Giám sát dự án quan trọng quốc gia: Không chỉ bó hẹp ở tiến độ, thi công

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long).

Tinh gọn nội dung, xác định đúng trọng tâm giám sát

Phát biểu tại phiên họp sáng 23/4 của Quốc hội về Chương trình giám sát năm 2027, đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (đoàn Hà Nội) bày tỏ cơ bản thống nhất với dự thảo Nghị quyết về chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027.

Về nội dung giám sát tại các kỳ họp, đại biểu nhận thấy dự thảo đã bao quát đầy đủ các lĩnh vực quan trọng như kinh tế, xã hội, ngân sách nhà nước, phòng chống tham nhũng, bảo vệ môi trường cũng như nhiều dự án trọng điểm quốc gia. Tuy nhiên, với khối lượng nội dung rất lớn, cần tiếp tục làm rõ trọng tâm, trọng điểm giám sát, tránh dàn trải, phân tán nguồn lực. Nếu không có sự ưu tiên hợp lý, hoạt động giám sát sẽ khó đi vào chiều sâu và khó tạo ra chuyển biến thực chất.

Do đó, cần lựa chọn những chuyên đề thực sự cấp bách, có tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống nhân dân và sự phát triển của đất nước để tập trung giám sát đến nơi đến chốn.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cũng đồng tình với quan điểm này, cho rằng cần tiếp tục tinh gọn nội dung giám sát, xác định rõ trọng tâm để tránh dàn trải trong bối cảnh số lượng báo cáo rất lớn. Nếu lựa chọn không kỹ lưỡng sẽ dễ dẫn đến thiếu chiều sâu.

Theo đại biểu, Quốc hội nên tập trung tối đa nguồn lực vào những vấn đề thực sự nổi cộm, bức xúc trong đời sống kinh tế - xã hội mà cử tri đặc biệt quan tâm, hoặc các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn về thất thoát, lãng phí như quản lý tài sản công và đầu tư công. Mục tiêu là phải giám sát đến cùng, không chỉ dừng lại ở việc nêu thực trạng mà phải làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, tổ chức.

Bên cạnh đó, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức giám sát. Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đề nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát một cách đồng bộ, hiện đại, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả; đồng thời tăng cường sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học.

Đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị tăng cường giám sát từ thực tiễn, đẩy mạnh khảo sát tại cơ sở, đối thoại trực tiếp với người dân và doanh nghiệp để nắm bắt sát hơn các bất cập. Hoạt động chất vấn cần tiếp tục đổi mới theo hướng ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, tăng tính tranh luận và phải dẫn đến những cam kết rõ ràng, có lộ trình, thời gian hoàn thành cụ thể.

Đặc biệt, các đại biểu cùng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm thực hiện kiến nghị sau giám sát. Cần quy định rõ chế tài đối với các trường hợp chậm hoặc không thực hiện, đồng thời tăng cường công khai, minh bạch để cử tri và nhân dân theo dõi, giám sát, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Đo hiệu quả các dự án quan trọng quốc gia

Liên quan đến giám sát các dự án quan trọng quốc gia, đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm bày tỏ đồng tình với việc đưa nhiều dự án lớn như đường sắt tốc độ cao, các tuyến cao tốc, Cảng hàng không quốc tế Long Thành vào chương trình giám sát. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần làm rõ hơn các tiêu chí giám sát, đặc biệt là tiến độ thực hiện, hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Đồng thời, cần tăng cường giám sát các nguy cơ chậm tiến độ, đội vốn, thất thoát, lãng phí và có cơ chế theo dõi sau giám sát để bảo đảm các kiến nghị được thực hiện nghiêm túc, triệt để.

Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Đoàn Hà Nội).

Đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh, cần đổi mới căn bản cách tiếp cận giám sát đối với các dự án quan trọng quốc gia và hệ thống hạ tầng chiến lược như đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, Cảng hàng không Long Thành, các tuyến vành đai và cao tốc. Theo đó, giám sát không nên chỉ bó hẹp ở việc kiểm tra tiến độ giải ngân hay thi công mà phải đánh giá hiệu quả tổng thể và tác động kinh tế - xã hội thực tế.

"Phải trả lời được các câu hỏi cốt lõi: Dự án có đạt được các mục tiêu chiến lược ban đầu hay không? Có nguy cơ gây lãng phí nguồn lực quốc gia do đội vốn hoặc chậm tiến độ không?", đại biểu nêu vấn đề. Đồng thời, phải xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan trong việc thực hiện các kết luận sau giám sát.

Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh, hậu giám sát là khâu đột phá để nâng cao hiệu lực thực thi. Cần thiết lập cơ chế theo dõi bắt buộc, yêu cầu các cơ quan chịu sự giám sát báo cáo định kỳ và công khai kết quả thực hiện các kết luận giám sát. Trách nhiệm của người đứng đầu phải được làm rõ nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các kiến nghị đã được Quốc hội thông qua.

Các đại biểu đều cho rằng, nếu được tổ chức thực hiện hiệu quả, chương trình giám sát năm 2027 sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, củng cố niềm tin của cử tri và nhân dân, đồng thời tạo nền tảng để hoạt động giám sát của Quốc hội ngày càng thực chất, hiệu quả hơn.