Tội phạm ma túy ở TPHCM tăng, HIV trẻ hóa đáng báo động

Ma túy phức tạp, mại dâm biến tướng

Theo báo cáo tổng kết năm 2025 của Ban Chỉ đạo phòng, chống AIDS, ma túy, mại dâm TPHCM, tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội trên địa bàn thành phố tiếp tục diễn biến phức tạp.

Về tội phạm ma túy, trong năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và khám phá 5.194 vụ với 13.828 đối tượng vi phạm pháp luật về ma túy. So với cùng kỳ năm 2024, con số này tăng 902 vụ (tương ứng 21,02%) và tăng 3.402 đối tượng (tương ứng 32,63%).

Không chỉ gia tăng về số lượng, phương thức hoạt động của tội phạm cũng ngày càng đa dạng. Bên cạnh nguồn ma túy từ khu vực "Tam giác vàng" về Việt Nam qua các tỉnh giáp biên giới Campuchia, Lào, thành phố còn phát hiện nhiều vụ vận chuyển ma túy có nguồn gốc từ châu Âu, châu Mỹ được các đối tượng gốc Việt định cư tại nước ngoài lợi dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế để vận chuyển về Việt Nam qua sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất.

Tại nội địa, ma túy sau khi tập kết được chia nhỏ, cất giấu tại các kho hàng, xưởng sản xuất của doanh nghiệp "bình phong", căn hộ chung cư hoặc nhà trọ. Đáng chú ý, các đối tượng đã kết hợp phương thức thủ đoạn mới, lợi dụng khoa học công nghệ, lập các hội, nhóm kín trên không gian mạng để trao đổi mua bán; thanh toán qua ngân hàng, "tiền điện tử" và sử dụng các ứng dụng giao hàng công nghệ để giao ma túy.

Song song với ma túy, tình hình hoạt động mại dâm vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Các đối tượng lợi dụng mạng Internet, ứng dụng công nghệ thông tin, thông qua các trang mạng xã hội, diễn đàn, nhóm kín... để tiếp cận, kết nối nhằm thực hiện hành vi mại dâm.

Trên thực địa, hiện nay trên địa bàn TPHCM có hơn 10.627 cơ sở kinh doanh dịch vụ dễ phát sinh tệ nạn mại dâm. Một số cơ sở lợi dụng các loại hình dịch vụ (nhà nghỉ, nhà trọ, quán cà phê, karaoke...) để hoạt động mại dâm, khiêu dâm, kích dục. Trong năm qua, các cơ quan chức năng triệt phá 107 vụ tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ, phát hiện 664 người vi phạm, trong đó có 248 người bán dâm (có 3 người dưới 18 tuổi).

Báo động tình trạng trẻ hóa HIV và lây nhiễm trong nhóm MSM

Tính đến tháng 9 năm 2025, tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư tại thành phố ở mức 0,49%. Trong 9 tháng đầu năm 2025, thành phố ghi nhận 3.197 trường hợp mới phát hiện nhiễm HIV.

Điều đáng báo động là dịch tập trung chủ yếu ở nam giới (chiếm 87%). Phân tích theo độ tuổi cho thấy nhóm 15 - 29 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 42%, tiếp đến là nhóm 30 - 39 tuổi chiếm 30%.

Đường lây nhiễm chủ yếu trong các ca nhiễm HIV mới phát hiện là quan hệ tình dục không an toàn (chiếm 81%). Đặc biệt, 54% người nhiễm HIV mới phát hiện thuộc nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Ước tính hiện nay trên địa bàn thành phố có 72.067 nam quan hệ tình dục đồng giới, đặt ra yêu cầu lớn cho công tác dự phòng.

Trước tình hình này, ngành Y tế thành phố nỗ lực mở rộng các dịch vụ điều trị và dự phòng. Tính đến cuối năm 2025, có 64.125 người nhiễm HIV đang sống được quản lý và điều trị. Công tác điều trị ARV đạt hiệu quả cao với 99% bệnh nhân điều trị ARV ≥ 6 tháng có kết quả xét nghiệm tải lượng virus HIV dưới ngưỡng.

Chương trình điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) đã được triển khai tại 48 cơ sở y tế (gồm cả công lập và tư nhân), cung cấp dịch vụ cho ít nhất 27.938 khách hàng tính đến tháng 11 năm 2025.

Nỗ lực kiểm soát, hạn chế tồn tại, khó khăn về pháp lý

Nhìn lại năm 2025, công tác phòng chống AIDS, ma túy, mại dâm của TPHCM đạt được kết quả tích cực nhờ sự quan tâm chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND TPHCM.

Một trong những điểm sáng là công tác tuyên truyền. Các cơ quan chức năng tổ chức 4.056 buổi tuyên truyền trực tiếp cho 703.425 lượt người tham dự. Trên mặt trận truyền thông số, các nội dung đăng tải đã thu hút hơn 190 triệu lượt thành viên theo dõi qua các ứng dụng công nghệ và mạng xã hội.

Công tác can thiệp giảm hại được duy trì. Các đơn vị đã hỗ trợ 20.162 lượt người được tư vấn về y tế, chăm sóc sức khỏe. Hoạt động điều trị Methadone được thực hiện tại 30 cơ sở với 3.184 bệnh nhân.

Tuy nhiên, thành phố vẫn đối diện với nhiều khó khăn. Về mặt pháp lý, Pháp lệnh phòng, chống mại dâm ban hành từ năm 2003 đã qua hơn 22 năm chưa được sửa đổi, bổ sung; các hành vi liên quan đến mại dâm nam, mại dâm đồng tính, mại dâm chuyển giới, mại dâm trên không gian mạng... gây khó khăn, lúng túng cho cơ quan chức năng trong xử lý. Chế tài xử lý chưa đủ mạnh nên chưa tạo được sức răn đe, nhiều cơ sở vi phạm tìm cách "sang tên, đổi chủ" để né tránh.

Về công tác cai nghiện, công tác giải quyết hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa người vào cơ sở cai nghiện bắt buộc còn vướng mắc do một số hồ sơ chưa bảo đảm tính đầy đủ, chính xác. Ngoài ra, chỉ tiêu điều trị Methadone chưa đạt do người sử dụng ma túy có xu hướng chuyển sang dùng ma túy tổng hợp (ma túy đá, thuốc lắc, ketamine...), trong khi số lượng tiêm chích ma túy giảm nên lượng bệnh nhân mới không đạt chỉ tiêu đặt ra.

Về nguồn lực, lực lượng cán bộ mỏng, kiêm nhiệm nhiều việc; đội ngũ nhân viên tiếp cận cộng đồng không ổn định và thiếu hụt nhân sự tiếp cận nhóm nghiện chích ma túy và phụ nữ bán dâm.

Năm 2026, TPHCM xác định tập trung tháo gỡ các khó khăn bằng việc ban hành quy chế phối hợp mới, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý và kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý.