Hiệp hội Thép đề xuất giải pháp đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu

Sản xuất và tiêu thụ thép tăng trưởng tích cực

Phát biểu tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức sáng 25/6, ông Đinh Quốc Thái - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết, ngành thép thế giới đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi đáng chú ý.

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Thế giới (World Steel Association), trong 4 tháng đầu năm 2026, ngành thép toàn cầu ghi nhận những tín hiệu tăng trưởng tích cực, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động sản xuất cũng như nhu cầu ngày càng gia tăng từ các ngành công nghiệp sử dụng thép.

Tại Việt Nam, sự phục hồi được thể hiện rõ trên toàn chuỗi giá trị, từ sản xuất nguyên liệu đến sản xuất thành phẩm. Đáng chú ý, sản lượng thép thô tháng 5/2026 đạt 2,6 triệu tấn, tăng 27,2% so với cùng kỳ và là mức tăng cao nhất trong nhóm 10 quốc gia sản xuất thép lớn nhất thế giới. Lũy kế 5 tháng đầu năm đạt 12,6 triệu tấn, tăng 26,8%.

Theo ông Đinh Quốc Thái, trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng thép sản xuất dự kiến đạt khoảng 14,8 triệu tấn, tăng 21,2% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 17,9 triệu tấn, tăng 13,1%. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu thép trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt khoảng 1,79 triệu tấn, giảm 4,8% so với cùng kỳ năm trước.

Dù vậy, triển vọng của ngành thép vẫn tương đối tích cực. Theo dự báo, cả năm 2026, sản lượng thép thô có thể đạt khoảng 27 triệu tấn, tăng 10% so với năm trước. Sản lượng thép thành phẩm ước đạt khoảng 33 triệu tấn, tiêu thụ khoảng 28 triệu tấn. Xuất khẩu thép dự kiến đạt khoảng 6 triệu tấn, trong khi nhập khẩu được dự báo giảm so với năm 2025.

Ông Đinh Quốc Thái nhận định: “Việc xuất khẩu tăng và nhập khẩu giảm được chúng tôi đánh giá là tín hiệu tích cực. Kết quả này có được nhờ các biện pháp quản lý thị trường trong nước, các giải pháp về thương mại của cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Bộ Công Thương, cùng với khả năng đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thị trường của các doanh nghiệp thép Việt Nam”.

Đẩy nhanh chuyển đổi xanh, tăng sức chống chịu cho ngành thép

Bên cạnh những tín hiệu khả quan, ông Đinh Quốc Thái cũng chỉ ra nhiều thách thức mà ngành thép Việt Nam phải đối mặt trong 6 tháng cuối năm.

Theo đó, tình trạng dư thừa công suất thép trên toàn cầu tiếp tục kéo theo xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ tại nhiều thị trường xuất khẩu. Đơn cử, Hoa Kỳ áp dụng Mục 232 của Đạo luật Thương mại với mức thuế lên tới 50% đối với một số sản phẩm thép. Cùng với đó, nhiều vụ việc phòng vệ thương mại tiếp tục được khởi xướng điều tra đối với thép Việt Nam.

Một thách thức khác là các yêu cầu về giảm phát thải khí nhà kính theo cam kết của các quốc gia và các cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới đang dần trở nên phổ biến tại nhiều thị trường. Đây là sức ép không nhỏ đối với ngành thép trong bối cảnh vẫn còn phụ thuộc một phần vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

“Mặc dù đã chủ động được một số nguồn cung trong nước, song đối với quặng sắt, thép phế liệu và một số nguyên liệu đầu vào khác, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu từ bên ngoài”, ông Đinh Quốc Thái cho biết.

Theo lãnh đạo VSA, dù phải đối mặt với nhiều khó khăn từ suy thoái kinh tế toàn cầu, xung đột địa chính trị kéo dài và những biến động của thị trường thế giới, nền kinh tế Việt Nam vẫn được đánh giá có nhiều điểm sáng so với khu vực ASEAN. Đây là cơ sở để ngành thép tiếp tục kỳ vọng vào sự phục hồi rõ nét trong năm 2026, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra.

Để hỗ trợ ngành thép phát triển bền vững trong giai đoạn tới, Hiệp hội Thép Việt Nam cho rằng cần tập trung vào hai nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, bảo vệ thị trường nội địa trước áp lực thép giá rẻ từ bên ngoài tràn vào thị trường Việt Nam. Thứ hai, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu chất lượng cao, giảm thiểu các rào cản thương mại.

Từ thực tiễn hoạt động của ngành, Hiệp hội Thép Việt Nam kiến nghị xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư, thúc đẩy sản xuất trong nước và bảo vệ ngành thép theo hướng phù hợp, lâu dài; sớm ban hành các quy định về quản lý chất lượng thép nhập khẩu, trong đó yêu cầu sản phẩm nhập khẩu phải có chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn của Việt Nam trước khi lưu thông trên thị trường.

Bên cạnh đó, Hiệp hội đề xuất tăng cường điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại nhằm hạn chế cạnh tranh không lành mạnh; hỗ trợ doanh nghiệp thép ứng phó hiệu quả với các vụ việc phòng vệ thương mại, duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Hiệp hội cũng kiến nghị nghiên cứu xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các sản phẩm thép; đồng thời tăng cường công tác cảnh báo, dự báo xu hướng thị trường hàng hóa để hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Đinh Quốc Thái đề xuất: Chúng tôi mong muốn các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Bộ Công Thương, tiếp tục phối hợp với Hiệp hội để tổ chức các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, giúp các nhà sản xuất thép tận dụng hiệu quả các lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết và tham gia.