An toàn thực phẩm dịp Tết: Đừng vì lợi nhuận mà đánh đổi sức khỏe cộng đồng!

*Đằng sau những lời “có cánh”

Thực tế cho thấy, đằng sau những lời khẳng định chắc nịch về quy trình khép kín, nguyên liệu bảo đảm và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, không ít cơ sở sản xuất, kinh doanh vẫn bộc lộ khoảng cách lớn giữa cam kết và hành động. Qua kiểm tra thực tế, nhiều vi phạm không chỉ dừng ở lỗi kỹ thuật mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, từ điều kiện bảo quản, sắp xếp kho bãi đến nguồn gốc nguyên liệu và việc tuân thủ các quy định bắt buộc.

Tuần đầu tháng 1/2026, kiểm tra đột xuất tại Công ty cổ phần Viet Chef (Cụm công nghiệp Lai Xá, phường Tây Tựu, Hà Nội), Đoàn kiểm tra liên ngành an toàn thực phẩm số 1 của thành phố Hà Nội do Sở Y tế, trực tiếp là Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm chủ trì đã phát hiện nhiều góc khuất.

Sau những lời “có cánh” của Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Viet Chef Nguyễn Đức Lâm, rằng “doanh nghiệp mang sứ mệnh cung cấp giải pháp nấu ăn thông minh, giúp người nội trợ nấu nhanh hơn, ngon hơn và “Công ty luôn tuân thủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm để sản phẩm đạt chất lượng tốt nhất”, kiểm tra thực tế tại đơn vị này, Đoàn kiểm tra đã phát hiện quy trình sản xuất một chiều trong chế biến thực phẩm không bảo đảm; khu vực kho nguyên liệu, bao bì và thành phẩm sắp xếp lộn xộn, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn chéo rất cao.

Đáng chú ý, tại kho lạnh, Đoàn đã phát hiện nhiều nguyên liệu không rõ nguồn gốc xuất xứ, thiếu tem nhãn phụ tiếng Việt dù là hàng nhập khẩu. Thậm chí, có những nguyên liệu đã hết hạn sử dụng, nhưng vẫn nằm chung tủ với nguyên liệu sản xuất. Doanh nghiệp còn tự ý "mã hóa" tên nguyên liệu bằng các ký tự viết tắt trên nhãn phụ.

Còn kiểm tra tại xã Hưng Đạo (Hà Nội) vào giữa tháng 1/2026, Đoàn kiểm tra liên ngành công tác An toàn thực phẩm số 1 của thành phố Hà Nội cũng đã phát hiện hàng loạt vi phạm tại hộ kinh doanh Vương Đình Dũng (thôn 5, xã Hưng Đạo) chuyên sản xuất miến. Tại thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở đã xuất trình được giấy đăng ký kinh doanh và bản cam kết sản xuất thực phẩm, song đi sâu vào thực tế quy trình sản xuất và hồ sơ pháp lý, Đoàn kiểm tra liên ngành số 1 đã chỉ ra hàng loạt bất cập đáng lo ngại như: cơ sở chưa xuất trình được giấy khám sức khỏe và giấy xác nhận tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm của cả chủ cơ sở lẫn nhân viên đang trực tiếp tham gia sản xuất; thiếu hồ sơ chứng minh chất lượng đầu vào và đầu ra của sản phẩm; thiếu giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ của bột rong giềng (nguyên liệu chính) và bao bì chứa đựng thực phẩm...

Không chỉ ở khâu sản xuất, khâu phân phối bán lẻ cũng bộc lộ nhiều sơ hở. Tại một siêu thị trên phố Lý Nam Đế (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội), Đoàn kiểm tra cũng ghi nhận 1 tủ bảo quản thực phẩm đông lạnh không có cánh đậy, nhiệt độ không đạt chuẩn cùng một số lỗi vi phạm khác về tem mác, giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa... Siêu thị MM Mega Market Thanh Xuân dù đáp ứng tốt về cơ sở vật chất, nhưng đoàn kiểm tra cũng đã phát hiện một số lỗi vi phạm về nhãn mác, truy xuất nguồn gốc đối với các mặt hàng thực phẩm tươi sống.

*Không thể đánh đổi sức khỏe cộng đồng

Thực tế tại các buổi kiểm tra cho thấy, khi những vi phạm về an toàn thực phẩm đã được chỉ rõ bằng hình ảnh, hồ sơ và hiện trạng cụ thể, nhiều cơ sở vẫn tìm cách đưa ra các lý do mang tính biện minh. Từ việc cho rằng “sơ suất nhất thời”, “chưa kịp khắc phục”, đến những lập luận như “bảo mật công thức” hay “điều kiện khách quan”, các lời giải thích này đều không thể làm thay đổi bản chất của vi phạm.

