Hai thành phố Quảng Ninh và Bắc Ninh phải tạo ra cực tăng trưởng có sức lan tỏa

Quốc hội thảo luận về việc thành lập TP. Quảng Ninh và TP. Bắc Ninh trực thuộc Trung ương tại phiên họp sáng 12/8. Ảnh: VPQH

Không chỉ thay đổi tên gọi, phải nâng chất lượng tăng trưởng

Đại biểu Vũ Tiến Dũng (Đoàn Thanh Hoá) nhấn mạnh, sau khi chuyển từ tỉnh thành thành phố, điều quan trọng là phải xác định điều gì thay đổi về chất. Theo đại biểu, 2 đề án không thể dừng ở tên gọi; thành phố phải tạo ra mô hình quản trị mới, tổ chức lại không gian và nâng cao chất lượng sống.

Với Quảng Ninh, đại biểu đề nghị chuyển từ tập hợp nhiều đô thị thành một hệ sinh thái đô thị đa trung tâm, có sự liên kết và bổ trợ. Trong đó, Hạ Long - Cẩm Phả có thể là lõi di sản, dịch vụ và công nghiệp xanh; Quảng Yên - Uông Bí là không gian công nghiệp, đô thị mới; Vân Đồn là cửa ngõ hàng không, biển đảo; Móng Cái là đầu mối thương mại quốc tế.

Theo đại biểu, cần làm rõ cơ chế điều phối, kết nối giao thông, dữ liệu, dịch vụ công và lượng hóa mức giảm phụ thuộc tài nguyên. Quảng Ninh không cần đô thị hóa nhiều hơn bằng mọi giá mà phải đô thị hóa tốt hơn, với các thước đo gồm năng suất, môi trường, giá trị trên một đơn vị tài nguyên và mức độ thu hẹp khoảng cách giữa trung tâm với miền núi, hải đảo, biên giới.

Đối với Bắc Ninh, yêu cầu được đặt ra là chuyển từ một trung tâm sản xuất lớn thành một trung tâm tạo ra giá trị lớn. Đại biểu Vũ Tiến Dũng cho rằng, nền tảng công nghiệp, FDI và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình có thể mở ra cấu trúc phát triển mới khi được kết nối với công nghệ cao, logistics và thương mại.

Tuy nhiên, theo đại biểu, FDI chỉ tạo sức mạnh khi năng lực nội sinh được nâng lên, doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Vì vậy, đề án cần đặt mục tiêu về nội địa hóa, giá trị gia tăng và sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi điện tử, bán dẫn.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) thảo luận tại phiên họp. Ảnh: VPQH

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) cũng đề nghị Bắc Ninh chuyển từ lợi thế thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp công nghệ cao sang năng lực làm chủ công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển doanh nghiệp trong nước và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Từ góc độ rộng hơn, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn Quảng Ngãi) cho rằng, việc thành lập 2 thành phố không đơn thuần là thay đổi địa giới hành chính, mà là bước chuyển mang tính chiến lược nhằm kiến tạo hai cực tăng trưởng có tính dẫn dắt và lan tỏa, cùng Hà Nội, Hải Phòng và các địa phương lân cận thúc đẩy phát triển vùng đồng bằng sông Hồng và dải đất Đông Bắc.

Liên kết vùng để 2 cực tăng trưởng tạo sức lan tỏa

Một nội dung được nhiều đại biểu nhấn mạnh là 2 thành phố cần được đặt trong tổng thể phát triển vùng, thay vì phát triển biệt lập theo địa giới hành chính.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đoàn Đắk Lắk) cho rằng, giá trị của việc thành lập 2 thành phố không chỉ nằm ở việc hình thành thêm 2 đơn vị hành chính mới mà tạo ra những bước cực tăng trưởng có sức lan tỏa. Vì vậy, cần quan tâm mạnh hơn đến liên kết vùng, liên kết giữa các cực tăng trưởng với các địa phương có nhiều tiềm năng nhưng còn hạn chế về hạ tầng, công nghệ và thị trường.

