Tăng cường tư vấn, rèn kỹ năng giúp học sinh chủ động bảo vệ bản thân

Chủ động nhận diện và xử lý nguy cơ

Năm học 2026-2027, cùng với nhiệm vụ nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng thực chất, các cơ sở giáo dục luôn chú trọng công tác tư vấn tâm lý, chủ động phòng ngừa bạo lực học đường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn cho học sinh.

Là hệ thống đào tạo Trung học nghề và hệ 9+ tại nhiều cơ sở trên cả nước, FPT PolySchool chú trọng xây dựng môi trường học tập an toàn, tích cực. Ông Dương Đình Cường, Giám đốc FPT PolySchool TPHCM, ngay trong tuần định hướng năm học 2026-2027, nhà trường phối hợp với Công an phường trên địa bàn tổ chức trao đổi về phòng ngừa, xử lý nguy cơ bạo lực học đường. Hoạt động giúp học sinh, giáo viên được tiếp cận các tình huống thực tế, nhận diện dấu hiệu có thể dẫn đến bạo lực và được hướng dẫn cách ứng xử khi gặp tình huống bất thường.

Cũng theo ông Cường, bên cạnh xây dựng môi trường an toàn, nhà trường chú trọng trang bị cho học sinh kỹ năng chủ động bảo vệ bản thân, thay vì chỉ chờ xử lý khi sự việc xảy ra. Trước hết, học sinh được hướng dẫn nhận diện dấu hiệu, nguy cơ bất thường, từ mâu thuẫn trong giao tiếp đến những hành vi có thể dẫn đến bạo lực. Các em hiểu bạo lực không chỉ là đánh nhau mà còn có thể là đe dọa, xúc phạm, cô lập hoặc gây áp lực với bạn bè. Nhà trường cũng hướng dẫn học sinh kiểm soát cảm xúc, bình tĩnh, lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt và lựa chọn cách giải quyết phù hợp khi xảy ra mâu thuẫn.

“Một kỹ năng quan trọng khác là chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi bản thân hoặc bạn bè có nguy cơ gặp vấn đề. Học sinh được khuyến khích chia sẻ với giáo viên, cán bộ chủ nhiệm, giám thị hoặc người có trách nhiệm. Qua đó, các em hiểu mỗi hành vi đều đi kèm trách nhiệm và góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn, tích cực, tôn trọng lẫn nhau”, ông Cường cho hay.

Cũng theo ông Cường, FPT PolySchool xác định kỹ năng an toàn chỉ thực sự có ý nghĩa khi học sinh có thể vận dụng vào những tình huống thực tế. Vì vậy, nhà trường không chỉ cung cấp kiến thức mà còn tạo cơ hội để học sinh trao đổi, nhận diện tình huống và thực hành cách xử lý phù hợp.

Nhà trường hướng học sinh đến tư duy xử lý tình huống thay vì phản ứng theo cảm xúc. Khi xảy ra xung đột hoặc có dấu hiệu mất an toàn, các em cần đánh giá mức độ nguy hiểm, chủ động tránh xa khi cần thiết, không kích động hoặc tham gia xung đột và nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ từ giáo viên, cán bộ chủ nhiệm, giám thị hoặc người có trách nhiệm.

Bên cạnh đó, cán bộ chủ nhiệm và giám thị thường xuyên theo dõi tình hình lớp học, trao đổi với học sinh và họp lớp hằng tuần để kịp thời nhận diện dấu hiệu bất thường, hướng dẫn các em cách ứng xử phù hợp ngay từ khi vấn đề mới phát sinh. “Mục tiêu là giúp học sinh không bị động khi gặp sự cố, biết nhận diện nguy cơ, biết cách xử lý, tìm kiếm sự hỗ trợ và bảo vệ bản thân mà không khiến tình huống trở nên nghiêm trọng hơn”, ông Cường cho hay.

Xây môi trường an toàn

Tại Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành, TPHCM), nhiều năm qua, nhà trường chú trọng xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, đồng thời quan tâm đến sức khỏe tinh thần của học sinh. Để công tác tư vấn tâm lý được thực hiện hiệu quả, thực chất, trường lựa chọn những giáo viên tâm huyết, giàu kinh nghiệm trong quản lý và giáo dục học sinh tham gia tư vấn, hỗ trợ các em.

Với hơn 35 năm gắn bó với Trường THPT Bùi Thị Xuân, bà Trương Thị Trị, Tổng Giám thị nhà trường, là một trong những thành viên chủ chốt phụ trách công tác tư vấn tâm lý học đường. Bà Trị cho biết, học sinh thường tìm đến để chia sẻ những vấn đề liên quan đến học tập, các mối quan hệ trong lớp, cũng như việc gắn kết với bạn bè và giáo viên bộ môn. Tất nhiên, việc bảo mật nội dung học sinh chia sẻ giúp các em cảm thấy an tâm, mạnh dạn và cởi mở hơn khi trao đổi.

Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng nhà trường cho rằng, người đứng đầu cơ sở giáo dục cần là “thủ lĩnh” trong công tác tư vấn tâm lý học đường. Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm và đội ngũ giáo viên phải tạo được sự gần gũi, tin cậy để học sinh chủ động chia sẻ tâm tư, vướng mắc, từ đó kịp thời hỗ trợ và giải quyết các vấn đề phát sinh.

“Nhà trường đã cử 10 giáo viên tham gia các khóa đào tạo về tâm lý học đường và được cấp chứng chỉ. Đây là một trong những giải pháp nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ, đáp ứng yêu cầu tư vấn, hỗ trợ học sinh trong nhà trường”, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân cho hay.

Còn ông Nguyễn Trần Khánh Bảo, Chánh văn phòng Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, Sở xác định công tác tư vấn học đường và công tác xã hội là một thành tố quan trọng trong hệ thống bảo đảm an toàn trường học, cần được triển khai thường xuyên, chủ động, gắn với phòng ngừa bạo lực học đường.

Trong khuôn khổ triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT TPHCM tổ chức tập huấn công tác truyền thông giáo dục, tư vấn học đường và công tác xã hội dành cho đại diện lãnh đạo và giáo viên, nhân viên phụ trách tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố. Công tác tập huấn sẽ diễn ra trong 2 ngày 11 và 18/9 nhằm nâng cao năng lực nhận diện sớm, hỗ trợ tâm lý ban đầu, phối hợp xử lý tình huống và kết nối dịch vụ chuyên môn cho đội ngũ trực tiếp thực hiện tại cơ sở.

“Sở GD&ĐT TPHCM sẽ tiếp tục tăng cường hướng dẫn, theo dõi và kiểm tra việc triển khai công tác tư vấn học đường, công tác xã hội tại các cơ sở giáo dục. Kịp thời tiếp nhận khó khăn, vướng mắc, hỗ trợ các đơn vị củng cố quy trình phát hiện sớm, tư vấn, phối hợp với gia đình và kết nối chuyên môn, bảo đảm nhu cầu hỗ trợ của học sinh được tiếp nhận và xử lý phù hợp, kịp thời”, ông Bảo cho hay.