Phục dựng Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng tỉnh Đồng Nai
Lễ hội Cầu mưa mang tín ngưỡng phồn thực của người S’tiêng, cầu mong cho mưa thuận gió hoà, để vạn vật được sinh sôi nẩy nở.
Tối 3/4, Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng được chính quyền xã Tân Khai (tỉnh Đồng Nai) tổ chức phục dựng tại sóc Tà Cuông.
Lễ hội Cầu mưa mang tín ngưỡng phồn thực, cầu mong cho mưa thuận gió hoà, để vạn vật được sinh sôi nẩy nở. Hằng năm, vào tháng Ba âm lịch, khi mùa gieo hạt sắp đến, người S’tiêng sẽ tiến hành lễ hội cầu mưa.
Lễ hội cầu mưa được tổ chức với ý nghĩa trước là tri ân các vị Thần trời, Thần đất, Thần lúa và các vị thần khác đã cho người dân những cơn mưa để con người có nước sinh hoạt, gieo trồng.
Trình diễn cồng chiêng trong Lễ hội Cầu mưa. Ảnh: UBND xã Tân Khai
Ông Nguyễn Viết Đợi, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Khai cho biết, Lễ hội Cầu mưa tại sóc Tà Cuông được bà con S’tiêng gìn giữ và nâng tầm tổ chức nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
Theo truyền thuyết của người S’tiêng, từ thuở hồng hoang, khi các thần còn chia xứ để dễ bề cai quản, ở xứ sở của người Jiêng (S’tiêng) đã ba bốn mươi mùa trăng trời không cho mưa xuống, con người không có nước uống, trên rừng củ mài, củ chụp cũng đã hết không còn gì ăn.
Thiếu lương thực khiến người xứ Jiêng than khóc, tấu lên Thần trời, xin thần thương xót cho mưa xuống để trỉa lúa, trồng bầu, cho con cá vẫy lội, cho cái chum, cái ché đầy nước, cho thóc gạo đầy bồ.
Thần trời thương tình mách rằng, nếu muốn mưa xuống, thì hãy làm lễ cầu, với đầy đủ lễ vật. Nghe lời, người xứ Jiêng về họp bàn dân sóc, bày sắm lễ vật cúng tế, quả nhiên mưa xuống, cây cỏ xanh tươi, người người no đủ. Từ đó, người S’tiêng nhớ tích xưa, duy trì lễ hội cho đến ngày nay.
Để chuẩn bị cho một lễ hội, người S’tiêng phải tính toán và chuẩn bị từ trước theo sự phân công của chủ lễ, đảm bảo lễ hội được tổ chức suôn sẻ, thần linh vui lòng không trách phạt.
Mâm lễ vật đủ đầy mang hồn cốt núi rừng gồm có một chiếc đầu heo, những con gà luộc vàng ươm, cùng hàng chục ché rượu cần, rượu nếp ủ lâu ngày thơm nồng.
Nghi lễ không thể thiếu những món ăn truyền thống như cơm lam, canh thụt, thịt nướng xiên, lá nhíp xào và xôi nếp dẻo thơm.
Chủ lễ và dân làng đều phải chuẩn bị kỹ lưỡng trang phục, trang sức truyền thống: Nam mặc khố, nữ diện váy áo rực rỡ, kết hợp cùng khăn hoặc dây lễ quấn đầu. Trên bộ lễ phục là các loại vòng cổ, vòng tay bằng bạc, đồng cùng những dây chuỗi hạt cườm ngũ sắc tinh xảo.
Khi cây nêu được dựng lên, lễ vật được bày biện xong xuôi, đội cồng chiêng nổi lên, nam nữ trong bon sóc nắm tay nhau vòng tròn, chủ lễ là già làng tiến về phía cây nêu cất lên lời khấn nguyện thành kính.
Dứt lời khấn, một phụ nữ cao tuổi cầm một cái gáo bằng quả dừa khô múc nước ở 3 chum nước bày biện trong sân lễ, vừa đi vừa vóc nước té vào cây nêu, té lên trời và té vào mọi người.
Tiếng cồng chiêng vang lên, dân làng nối đuôi theo vòng tròn quanh sân lễ, múa theo nhịp cồng chiêng, già làng lấy tiết gà phết lên cây nêu và cầm ống hút rượu cần.
Sau phần nghi lễ, già làng tổ chức đốt lửa trại, tạo không gian ấm cúng để mọi người cùng quây quần bên nhau. Không khí lễ hội trở nên sôi động với các hoạt động văn hóa truyền thống như múa cồng chiêng, tổ chức trò chơi dân gian, lửa trại.
Lễ cầu mưa của dân tộc S’tiêng xã Tân Khai là lễ hội đặc sắc và mang đậm nét văn hóa truyền thống. Đây là ngày hội của buôn làng, đưa mọi người đến gần nhau hơn, hiểu nhau hơn, để chung sức xây dựng và phát triển bản làng.
