Gấp rút hoàn thiện 3 luật để tháo điểm nghẽn đất đai, nhà ở, bất động sản

Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ khẩn trương hoàn thiện 3 dự thảo luật, trình Chính phủ trước ngày 11/9. Ảnh: VGP.

Khơi thông nguồn lực đất đai, nhà ở, bất động sản cho phát triển

Việc sửa đổi đồng bộ 3 luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) được triển khai trên cơ sở các chủ trương của Trung ương về tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai, nhà ở, bất động sản cho phát triển.

Cụ thể, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai, nhà ở, bất động sản cho phát triển, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng “2 con số” và bảo đảm quyền có nơi ở hợp pháp của công dân theo quy định của Hiến pháp, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV tại Hội nghị lần thứ ba đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Nghị quyết xác định một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm là hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý và sử dụng đất đồng bộ với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trước đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có ý kiến kết luận, định hướng phát triển nhà ở tại Thông báo số 64-TB/VPTW ngày 22/5/2026. Trung ương yêu cầu trong năm 2026 phải sửa đổi, ban hành đồng bộ Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Thực hiện chủ trương của Đảng, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tư pháp và các bộ, cơ quan tiến hành tổng rà soát hệ thống pháp luật, các quy định có liên quan. Chính phủ đã thông qua chính sách của cả 3 dự án luật và trình Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi 3 luật.

Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội, các bộ, địa phương, các bộ chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ dự án luật gửi Bộ Tư pháp thẩm định.

Sau cuộc họp ngày 9/9, các dự án luật sẽ được trình Chính phủ xem xét, cho ý kiến tại Phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 9. Theo kế hoạch, 3 dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào cuối năm 2026.

Sau khi nghe các báo cáo, ý kiến tại cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao tinh thần khẩn trương và nỗ lực của các bộ, cơ quan trong tiến hành tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW về quản lý sử dụng đất và xây dựng Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương về định hướng quan điểm sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan; xây dựng các dự thảo luật, tổ chức hội thảo, hội nghị, lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, các đối tượng chịu tác động và tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với hồ sơ định hướng chính sách của các dự án luật.

Thủ tướng nhấn mạnh, đây là 3 luật gắn bó mật thiết, có vai trò rất quan trọng trong khơi thông các nguồn lực, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng thời gian tới; nội dung có tác động lớn đến người dân, tổ chức, nhà đầu tư, nền kinh tế, an ninh, quốc phòng.

Để bảo đảm tiến độ xây dựng và chất lượng nội dung của các dự thảo, Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu tại cuộc họp; phối hợp với các cơ quan rà soát nội dung.

Theo yêu cầu của Thủ tướng, các dự án luật này, các luật có liên quan như Luật Đầu tư, Luật Quy hoạch, Luật Thuế… và các văn bản hướng dẫn phải thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Trung ương tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, chỉ đạo của Bộ Chính trị, kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 64-TB/VPTW.

Thủ tướng: Không để luật ban hành nhưng không triển khai được vì vướng luật khác

Đối với quá trình hoàn thiện 3 dự án luật, Thủ tướng Lê Minh Hưng lưu ý phải tuân thủ trình tự, thủ tục xây dựng, trình dự thảo luật theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt phải tuân thủ nghiêm nguyên tắc, quy định kiểm soát quyền lực trong xây dựng pháp luật.

Thủ tướng yêu cầu lấy ý kiến đồng thời về cả 3 luật một cách rộng rãi, thực chất với các đối tượng chịu tác động; tham vấn ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức, hiệp hội, đoàn thể.

Đối với việc lấy ý kiến Nhân dân, Thủ tướng lưu ý phải giải thích rất rõ mục tiêu, nội hàm chính sách, tránh cách hiểu khác nhau hoặc không hiểu rõ.

Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ chủ trì soạn thảo phải rất cầu thị, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ, thuyết phục các ý kiến trên cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, cơ sở khoa học để dự thảo luật khi được thông qua thực sự đi vào cuộc sống và có hiệu quả thực chất.

Cùng với đó, theo yêu cầu của Thủ tướng, quá trình xây dựng và ban hành chính sách phải đánh giá đầy đủ tác động, rà soát kỹ các quy định xử lý chuyển tiếp, tránh tình trạng có khoảng trống hoặc xung đột pháp lý khi triển khai thực hiện, làm ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tổ chức, cá nhân.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: VPG

Đáng chú ý, Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát, chịu trách nhiệm về tính đồng bộ, thống nhất pháp luật khi các dự án luật được Quốc hội thông qua, không để xảy ra tình trạng luật được ban hành nhưng không triển khai được do vướng mắc của luật khác có liên quan.

Cho ý kiến về một số nội dung cụ thể, Thủ tướng yêu cầu rà soát, xác định những nhóm chính sách đưa vào các dự án luật và những nhóm chính sách đưa vào văn bản hướng dẫn.

Thủ tướng đặc biệt lưu ý phải thực sự cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tránh tình trạng “trên bộ giảm nhưng dưới địa phương tăng”, gây ra những điểm nghẽn, rào cản với phát triển.

Cùng với việc cắt giảm thủ tục, Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện, kết nối, liên thông dữ liệu về đất đai, nhà ở, bất động sản.

