Xây dựng xã hội học tập từ nền tảng xóa mù chữ

Thực hiện mục tiêu xây dựng xã hội học tập gắn với phong trào “học tập suốt đời”, những năm qua, tỉnh Tuyên Quang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp xóa mù chữ và phát triển các mô hình học tập trong cộng đồng. Cách làm bài bản, linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn đã từng bước mở rộng cơ hội học tập cho người dân, góp phần nâng cao dân trí và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Sau sáp nhập, Tuyên Quang là địa phương có cơ cấu dân cư đa dạng với 46 dân tộc cùng sinh sống. Toàn tỉnh có hơn 1,8 triệu dân, trong đó gần 70% là đồng bào dân tộc thiểu số. Điều kiện kinh tế – xã hội giữa các vùng còn nhiều chênh lệch, ở vùng sâu, vùng xa vẫn còn một bộ phận người dân chưa biết chữ, chưa tiếp cận đầy đủ các dịch vụ giáo dục.

Xác định xóa mù chữ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, lâu dài và bền bỉ, tỉnh Tuyên Quang đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. UBND tỉnh hằng năm đều quan tâm chỉ đạo xây dựng chỉ tiêu, kế hoạch xóa mù chữ, coi đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Từ cấp tỉnh, các sở, ngành liên quan chủ động tham mưu ban hành nhiều chương trình, kế hoạch hỗ trợ mở lớp học cho người dân vùng khó khăn, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nguồn kinh phí được bố trí để mua sắm tài liệu, đồ dùng học tập; thực hiện chế độ hỗ trợ cho giáo viên kiêm nhiệm, tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương triển khai. Các lớp xóa mù chữ được tổ chức linh hoạt về thời gian, địa điểm và nội dung, phù hợp với trình độ, điều kiện sinh hoạt của người học. Đội ngũ giảng dạy chủ yếu là giáo viên tiểu học, THCS tại địa phương, những người am hiểu phong tục, tập quán và ngôn ngữ của đồng bào.

Tại thôn Xín Cái, xã Nghĩa Thuận, lớp học xóa mù chữ với 38 học viên, 100% là đồng bào dân tộc Mông, đã trở thành điểm sáng. Sau khi có kế hoạch mở lớp, cán bộ xã phối hợp với trưởng thôn và cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Nghĩa Thuận đến từng hộ gia đình vận động bà con tham gia. Lớp học được tổ chức vào buổi tối, từ 20 giờ đến 21 giờ 30 phút các ngày trong tuần, phù hợp với thời gian lao động ban ngày của người dân.

Sùng Thị Lía, 21 tuổi, học viên lớp học chia sẻ: “Không biết đọc, biết viết rất thiệt thòi. Trước đây em không viết được tên mình, tên con, làm kinh tế cũng không biết tính toán. Được đi học chữ, em vui lắm, tối nào cũng cố gắng đến lớp đầy đủ”.

Trong 9 tháng đầu năm 2025, toàn tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất đã mở được 70 lớp xóa mù chữ, thu hút khoảng 2.000 người tham gia. Các lớp học là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Giáo dục, Bộ đội Biên phòng, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Tỉnh đoàn… Từ một địa phương có tỷ lệ mù chữ cao sau năm 1945, đến nay Tuyên Quang đã đạt chuẩn xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học và THCS; trên 98% trẻ em trong độ tuổi được đến trường.

Song song với xóa mù chữ, phong trào xây dựng xã hội học tập được triển khai sâu rộng. Hội Khuyến học tỉnh đã tham mưu thực hiện nhiều chương trình, đề án quan trọng như: “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021-2030”, “Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng, đơn vị giai đoạn 2021-2030”, “Xây dựng mô hình Công dân học tập giai đoạn 2021-2030”. Đến nay, 100% xã, phường trong tỉnh đều có tổ chức khuyến học.

Các mô hình “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Đơn vị học tập”, “Cộng đồng học tập” ngày càng phát triển. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.200 mô hình, thu hút hàng chục nghìn lượt người dân tham gia các lớp học xóa mù chữ, bồi dưỡng kỹ năng sản xuất, tin học, ngoại ngữ, chuyển đổi số. Nhiều trung tâm học tập cộng đồng đã trở thành địa chỉ quen thuộc để người dân học tập kiến thức nông nghiệp, pháp luật, kỹ năng sống.

Theo bà Vũ Thị Bích Việt, Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Tuyên Quang, thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục tham mưu ban hành các chương trình, kế hoạch phát triển khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập kịp thời, hiệu quả; đồng thời củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng, tạo môi trường học tập thuận lợi cho mọi người dân.

Với cách làm bền bỉ, sáng tạo và sự chung tay của toàn xã hội, Tuyên Quang đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã hội học tập, góp phần nâng cao dân trí, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền.