Xúc tiến thương mại: Góp sức đưa xuất nhập khẩu cán đích 1.000 tỷ USD

Giữ vững thị trường lớn

Đà tăng trưởng mạnh của hoạt động xuất nhập khẩu trong 8 tháng đầu năm đang tạo nền tảng quan trọng cho chặng cuối năm. Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tháng 8/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 109,7 tỷ USD, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 8 tháng, tổng kim ngạch đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7%. Kết quả này cho thấy sức bật của thương mại hàng hóa vẫn được duy trì, đồng thời mở ra dư địa để các hoạt động xúc tiến thương mại phát huy vai trò trong những tháng cuối năm, khi nhiều ngành hàng bước vào mùa cao điểm đơn hàng.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 122 tỷ USD trong 8 tháng. Đây vẫn là một trong những địa bàn ưu tiên hàng đầu của xúc tiến thương mại. Tuy nhiên, trọng tâm triển khai hoạt động sẽ chuyển mạnh sang kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các chuỗi cung ứng lớn.

Tại Trung Quốc, thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 161,9 tỷ USD trong 8 tháng, xúc tiến thương mại cần phục vụ đồng thời cả mục tiêu nhập khẩu và mở rộng xuất khẩu. Thay vì tiếp cận Trung Quốc như một thị trường đồng nhất, doanh nghiệp được hỗ trợ khai thác theo từng địa phương, nhóm người tiêu dùng và hệ thống phân phối.

Với EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN, xúc tiến thương mại gắn chặt hơn với việc khai thác các hiệp định thương mại tự do. Đặc biệt tại EU, các yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng ngày càng trở thành yếu tố quyết định khả năng tiếp cận thị trường.

Thực tế từ các ngành hàng cho thấy, bám sát thị trường và mùa vụ đơn hàng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đẩy mạnh tăng trưởng xuất khẩu. “Với ngành điện tử, tháng 9 và 10 thường là giai đoạn cao điểm sản xuất, kỳ vọng xuất khẩu tiếp tục tăng trong những tháng cuối năm”, bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cho hay.

Mở rộng không gian xúc tiến thương mại

Với 770,14 tỷ USD sau 8 tháng, Việt Nam còn khoảng 230 tỷ USD để tiến tới cột mốc 1.000 tỷ USD trong 4 tháng cuối năm. Đây là thách thức không nhỏ, song đà tăng trưởng hiện tại cùng triển vọng đơn hàng những tháng cao điểm cho thấy mục tiêu vẫn có cơ sở để kỳ vọng.

Trong bối cảnh đó, xúc tiến thương mại được xác định như một giải pháp quan trọng giúp các doanh nghiệp, ngành hàng tìm kiếm đối tác, gia tăng kim ngạch. Dù vậy, mỗi thị trường cần một cách tiếp cận khác nhau, dựa trên nhu cầu, tiêu chuẩn, cấu trúc phân phối và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Tại Hoa Kỳ, nhiệm vụ trước mắt là bảo vệ thị trường xuất khẩu lớn nhất, đồng thời chủ động xử lý các vấn đề liên quan đến thuế quan, xuất xứ, lao động và môi trường. Với EU, tận dụng Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU đi cùng với hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Trung Quốc cần được tiếp cận theo hướng “mỗi địa phương là một thị trường”. Thương mại điện tử xuyên biên giới có thể mở thêm cơ hội để doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Nhật Bản và Hàn Quốc được khai thác đồng thời trên ba phương diện: Thị trường, đầu tư và chuỗi cung ứng. Trong ASEAN, xúc tiến thương mại định hướng gắn với xây dựng chuỗi cung ứng khu vực, đồng thời khai thác tốt thị trường Halal, đặc biệt tại Indonesia và Malaysia.

Song song với việc củng cố các thị trường chủ lực, đa dạng hóa địa bàn xuất khẩu là yêu cầu cần thiết để giảm mức độ phụ thuộc và tạo động lực tăng trưởng mới. Nam Á, với trọng tâm là Ấn Độ, được định hướng trở thành một trong những khu vực tăng trưởng mới, với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng khoảng 20%/năm và đưa kim ngạch xuất khẩu sang khu vực lên 28 tỷ USD vào năm 2030.

Tây Á cũng còn nhiều dư địa đối với nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng, dệt may, điện tử và vật liệu xây dựng, nhất là khi Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE mở thêm không gian hợp tác. Tại châu Phi, hoạt động xúc tiến có thể tập trung vào một số thị trường quan trọng, như Ai Cập, Algeria; Nigeria, Bờ Biển Ngà; Nam Phi…

Tại Mỹ Latin, khai thác lợi thế Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) tại Mexico, Chile, Peru song hành với mở rộng thương mại với Brazil, Argentina và các thị trường thuộc Khối thị trường chung Nam Mỹ. Cách tiếp cận này vừa giúp mở rộng địa bàn, vừa tạo thêm dư địa cho những ngành hàng có lợi thế của Việt Nam.

Bên cạnh xúc tiến thương mại, việc nâng hiệu quả tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng rất quan trọng. Việt Nam hiện thực thi 17 FTA nhưng kim ngạch xuất khẩu tận dụng ưu đãi FTA trong năm 2024-2025 đạt khoảng 100 tỷ USD, tỷ lệ tận dụng khoảng 30-40%.

Điều này cho thấy dư địa từ các FTA vẫn còn rất lớn. Hệ sinh thái tận dụng FTA cần được chuyển hóa thành thông tin thiết thực, dễ sử dụng cho từng ngành hàng, từng thị trường và từng nhóm doanh nghiệp. Khi đó, xúc tiến thương mại không chỉ cung cấp thông tin về cơ hội thị trường mà còn phải giúp doanh nghiệp trả lời được câu hỏi: Muốn vào thị trường đó cần đáp ứng những điều kiện nào, với chi phí và quy trình ra sao.

Ở cấp độ ngành hàng, nâng chất lượng sản phẩm cũng phải trở thành một nội dung của chiến lược xúc tiến thương mại. Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, dù tăng trưởng xuất khẩu không cao nhưng nhưng ngành vẫn xuất siêu với con số đáng kể. “Thay vì chạy theo sản lượng, doanh nghiệp dệt may đang tập trung nâng chất lượng, tăng đầu tư, tự chủ nguyên liệu và cải thiện hiệu quả sản xuất”, ông Cẩm nhấn mạnh. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với xúc tiến thương mại trong giai đoạn mới. Đối tượng được xúc tiến không chỉ là sản phẩm, mà còn là năng lực sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, công nghệ và khả năng tham gia chuỗi cung ứng quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Trong những tháng cuối năm, khi khoảng cách tới cột mốc 1.000 tỷ USD còn khoảng 230 tỷ USD, hiệu quả của từng hoạt động kết nối thị trường càng trở nên quan trọng. Đây cũng là thời điểm hoạt động xúc tiến thương mại cần phát huy cao nhất vai trò kết nối doanh nghiệp với thị trường, biến lợi thế từ các FTA và dư địa nhu cầu thành kết quả thương mại cụ thể.