Mỹ phải hứng chịu một đòn đau

Hãng RIA Novosti đưa tin về những gì sẽ xảy ra với đồng tiền hàng đầu thế giới và cách Mỹ sẽ phản ứng trước mối đe dọa này.

​Giải cứu

​Là một nhà cung cấp dầu mỏ lớn, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) hầu như đã mất nguồn thu ngoại tệ - nguồn vốn cần thiết cho các giao dịch hàng ngày: Thanh toán nhập khẩu, trả nợ ngoại tệ, xử lý thanh toán quốc tế và duy trì hoạt động ngân hàng ổn định.

​Tuyến đường vòng, đường ống dẫn dầu Habshan-Fujairah (ADCOP), chỉ có công suất tối đa 1,8 triệu thùng mỗi ngày và không thể đáp ứng nhu cầu hiện tại.

​"Khối lượng xuất khẩu qua cảng Fujairah trong tháng 3 đạt khoảng 1,9 triệu thùng mỗi ngày, vượt quá khả năng của cơ sở hạ tầng", ông Sergey Varfolomeev, cố vấn đầu tư tại Ngân hàng Trung ương Nga và là đối tác tại Trung tâm Xuất khẩu Nga (REC) nhận định.

​Hơn nữa, các cuộc tấn công tại vào các cơ sở đường ống dẫn dầu đã dẫn đến việc tạm ngừng hoạt động và giảm năng suất, làm trầm trọng thêm tình hình.

​Hậu quả là, UAE đã trải qua sự sụt giảm mạnh nguồn cung và khối lượng xuất khẩu giảm 35-40% so với thời kỳ đỉnh điểm, ảnh hưởng tiêu cực đến doanh thu ngoại tệ.

​Hơn nữa, các khoản thanh toán đang bị trì hoãn: Các giao dịch bị chậm trễ, chi phí bảo hiểm tăng cao, các ngân hàng trở nên thận trọng hơn và người mua đang hoãn thanh toán, bà Elena Marchuk, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Tiết kiệm Quốc gia JSC, cho biết thêm.

​"Do đó, tình trạng thiếu ngoại tệ có thể ảnh hưởng không chỉ đến các nhà xuất khẩu mà còn đến toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp và chính phủ sẽ buộc phải khẩn trương xem xét lại ngân sách và bán bớt tài sản", bà Marchuk nhận định.

​Do đó, các chuyên gia đều đồng ý việc đảm bảo dòng chảy ngoại tệ ổn định quan trọng hơn bao giờ hết.

​Theo tờ Wall Street Journal, các cuộc đàm phán theo hướng này đang được tiến hành. Tuần trước, trong các cuộc gặp tại Mỹ với Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Thống đốc Ngân hàng Trung ương UAE Khaled Mohamed Balama đã nêu khả năng thiết lập một đường dây hoán đổi tiền tệ (trao đổi tiền tệ theo tỷ giá cố định).

​Các nhà phân tích tin rằng một "cầu nối tài chính" như vậy sẽ cung cấp khả năng tiếp cận tạm thời với nguồn vốn USD và sẽ là một biện pháp thực sự hiệu quả.

​Một cú đấm vào bụng

​Về phía mình, UAE đã có lập trường khá thẳng thừng, đe dọa Mỹ sẽ bắt đầu giao dịch dầu bằng ngoại tệ nếu xảy ra tình trạng thiếu hụt USD. Như dự đoán, Mỹ đã phản ứng cực kỳ tiêu cực trước diễn biến này.

​Đây không chỉ là lời nói suông, mà còn là tín hiệu cho thấy sự sẵn sàng cho một sự thay đổi mang tính hệ thống trong mô hình giao dịch, điều này khiến tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng, theo nhận định của ông Varfolomeev.

​Kể từ các thỏa thuận giữa Saudi Arabia và Mỹ vào những năm 1970, việc giao dịch dầu mỏ hoàn toàn bằng USD đã hỗ trợ đồng tiền Mỹ, củng cố vị thế dự trữ của nó và cho phép chuyển lợi nhuận bằng USD về nền kinh tế Mỹ thông qua việc mua trái phiếu Mỹ, theo nhận định của Sergei Demidenko, Trưởng khoa Nghiên cứu Chính trị tại Học viện Tổng thống Nga (RANEPA).

​Ông nói thêm: "Điều này bao gồm các thỏa thuận lớn, như: Việc mua vũ khí, thiết bị và đầu tư vào cơ sở hạ tầng chung, công nghệ và các dự án khác. Đây cũng là một cách để đưa lợi nhuận bằng USD trở lại nền kinh tế Mỹ".

