Sắp vận hành hệ thống thu phí không dừng trên 5 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông

Đoàn công tác của Cục Đường bộ Việt Nam kiểm tra hiện trạng hạ tầng kỹ thuật, khả năng kết nối và tích hợp dữ liệu của hệ thống giám sát, điều hành giao thông trên tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông.

Lắp đặt hệ thống ITS, ETC và tích hợp sâu công nghệ AI

Tại dự án cao tốc đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45, hệ thống giao thông thông minh (ITS) đã được lắp đặt đồng bộ với các thiết bị hiện đại như camera giám sát (CCTV/VDS), biển báo điện tử và kết nối thông suốt về Trung tâm điều hành giao thông đặt tại nút giao Đồng Giao - “bộ não” của toàn tuyến, cho phép giám sát, điều hành và xử lý các tình huống giao thông theo thời gian thực.

Bên cạnh đó, hệ thống thu phí tại tuyến này bao gồm 7 nút giao với tổng cộng 46 làn thu phí. Mô hình thu phí được thiết kế theo hướng hiện đại, áp dụng đa làn tự do (không barie) tại đầu vào và đơn làn có barie tại đầu ra là một điều đáng chú ý, giúp phương tiện lưu thông liên tục, giảm thiểu tình trạng dừng đỗ, ùn tắc, đặc biệt trong các dịp cao điểm lễ, Tết.

Bên cạnh cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45, 4 tuyến cao tốc trọng điểm khác gồm Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn – Diễn Châu, Nha Trang – Cam Lâm (đoạn Vĩnh Hảo) và Phan Thiết – Dầu Giây đến nay đã sẵn sàng cho công tác chuẩn bị thu phí đồng bộ.

Theo thông tin từ Cục Đường bộ Việt Nam, đến thời điểm hiện tại, hệ thống hạ tầng cơ sở, mạng lưới camera, phần mềm điều hành và các trung tâm quản lý giao thông tại các dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thiện, đạt khoảng 99% khối lượng công việc.

Cục Đường bộ Việt Nam cũng cho biết, một trong những điểm nhấn quan trọng của hệ thống ITS trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông là việc tích hợp sâu công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), có khả năng nhận diện biển số xe rõ nét ngay cả khi phương tiện di chuyển ở tốc độ cao, tự động phát hiện các hành vi vi phạm như chạy quá tốc độ, lấn làn, dừng đỗ sai quy định, cũng như kịp thời cảnh báo khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố giao thông.

Bên cạnh đó, trên các tuyến, hệ thống cân tải trọng tự động (WIM) cũng đã được lắp đặt đồng bộ. Khi phát hiện xe quá tải, hệ thống sẽ tự động hiển thị cảnh báo và ghi nhận dữ liệu để chuyển cho cơ quan chức năng xử lý theo hình thức “phạt nguội”. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần kiểm soát hiệu quả tình trạng xe quá tải, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ và nâng cao an toàn giao thông.

Sẽ triển khai từ dịp Tết Nguyên đán

Trước thời điểm các hệ thống công nghệ hiện đại trên được đưa vào khai thác chính thức tại các dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông, phục vụ công tác quản lý, điều hành giao thông và thu phí nộp ngân sách Nhà nước, Cục Đường bộ Việt Nam đã thành lập Đoàn công tác do Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy dẫn đầu, đi kiểm tra hiện trường, đánh giá điều kiện vận hành hệ thống ETC và hệ thống ITS.

Mặc dù hạ tầng đã gần như hoàn thiện nhưng Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy cho biết, việc đưa hệ thống ITS và ETC vào vận hành không thể nóng vội bởi đây là hệ thống điện tử có yêu cầu kỹ thuật rất cao, đây cũng là lần đầu tiên Nhà nước trực tiếp đầu tư xây dựng hệ thống thu phí để nộp ngân sách. Vì vậy, Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy yêu cầu bảo đảm tính chính xác, minh bạch và ổn định tuyệt đối khi vận hành các hệ thống.

Phó Cục trưởng Cục Đường bộ nhấn mạnh quan điểm thu đúng, thu đủ và tuyệt đối chính xác trong công tác thu phí đường bộ trên các tuyến cao tốc này. “Nếu chưa đạt yêu cầu, kiên quyết chưa vận hành chính thức,” Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy yêu cầu.

Thực tế, theo quy trình, toàn bộ hệ thống phải trải qua khoảng 37 ngày thử nghiệm, bao gồm 7 ngày kiểm thử hệ thống (đánh giá phần mềm, phần cứng, đường truyền, thiết bị) và 30 ngày chạy thử nghiệm để đánh giá chỉ số hiệu suất KPI. Đây là giai đoạn quan trọng nhằm phát hiện và khắc phục triệt để các lỗi kỹ thuật trước khi vận hành hệ thống phục vụ người dân.

Theo yêu cầu, hệ số KPI phải đạt tối thiểu 99,8%, tương đương tối đa 2 sai sót/1.000 lượt xe qua. Chỉ khi đạt ngưỡng tỷ lệ này, hệ thống mới đủ điều kiện vận hành chính thức, bảo đảm không xảy ra thất thoát ngân sách và hạn chế tối đa khiếu nại từ chủ phương tiện lưu thông.

Trước đó, từ ngày 26/12/2025, hệ thống đã bắt đầu chạy thử nghiệm và thực hiện thu phí “0 đồng” để căn chỉnh, hoàn thiện các thông số kỹ thuật.

Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Nguyễn Viết Huy cho biết, mốc thời gian thu phí chính thức sẽ được quyết định trên cơ sở kết quả chạy thử nghiệm đạt chuẩn KPI, dự kiến có thể triển khai trước hoặc sau Tết Nguyên đán, tùy thuộc vào mức độ ổn định của hệ thống.