Về tiến độ, Thủ tướng phân công các Phó Thủ tướng phụ trách lĩnh vực tiếp tục chỉ đạo; yêu cầu Bộ Tư pháp khẩn trương gửi báo cáo thẩm định các dự án luật.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng được Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện các dự án luật, trình Chính phủ trước ngày 11/9/2026 để hoàn thiện các thủ tục theo quy định và báo cáo tại Phiên họp Chính phủ chuyên đề pháp luật tháng 9/2026.

Luật Đất đai dự kiến phân đất thành 3 nhóm

Cùng với quá trình hoàn thiện đồng bộ 3 dự án luật, dự án Luật Đất đai (sửa đổi) đang được rà soát, thẩm định nhiều nội dung.

Trước đó, ngày 8/9, Bộ Tư pháp đã tổ chức cuộc họp của Hội đồng thẩm định dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Theo báo cáo tại cuộc họp, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng với bố cục dự kiến gồm 13 chương, giảm 3 chương so với Luật Đất đai năm 2024. Trong đó, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng không quy định chi tiết về phân loại đất; đất đai được phân thành 3 nhóm.

Cụ thể, nhóm thứ nhất là đất nông nghiệp, gồm đất canh tác - đất trồng lúa, đất trồng cây khác; đất lâm nghiệp; đất chăn nuôi tập trung, thủy sản; đất nông nghiệp khác.

Nhóm thứ hai là đất phi nông nghiệp, gồm đất quốc phòng, an ninh; đất ở; đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp công; đất công cộng; đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp; đất tôn giáo, tín ngưỡng.

Nhóm thứ ba là đất dự trữ phát triển.

Theo dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đất đai được phân thành 3 nhóm. Ảnh: Thu Hiền

Theo cơ quan soạn thảo, việc hoàn thiện quy định về phân loại đất nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai thời gian qua.

Đối với nguyên tắc sử dụng đất, theo báo cáo, dự thảo Luật được hoàn thiện trên cơ sở kế thừa Điều 5 Luật Đất đai năm 2024, đồng thời tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW và bổ sung một số nguyên tắc phù hợp với yêu cầu thực tiễn về “bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và các chủ thể có liên quan; bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, bình đẳng giới trong tiếp cận, quản lý và sử dụng đất...”.

Liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, dự thảo Luật giữ như quy định hiện hành, đồng thời bổ sung trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là pháp nhân mới được hình thành thông qua việc chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi mô hình tổ chức theo quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc văn bản về việc chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi mô hình tổ chức của tổ chức kinh tế phù hợp với pháp luật được nhận quyền sử dụng đất từ các tổ chức là pháp nhân bị chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi.

Dự thảo cũng bổ sung trường hợp tổ chức kinh tế, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài nhận quyền sử dụng đất khi nhận sáp nhập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.

Kết luận cuộc họp Hội đồng thẩm định ngày 8/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, trên cơ sở ý kiến của Hội đồng thẩm định, dự thảo Luật cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện toàn diện, trong đó tập trung vào 10 nhóm vấn đề trọng tâm nhằm bảo đảm chất lượng trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú, trước hết cần rà soát lại phạm vi điều chỉnh theo hướng tập trung trực tiếp vào những vấn đề liên quan đến đất đai, đồng thời xử lý rõ mối quan hệ áp dụng giữa Luật này với các luật khác.

Thứ trưởng cho rằng đây là vấn đề cần được làm rõ ngay từ quá trình xây dựng để hạn chế xung đột, chồng chéo và những vướng mắc có thể phát sinh trong thực tiễn.

Cùng với đó, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục đối chiếu, rà soát dự thảo với các chủ trương, đường lối có liên quan, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo yêu cầu của Thứ trưởng, quá trình hoàn thiện phải phân định rõ nội dung nào cần được quy định tại Luật, nội dung nào giao Chính phủ quy định chi tiết; trong đó, những vấn đề tác động đến quyền, nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp phải được thể hiện trong Luật.

Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết Bộ Tư pháp và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thời gian qua đã phối hợp chặt chẽ trong quá trình rà soát. Bộ Tư pháp đã xây dựng phụ lục đầy đủ và sẽ tiếp tục hoàn thiện trên cơ sở ý kiến tại phiên họp để báo cáo cấp có thẩm quyền.

Theo Thứ trưởng, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm sự thống nhất của dự thảo với hệ thống pháp luật hiện hành mà còn phải bảo đảm sự thống nhất ngay trong nội tại dự thảo.

Đề cập đến thủ tục hành chính và thủ tục nội bộ, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn với cơ chế bảo đảm tính thống nhất trong thực thi.

Đối với những thủ tục cùng loại, nếu không xuất phát từ yêu cầu đặc thù thì cần bảo đảm thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước. Việc trao quyền cho địa phương phải được thiết kế phù hợp, qua đó hạn chế phát sinh thêm chi phí, thủ tục.

Ngoài ra, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, nhất là báo cáo tiếp thu, giải trình và bảng so sánh các nội dung sửa đổi; rà soát, bảo đảm tính hợp hiến của dự thảo.

Trên cơ sở đề nghị của Chủ tịch Quốc hội về việc lấy ý kiến Nhân dân đối với dự án Luật, Thứ trưởng đề nghị các cơ quan chuẩn bị kỹ lưỡng để triển khai, qua đó tiếp tục thu nhận ý kiến, hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.