​Đương nhiên, việc phá vỡ mô hình này sẽ gây bất lợi cực kỳ lớn cho Mỹ. Tuy nhiên, hiện tại, cuộc thảo luận không phải là về việc thay thế mô hình cơ bản, mà là về việc tạo ra một phương án dự phòng.

​"Đồng USD vẫn là đồng tiền chính trong giao dịch dầu mỏ: Giá cả được thiết lập bằng đồng USD, các khoản thanh toán chính được thực hiện bằng đồng USD và việc lưu trữ và đầu tư doanh thu bằng đồng USD cũng thuận tiện hơn.

​Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tại Trung Đông hiện nay buộc chúng ta phải xem xét các kịch bản trong đó hệ thống truyền thống tạm thời hoạt động kém hiệu quả hơn.

​Trong trường hợp này, các loại tiền tệ thay thế được sử dụng không phải để thay thế, mà là một kênh bổ sung cho phép chúng ta duy trì ít nhất một số hoạt động", Marchuk giải thích.

​Đồng thời, chính việc thảo luận về các loại tiền tệ thay thế phản ánh sự suy yếu vị thế độc quyền của đồng USD.

​Chi phí tự nhiên

​Một khó khăn khác là việc sử dụng các loại tiền tệ thay thế cho USD trong giao dịch dầu mỏ liên quan đến chi phí đáng kể.

​Đặc biệt, tỷ giá hối đoái của đồng nhân dân tệ (Trung Quốc) - đồng tiền chủ lực, dễ biến động hơn so với đồng USD, nhất là khi chịu áp lực từ bên ngoài, theo nhận định của ông Varfolomeev.

​Điều này có nghĩa là UAE sẽ phải sử dụng hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn để giảm thiểu rủi ro.

​Ngoài ra, khi chuyển sang sử dụng đồng nhân dân tệ, các công ty xuất khẩu sẽ phải phòng ngừa rủi ro tỷ giá, điều này làm tăng chi phí và làm phức tạp việc báo cáo tài chính.

​Các vấn đề tương tự cũng sẽ xảy ra với các loại tiền tệ khác.

​Hệ quả tất yếu sẽ là sự phân mảnh các khu vực tiền tệ: Đồng USD với phương Tây, đồng nhân dân tệ với châu Á và BRICS, đồng euro với EU và đồng rúp với Nga.

​Điều này sẽ dẫn đến chi phí giao dịch cao hơn, biến động tỷ giá hối đoái và rủi ro thanh toán gia tăng, cũng như giá dầu cao hơn.

​"Với sự chuyển đổi sang đa cực, phí bảo hiểm rủi ro có thể tăng từ 5 đến 10%, đặc biệt trong điều kiện bất ổn địa chính trị", ông Varfolomeev nhận định.

​Tuy nhiên, việc đa dạng hóa sẽ làm giảm sự phụ thuộc vào chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Nếu các nước vùng Vịnh không còn phụ thuộc vào lãi suất của Mỹ, điều này sẽ làm giảm sự biến động của thị trường và giảm nguy cơ khủng hoảng toàn cầu.

​Đối với riêng Mỹ, việc sử dụng rộng rãi ngoại tệ để thanh toán tiền dầu mỏ sẽ làm giảm đáng kể nhu cầu về USD, làm tăng chi phí nhập khẩu và thúc đẩy lạm phát.

​Ngoài ra, nhu cầu trái phiếu giảm sẽ khiến lợi suất trái phiếu tăng lên tới 0,5 điểm phần trăm, làm tăng đáng kể chi phí trả lãi cho khoản nợ công khổng lồ của quốc gia.

​Đồng thời, việc giảm nguồn tài trợ nước ngoài cho thâm hụt ngân sách sẽ làm tăng sự phụ thuộc vào các nguồn trong nước. Điều này có thể dẫn đến gánh nặng thuế tăng và khả năng tín dụng giảm, ông Varfolomeev kết luận.

​Các nhà phân tích tin rằng quá trình chuyển đổi sang hệ thống đa cực là không thể tránh khỏi trong dài hạn, nhưng nó sẽ diễn ra khá dần dần, tăng tốc trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị.

​Hiện tại, trái phiếu Mỹ và đồng USD đang mất dần vị thế là dự trữ quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc tạo ra các phương thức thanh toán bổ sung trên thị trường dầu mỏ là một bước nữa hướng tới hệ thống tiền tệ đa cực.