Nâng chất lượng hướng nghiệp, giúp học sinh chọn đúng ngành nghề

Tại Hội thảo hướng nghiệp, phân luồng học sinh trung học giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh An Giang ngày 13/11, TS Nguyễn Minh Quân, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kiên Giang, nhấn mạnh vai trò của cán bộ quản lý cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) trong tư vấn, định hướng lựa chọn ngành, nghề cho học sinh phổ thông.

Nhiều chuyển biến tích cực

Theo TS Nguyễn Minh Quân, thời gian qua, công tác hướng nghiệp và phân luồng sau THCS, THPT ngày càng được quan tâm. Nội dung này từng bước được lồng ghép vào hoạt động giáo dục, sinh hoạt chuyên đề, trải nghiệm và tư vấn lựa chọn môn học, ngành học.

Nhiều cơ sở GDNN chủ động phối hợp với trường phổ thông tổ chức tư vấn tại trường, ngày hội hướng nghiệp, tham quan xưởng thực hành, giới thiệu chương trình đào tạo và cơ hội việc làm. Qua đó, học sinh có thêm thông tin, hình dung rõ hơn về ngành nghề trước khi đưa ra lựa chọn.

Hình thức truyền thông ngày càng đa dạng nhờ website, mạng xã hội, video, tư vấn trực tuyến và các nền tảng số. Một số hoạt động có sự tham gia của doanh nghiệp, cựu người học và người lao động giúp thông tin hướng nghiệp gần với thực tế nghề nghiệp hơn.

Cùng với đó, nhận thức về GDNN từng bước được mở rộng theo hướng coi trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành và cơ hội học tập suốt đời.

Tuy nhiên, công tác hướng nghiệp vẫn còn những hạn chế. Định kiến xã hội về GDNN vẫn là rào cản đáng kể; chất lượng tư vấn chưa đồng đều giữa các cơ sở giáo dục và nhóm học sinh. Cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp thực tế chưa được tổ chức thường xuyên, trong khi sự phối hợp giữa trường phổ thông, cơ sở GDNN, doanh nghiệp và gia đình chưa chặt chẽ.

Bên cạnh đó, thông tin hướng nghiệp và dữ liệu đánh giá kết quả phân luồng chưa được khai thác đầy đủ. Việc triển khai chương trình trung học nghề cũng đặt ra yêu cầu về xây dựng chương trình đào tạo và tổ chức giảng dạy phù hợp.

Đổi mới tư vấn, tăng trải nghiệm nghề nghiệp

TS Nguyễn Minh Quân cho rằng hướng nghiệp, phân luồng cần được xem là quá trình hỗ trợ học sinh đưa ra quyết định học tập và nghề nghiệp lâu dài. Hiệu quả không chỉ thể hiện ở số lượng học sinh lựa chọn học nghề mà còn ở mức độ phù hợp của lựa chọn, khả năng duy trì học tập, hoàn thành chương trình và phát triển nghề nghiệp sau đào tạo.

Để nâng cao chất lượng công tác này, TS Nguyễn Minh Quân đề xuất đổi mới nội dung tư vấn theo từng nhóm đối tượng; tăng cường phối hợp giữa trường phổ thông với cơ sở GDNN, mở rộng hoạt động tham quan, trải nghiệm tại xưởng thực hành và doanh nghiệp.

Công tác truyền thông hướng nghiệp cũng cần được đổi mới theo hướng cung cấp thông tin dễ tiếp cận, thiết thực về ngành nghề, chương trình đào tạo, nhu cầu nhân lực và cơ hội việc làm. Qua đó, giúp học sinh và phụ huynh có cái nhìn đầy đủ hơn về các lộ trình học tập, không mặc định đại học là con đường duy nhất dẫn đến thành công.

Đối với chương trình trung học nghề, cần bảo đảm điều kiện triển khai, hướng dẫn thực hiện thống nhất và phù hợp với thực tiễn. Cùng với đó, tăng cường theo dõi, đánh giá hiệu quả tư vấn và kết quả phân luồng để kịp thời điều chỉnh giải pháp.

“Nâng cao chất lượng tư vấn hướng nghiệp, phân luồng học sinh là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, trường phổ thông, cơ sở GDNN, doanh nghiệp và gia đình. Để tạo chuyển biến bền vững, cần khắc phục định kiến xã hội, nâng cao năng lực tư vấn, mở rộng cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp và tăng cường theo dõi, đánh giá kết quả phân luồng trên cơ sở thực tiễn triển khai”, TS Nguyễn Minh Quân nhận định.

Cũng theo Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kiên Giang, mọi hoạt động hướng nghiệp, phân luồng cần lấy người học làm trung tâm, tôn trọng năng lực, sở thích, nguyện vọng và điều kiện cá nhân của học sinh.

Công tác này cần hướng đến mục tiêu giúp mỗi học sinh có đủ thông tin, cơ hội trải nghiệm và sự hỗ trợ cần thiết để lựa chọn lộ trình học tập, nghề nghiệp phù hợp. Đây cũng là nền tảng phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng, thúc đẩy học tập suốt đời và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh An Giang.