“Tôi cho rằng, đây cũng là chính là ý nghĩa quan trọng của việc hình thành một cực tăng trưởng mới, không phải để các địa phương phát triển biệt lập mà để tạo ra một mạng lưới liên kết, trong đó sự phát triển của địa phương trở thành cơ hội phát triển cho nhiều địa phương khác trong cả nước”, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề xuất hình thành trục liên kết Lạng Sơn - Bắc Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, kết nối từ cửa ngõ giao thương với Trung Quốc đến trung tâm sản xuất công nghệ cao, trung tâm khoa học công nghệ và dịch vụ, rồi tới cửa ngõ cảng biển, logistics và kinh tế biển.

Theo đại biểu, liên kết vùng không chỉ dừng ở giao thông mà phải đồng bộ cả hạ tầng số, dữ liệu logistics, chuỗi cung ứng và đào tạo nhân lực. Cùng với đó cần có cơ chế điều phối liên tỉnh đủ hiệu lực, chuẩn hóa quy trình số từ nhà máy đến cửa khẩu và cảng biển, qua đó giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của toàn vùng.

Đáng chú ý, đại biểu cho rằng, sức lan tỏa của 2 thành phố cần được đo bằng cả những cơ hội phát triển tạo ra cho các địa phương lân cận.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đoàn Đắk Lắk) cho rằng, giá trị của việc thành lập 2 thành phố không chỉ nằm ở việc hình thành thêm 2 đơn vị hành chính mới mà tạo ra những bước cực tăng trưởng có sức lan tỏa. Ảnh: VPQH

Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) cũng cho rằng, sau khi thành lập, Bắc Ninh cần phát huy mạnh hơn vai trò kết nối vùng Thủ đô với khu vực trung du, miền núi phía Bắc, các hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng công nghiệp. Trong khi đó, Quảng Ninh cần phát huy vai trò cửa ngõ biển, cửa khẩu, logistics, du lịch và giao thương quốc tế của vùng Bắc Bộ.

Theo đại biểu, 2 thành phố cần tăng cường phối hợp liên kết vùng, kết nối hạ tầng logistics và không gian kinh tế để phát triển theo hướng liên kết, bổ trợ, vượt khỏi giới hạn địa giới hành chính. Giá trị của một thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng tạo động lực và cơ hội phát triển cho khu vực xung quanh.

Đối với Quảng Ninh, đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn TP. Hà Nội) tập trung vào việc phát huy lợi thế không gian biển và hải đảo để đưa địa phương trở thành một cực tăng trưởng toàn diện. Quảng Ninh có điều kiện phát triển các ngành kinh tế biển mũi nhọn như du lịch di sản, hàng hải và logistics, thủy sản bền vững, năng lượng tái tạo, cùng những lĩnh vực kinh tế biển mới như y dược biển và công nghệ sinh học biển.

Để khai thác hiệu quả lợi thế này, đại biểu đề nghị nâng cao hiệu lực quản trị biển; phát triển hạ tầng chiến lược đồng bộ về giao thông, năng lượng và hạ tầng số; đồng thời lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực, thu hút nhân tài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế biển hiện đại.

Từ phía Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, Chính phủ xác định đây không chỉ là việc nâng cấp đơn vị hành chính, chuyển đổi mô hình quản trị, mà còn là chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển, hình thành cực tăng trưởng mới của vùng đồng bằng sông Hồng và quốc gia.

Theo Bộ trưởng, Chính phủ tiếp thu các ý kiến về phương hướng, kế hoạch phát triển 2 thành phố, phân cấp, phân quyền và cơ chế, chính sách đặc thù. Đồng thời, 2 địa phương sẽ được chỉ đạo phát huy tiềm năng, lợi thế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái; lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ yếu, phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.