Thủ tướng Nhật Bản tuyên bố giải tán Hạ viện, kêu gọi bầu cử sớm

Phát biểu tại cuộc họp báo hôm 19/1, bà Takaichi khẳng định đang “đặt cược toàn bộ tương lai chính trị” của mình vào cuộc bầu cử này và mong muốn công chúng trực tiếp đánh giá liệu bà có đủ sự tin tưởng để tiếp tục điều hành đất nước hay không. Chiến dịch tranh cử chính thức dự kiến bắt đầu từ ngày 27/1.

Cuộc bầu cử sớm sẽ diễn ra cho toàn bộ 465 ghế tại Hạ viện và là cuộc bầu cử quốc gia đầu tiên kể từ khi bà Takaichi trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản vào ngày 21/10 năm ngoái. Động thái này cũng diễn ra chưa đầy một năm rưỡi sau cuộc bầu cử Hạ viện gần nhất hồi tháng 10/2024, trong bối cảnh liên minh cầm quyền do Đảng Dân chủ Tự do (LDP) dẫn dắt chỉ nắm giữ đa số sít sao.

Theo bà Takaichi, cuộc bỏ phiếu ngày 8/2 sẽ là dịp để cử tri bày tỏ quan điểm về các thay đổi chính sách lớn sau thỏa thuận liên minh hồi tháng 10 giữa LDP và Đảng Đổi mới Nhật Bản (Ishin). Mục tiêu của bà là liên minh này giữ vững thế đa số tại Hạ viện nhằm bảo đảm “sự ổn định chính trị” cần thiết cho việc triển khai các cải cách.

Về kinh tế, bà Takaichi cam kết tăng chi tiêu công, cắt giảm thuế và chấm dứt tình trạng “thắt lưng buộc bụng quá mức”, đồng thời nhấn mạnh định hướng phát triển bền vững dài hạn. Bà đề xuất tạm dừng áp thuế tiêu thụ 8% đối với thực phẩm trong hai năm nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt đang leo thang, cho rằng các biện pháp kích thích sẽ tạo việc làm, thúc đẩy chi tiêu hộ gia đình và qua đó bù đắp phần nào nguồn thu ngân sách bị hụt.

Chính phủ Nhật Bản ước tính việc cắt giảm thuế này có thể làm giảm khoảng 5.000 tỷ yên doanh thu mỗi năm, tương đương khoảng 32 tỷ USD.

Cuộc bầu cử cũng sẽ kiểm tra mức độ sẵn sàng của cử tri trong việc ủng hộ chi tiêu lớn hơn vào thời điểm chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu. Theo khảo sát do đài NHK công bố tuần trước, 45% người được hỏi coi giá cả là vấn đề quan trọng nhất, trong khi 16% đặt ưu tiên vào ngoại giao và an ninh quốc gia.

Trong lĩnh vực an ninh, bà Takaichi cho biết Chính phủ dự định xây dựng một chiến lược an ninh quốc gia mới trong năm nay, sau quyết định đẩy nhanh quá trình tăng cường quân sự và nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 2% GDP, cao gấp đôi mức duy trì trong nhiều thập kỷ trước.

Ở phía đối lập, Đảng Dân chủ Lập hiến Nhật Bản và Komeito, đảng từng là đồng minh 26 năm của LDP, đã nhất trí thành lập Liên minh Cải cách Trung dung, với tổng cộng 172 ghế, trở thành đối thủ chính của bà Takaichi trong cuộc bầu cử sắp tới. Một quan chức đảng cho biết liên minh mới này có thể đề xuất bãi bỏ vĩnh viễn thuế tiêu thụ 8% đối với thực phẩm.

Các đảng đối lập chỉ trích việc tổ chức bầu cử sớm, cho rằng Chính phủ đang đặt tính toán chính trị lên trên việc thông qua ngân sách ban đầu cho năm tài chính 2026, bắt đầu từ tháng 4. Đáp lại, bà Takaichi khẳng định mong muốn Quốc hội thông qua dự luật ngân sách “càng sớm càng tốt” và cho rằng việc lựa chọn ngày bỏ phiếu 8/2 nhằm hạn chế tối đa các tác động tiêu cực.