Phát huy nhân tài, tạo đột phá chiến lược cho phát triển đất nước

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà trình bày chuyên đề. Ảnh: Media Quốc hội.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra sáng ngày 16/10, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà trình bày chuyên đề về Kết luận số 105-KL/TW về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia

Trình bày chuyên đề tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, công tác thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng.

Kế thừa truyền thống trọng hiền tài của dân tộc, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng và phát huy người có tài năng. Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được ban hành; hệ thống pháp luật từng bước hoàn thiện; nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp chủ động triển khai các mô hình thu hút nhân lực trình độ cao, tạo chuyển biến tích cực trong phát triển đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học.

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, công tác nhân tài vẫn còn những hạn chế, bất cập cần tập trung khắc phục. Nhận thức về nhân tài chưa đầy đủ, thống nhất; cơ chế, chính sách còn phân tán, thiếu đồng bộ; sự liên thông giữa khu vực công và khu vực tư, giữa nguồn nhân lực trong nước và ngoài nước chưa đáp ứng yêu cầu. Công tác phát hiện, bồi dưỡng, bố trí và sử dụng nhân tài tại một số nơi chưa tương xứng với năng lực, sở trường và khả năng cống hiến.

Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chủ quan giữ vai trò quan trọng. Nhận thức, trách nhiệm của một số cấp ủy, tổ chức và người đứng đầu chưa đầy đủ; tư duy quản lý còn nặng về tổ chức, biên chế và quy trình hành chính; việc giao nhiệm vụ quan trọng, trao quyền chủ động cho người có tài năng chưa thực sự mạnh mẽ.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng đội ngũ nhân tài đủ năng lực hoạch định chính sách, làm chủ công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tổ chức thực hiện hiệu quả các chương trình, dự án chiến lược. Kết luận số 105-KL/TW thể hiện bước chuyển quan trọng trong nhận thức và định hướng hành động, khẳng định nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt, có vai trò thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Đổi mới tư duy quản trị, hoàn thiện cơ chế thu hút và trọng dụng nhân tài

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Kết luận số 105-KL/TW xác lập năm quan điểm cơ bản, trong đó nhấn mạnh nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia; công tác thu hút, trọng dụng phải gắn với tổng thể chiến lược phát triển đất nước, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các chương trình, dự án và ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Một nội dung quan trọng là đổi mới căn bản tư duy và phương thức quản trị nhân tài, chuyển từ quản lý theo tổ chức, biên chế sang quản trị và phát triển dựa trên nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến. Việc lựa chọn cần xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, bảo đảm đúng người, đúng việc, đúng sở trường; đi liền với trao quyền hạn, bố trí nguồn lực tương xứng và xác định rõ trách nhiệm giải trình.

Theo Phó Thủ tướng, Kết luận xác định 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Ảnh: Media Quốc hội.

Kết luận cũng đặt ra yêu cầu xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, mở và hội nhập quốc tế, bảo đảm sự liên kết, lưu chuyển nguồn lực giữa khu vực công, khu vực tư, trong nước và nước ngoài. Nhân tài ở bất cứ môi trường nào, nếu có khả năng đóng góp thiết thực cho đất nước, đều cần được tạo điều kiện tham gia những nhiệm vụ phù hợp, phát huy năng lực ở nơi có thể tạo ra giá trị cao nhất.

Về mục tiêu, Kết luận số 105-KL/TW định hướng xây dựng hệ thống quản trị nhân tài hiện đại, thống nhất, hiệu quả; hình thành đội ngũ nhân tài chất lượng cao, có cơ cấu hợp lý trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn; đồng thời xây dựng Việt Nam trở thành môi trường hấp dẫn, nơi người tài được tôn trọng, tin tưởng và tạo điều kiện phát huy tối đa năng lực sáng tạo.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, cần tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế và chính sách về nhân tài; rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn trong tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ; xây dựng khung tiêu chí quốc gia về nhân tài; ưu tiên nguồn lực cho các lĩnh vực chiến lược. Các chính sách về thu nhập, nhà ở, điều kiện nghiên cứu, môi trường làm việc và phúc lợi cần được nghiên cứu đồng bộ, tạo sức hấp dẫn đối với chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng.

Cùng với đó, cần phát triển cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và nền tảng kết nối nhân tài quốc gia, phục vụ phát hiện, tuyển chọn, sử dụng và đánh giá hiệu quả. Doanh nghiệp được xác định là một chủ thể quan trọng trong hệ sinh thái nhân tài, có trách nhiệm chủ động thu hút, phát triển và trọng dụng người tài, gắn nguồn nhân lực chất lượng cao với nhu cầu đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Xây dựng môi trường trọng dụng người tài, đưa chủ trương vào thực tiễn

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, Kết luận số 105-KL/TW xác định sáu nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao gồm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; đổi mới phương thức phát hiện, lựa chọn, trọng dụng và đánh giá nhân tài; chủ động tạo nguồn, phát triển nhân tài; xây dựng văn hóa trọng dụng người tài; đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Trong đó, công tác phát hiện nhân tài cần được thực hiện từ nhiều nguồn, dựa trên phẩm chất, năng lực nổi trội, tư duy sáng tạo, thành tích và giá trị đóng góp thực tế. Quá trình phát triển phải bảo đảm tính liên tục, bắt đầu từ phát hiện sớm, đào tạo, bồi dưỡng, giao nhiệm vụ đến đánh giá kết quả và tạo điều kiện để nhân tài trưởng thành qua thực tiễn. Giáo dục, đào tạo, các trường đại học và viện nghiên cứu giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành đội ngũ chuyên gia có khả năng dẫn dắt.

Một yêu cầu có ý nghĩa quyết định là xây dựng văn hóa trọng dụng người thực tài, khắc phục tâm lý đố kỵ, cục bộ, e ngại người giỏi. Người đứng đầu phải có bản lĩnh giao nhiệm vụ khó, tạo không gian sáng tạo, trao quyền tự chủ chuyên môn phù hợp và đánh giá công bằng trên cơ sở kết quả. Quyền tự chủ cần gắn với trách nhiệm giải trình, phẩm chất nghề nghiệp và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Công tác nhân tài cũng cần được mở rộng thông qua hợp tác quốc tế, thu hút chuyên gia nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài tham gia đào tạo, nghiên cứu, cố vấn, chuyển giao công nghệ và thực hiện các nhiệm vụ chiến lược tại Việt Nam. Hiệu quả hợp tác phải được thể hiện bằng năng lực làm chủ công nghệ, chất lượng nghiên cứu và sự trưởng thành của đội ngũ nhân lực trong nước.

Nhấn mạnh yêu cầu tổ chức thực hiện, Phó Thủ tướng cho rằng các cấp ủy, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu cần cụ thể hóa chủ trương thành chương trình, kế hoạch và nhiệm vụ thiết thực; phân công rõ trách nhiệm, bố trí nguồn lực phù hợp, tăng cường phối hợp và thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả. Trọng tâm là chuyển mạnh từ ban hành chính sách sang tổ chức thực hiện, bảo đảm mỗi cơ chế được triển khai đều tạo ra chuyển biến thực chất.

Thu hút, trọng dụng nhân tài là nhiệm vụ chiến lược, đòi hỏi quyết tâm chính trị, tư duy đổi mới và hành động nhất quán của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Khi người tài được tin tưởng, trao cơ hội và đánh giá bằng giá trị cống hiến, nguồn lực trí tuệ sẽ được khơi thông, trở thành động lực quan trọng góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.