Khi bị đoàn kiểm tra truy vấn, đại diện Công ty cổ phần Viet Chef cho rằng, việc doanh nghiệp tự ý "mã hóa" tên nguyên liệu bằng các ký tự viết tắt trên nhãn phụ là cách để "bảo mật công thức". Trước lập luận này, Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Nguyễn Quang Trung thẳng thắn bác bỏ, không thể lấy lý do bảo mật kinh doanh để đánh đổi sự minh bạch. Việc mã hóa khiến chính nhân viên cũng khó nhận diện hạn sử dụng, tạo kẽ hở cho hàng kém chất lượng trà trộn.

Với lý do “Tết nên hàng về nhiều, chưa kịp bổ sung các điều kiện bảo quản” mà một số cơ sở nêu, đại diện Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm nhận định, thực phẩm bảo quản trong điều kiện không đảm bảo nhiệt độ sẽ nhanh chóng biến chất, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm, rủi ro cao đối với sức khỏe cộng đồng. Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, nơi mỗi sai sót đều tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, mọi sự dễ dãi, nhân nhượng hay đánh đổi vì lợi ích kinh tế đều không thể chấp nhận.

Thực hiện Quyết định số 6434/QĐ-UBND của UBND thành phố, Hà Nội đã thành lập 3 đoàn kiểm tra liên ngành, tập trung vào các mặt hàng trọng điểm dịp Tết như bánh kẹo, thịt và các sản phẩm từ thịt, dịch vụ ăn uống. Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Đặng Thanh Phong cho biết, các đoàn vừa kiểm tra theo kế hoạch với các ban chỉ đạo an toàn vệ sinh thực phẩm xã, phường, vừa kết hợp kiểm tra đột xuất tại các cơ sở. Mục đích là thấy rõ thực trạng công tác bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, tránh tình trạng doanh nghiệp làm đẹp hồ sơ hay dọn dẹp đối phó.

Từ thực tế kiểm tra, ông Đặng Thanh Phong cảnh báo, cần loại bỏ tư duy "nhờn luật" ở một số cơ sở sản xuất, kinh doanh. Chủ cơ sở cần duy trì quy trình vệ sinh nhà xưởng thường xuyên, coi trọng việc thực hiện an toàn vệ sinh thực phẩm trong mọi khâu vận hành. Nếu phát hiện vi phạm sẽ xử lý nghiêm, công khai danh tính đơn vị vi phạm.

"Bên cạnh đó, người tiêu dùng hãy trở thành "thanh tra viên", kiểm tra kỹ bao bì, hạn sử dụng, kiên quyết tẩy chay sản phẩm có dấu hiệu tẩy xóa. Đối với bếp ăn trường học, cần sự vào cuộc đồng bộ của Ban Giám hiệu, phụ huynh và chính quyền địa phương để giám sát cả chất lượng và định lượng suất ăn", Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Đặng Thanh Phong khuyến cáo.

Đảm bảo an toàn thực phẩm cần phải được thực hiện một cách trung thực, tránh tuyệt đối cách làm đối phó với các đợt kiểm tra, các dịp lễ, Tết. Đây cũng chính là thước đo chính xác nhất về đạo đức và trách nhiệm trong kinh doanh của các doanh nghiệp. Trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, người tiêu dùng ngày càng tỉnh táo và sẵn sàng quay lưng với những sản phẩm không bảo đảm chất lượng, mỗi vi phạm đều có thể khiến doanh nghiệp phải trả giá bằng uy tín và chỗ đứng trên thị trường. Cuộc cạnh tranh để tồn tại vì thế không chỉ nằm ở giá cả hay quảng bá, mà trước hết là ở sự tuân thủ và niềm tin mà doanh nghiệp tạo dựng được với người tiêu dùng. Song song với đó, các hành vi coi nhẹ an toàn thực phẩm cũng khó có thể “lọt lưới” trước sự giám sát ngày càng chặt chẽ và sự nghiêm minh của pháp luật.

Vì vậy, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt, thường xuyên của các lực lượng chức năng, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phục vụ Tết cần tự giác nâng cao ý thức chấp hành nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm, tuyệt đối không vì lợi nhuận trước mắt mà đánh đổi thương hiệu, uy tín của chính mình, đưa ra thị trường những sản phẩm kém chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn./.

Nguyễn Cúc