EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản đồng loạt cập nhật quy định SPS

Nhiều thị trường liên tục cập nhật tiêu chuẩn SPS

Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa tổng hợp các thông báo dự thảo và thông báo có hiệu lực về các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) của các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) trong thời gian từ ngày 16 - 31/7/2026. Theo đó, trong kỳ có 53 thông báo SPS, gồm 48 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 15 thông báo đã có hiệu lực. Các quy định mới chủ yếu tập trung vào sửa đổi mức dư lượng tối đa (MRL) của thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch động, thực vật, yêu cầu đối với phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và vật liệu tiếp xúc với thực phẩm. Động thái này cho thấy nhiều thị trường nhập khẩu tiếp tục tăng cường các biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và siết chặt các yêu cầu kỹ thuật đối với hàng hóa nhập khẩu.

Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) ban hành 3 thông báo liên quan đến điều kiện nhập khẩu động vật và cấp phép phụ gia thức ăn chăn nuôi. Trong đó, Quy định 2026/1052 sửa đổi các quy định đối với việc đưa vào EU, di chuyển và xử lý các lô hàng động vật, sản phẩm sinh sản và sản phẩm có nguồn gốc động vật; loại gelatin và collagen khỏi phạm vi điều chỉnh, bổ sung cơ chế ngoại lệ đối với nhập khẩu chim phục vụ bảo tồn và làm rõ yêu cầu xử lý rủi ro đối với sữa, sản phẩm trứng. EU cũng cập nhật quy định cấp phép sử dụng một số tinh dầu làm chất tạo hương trong phụ gia thức ăn chăn nuôi, đồng thời bổ sung các yêu cầu nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng.

Tại Hoa Kỳ, các thông báo mới tập trung vào phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đáng chú ý, Hoa Kỳ tiếp tục loại bỏ một số phẩm màu thực phẩm đã lỗi thời như Citrus Red No.2 và Orange B, đồng thời đề xuất cho phép sử dụng ethyl cellulose làm chất kết dính trong thức ăn cho động vật nhai lại và điều chỉnh MRL đối với hoạt chất epyrifenacil.

Trong khi đó, Nhật Bản công bố tới 8 thông báo sửa đổi MRL đối với nhiều hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật. Riêng hoạt chất tetraniliprole được điều chỉnh trên nhiều nhóm nông sản và sản phẩm có nguồn gốc động vật, bên cạnh hàng loạt hoạt chất khác như prosulfocarb, mepronil, carbaryl, triforine, kasugamycin, acephate và phenthoate.

Chủ động thích ứng để giảm rủi ro xuất khẩu

Bên cạnh các thị trường lớn, nhiều quốc gia khác cũng đồng loạt cập nhật quy định SPS. Trong đó, Brazil có số lượng thông báo nhiều nhất với 17 thông báo, tập trung sửa đổi 44 chuyên luận về hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, điều chỉnh mức dư lượng và thời gian cách ly của nhiều hoạt chất được sử dụng phổ biến. Nước này cũng bổ sung các yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với một số mặt hàng nhập khẩu. Israel sửa đổi quy định về vật liệu tiếp xúc với thực phẩm theo hướng hài hòa với quy định mới của EU, nổi bật là cấm sử dụng Bisphenol A (BPA) trong vật liệu nhựa tiếp xúc với thực phẩm và tăng cường kiểm soát các chất thay thế có nguy cơ.

Trong khi đó, Canada cập nhật quy định về thức ăn chăn nuôi, chất ô nhiễm trong thực phẩm và mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; Maroc sửa đổi quy định đối với nước xốt, mứt trái cây, gia vị, thảo mộc sấy khô và rượu vang; còn Chile bổ sung các yêu cầu mới về vệ sinh thú y, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc đối với thịt lợn nhập khẩu.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam cho biết, việc thường xuyên theo dõi các thông báo SPS của các thành viên WTO có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Những thay đổi về mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch, phụ gia thực phẩm hay quy định nhập khẩu nếu không được cập nhật kịp thời có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng hoặc gián đoạn xuất khẩu.

Để thích ứng, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy "đáp ứng khi có yêu cầu" sang "chủ động thích ứng". Trước hết, cần kiểm soát chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ngay từ vùng nguyên liệu, chủ động lấy mẫu kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đầy đủ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các quy định về ghi nhãn, chất gây dị ứng, phụ gia thực phẩm và vật liệu bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Đây là những lĩnh vực đang được EU tăng cường kiểm soát và đã có không ít doanh nghiệp bị cảnh báo hoặc thu hồi sản phẩm do không đáp ứng quy định.

Ông Ngô Xuân Nam cũng khuyến nghị doanh nghiệp nghiên cứu kỹ các quy định đối với sản phẩm có nguồn gốc động vật, đồng thời chuẩn bị cho lộ trình số hóa thủ tục nhập khẩu của EU trong thời gian tới.

Đặc biệt, thị trường EU đánh giá rủi ro theo ngành hàng chứ không chỉ theo từng doanh nghiệp. Chỉ một trường hợp vi phạm cũng có thể khiến cả ngành hàng của Việt Nam bị tăng tần suất kiểm tra hoặc áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Vì vậy, việc tuân thủ các quy định SPS không chỉ bảo vệ hoạt động xuất khẩu của từng doanh nghiệp mà còn góp phần giữ vững uy tín và hình ảnh nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Từ ngày 16 - 31/7/2026, các thành viên WTO ban hành 53 thông báo SPS mới, tập trung vào dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm, kiểm dịch và yêu cầu nhập khẩu.