Chính phủ đề xuất tách dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 3 dự án độc lập

Chính phủ trình Quốc hội về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập. Ảnh: VPQH

Tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho các dự án

Sáng ngày 21/8, tại phiên họp của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 41/2009/QH12 năm 2009. Sau thời gian dừng thực hiện, Quốc hội quyết định tiếp tục triển khai dự án tại Nghị quyết số 174/2024/QH15 năm 2024 và ban hành các cơ chế, chính sách đặc biệt tại Nghị quyết số 189/2025/QH15 năm 2025. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng ban hành Nghị quyết số 121/2026/UBTVQH15 năm 2026 nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Trong quá trình triển khai, các dự phần của dự án đã được tổ chức theo hướng độc lập. Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực hiện Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam thực hiện Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2; Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được giao UBND tỉnh Ninh Thuận làm cơ quan chủ quản.

Như vậy, theo Chính phủ, các dự án đã có chủ đầu tư, tiến độ và phương thức thực hiện khác nhau, trong khi về pháp lý vẫn đang có một chủ trương đầu tư chung theo Nghị quyết số 41/2009/QH12 năm 2009. Chính phủ cho rằng việc tách dự án thành các dự án độc lập là cần thiết, có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Về cơ sở chính trị, Bộ Chính trị đã cơ bản đồng ý với chủ trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai dự án, trong đó có việc tách thành 3 dự án độc lập và giao Đảng đoàn Chính phủ phối hợp với Đảng đoàn Quốc hội chỉ đạo các cơ quan liên quan báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp thường lệ tháng 8/2026.

Về cơ sở pháp lý, Bộ trưởng cho biết, Luật Đầu tư công năm 2024 và Luật Đầu tư năm 2025 đã có quy định về việc chia tách một số dự án thành nhiều dự án. Quốc hội là cơ quan quyết định chủ trương đầu tư ban đầu nên việc Quốc hội xem xét, quyết định tách dự án là phù hợp về thẩm quyền.

Về thực tiễn, Nghị quyết số 41/2009/QH12 năm 2009 được ban hành trước khi Luật Đầu tư công có hiệu lực, do đó chưa xác định đầy đủ các nội dung của chủ trương đầu tư theo pháp luật hiện hành, đồng thời chưa xác định rõ phương thức, hình thức đầu tư của từng nhà máy.

Hiện nay, Nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 do 2 chủ đầu tư khác nhau thực hiện, dự kiến có phương thức đầu tư và tiến độ chuẩn bị hồ sơ khác nhau. “Nếu tiếp tục duy trì một chủ trương đầu tư chung, việc điều chỉnh một nhà máy sẽ kéo theo thủ tục đối với toàn bộ dự án, làm tăng thủ tục và có nguy cơ làm ảnh hưởng đến tiến độ”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình. Ảnh: VPQH

Theo Chính phủ, việc tách thành các dự án độc lập sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, xác định trách nhiệm cụ thể; mỗi dự án có thể được thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện phù hợp với hình thức đầu tư, nguồn vốn và đặc thù riêng.

Theo phương án Chính phủ trình Quốc hội, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận sẽ được tách thành 3 dự án độc lập: Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận; Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Sau khi tách, các dự án sẽ kế thừa dữ liệu và kết quả của các công việc đã được phê duyệt, nhằm bảo đảm tính liên tục và tránh lãng phí.

Đối với hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, Chính phủ sẽ chỉ đạo lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư và tổ chức thực hiện theo pháp luật hiện hành, phù hợp với hình thức đầu tư và nguồn vốn của từng dự án.

Đối với dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tiếp tục giao UBND tỉnh Ninh Thuận làm cơ quan chủ quản, đồng thời duy trì các cơ chế cần thiết để bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng, tái định cư và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc tách dự án không làm thay đổi mục tiêu, yêu cầu về an toàn, hiệu quả và trách nhiệm của Nhà nước đối với Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Các cơ chế, chính sách đặc biệt đã được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành tiếp tục được áp dụng với cả 3 dự án sau khi tách, bảo đảm tính liên tục, đồng bộ trong quá trình chuyển tiếp.

Rà soát các cơ chế, chính sách đặc biệt đối với từng dự án

Thẩm tra nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

Theo cơ quan thẩm tra, việc tách dự án là cần thiết trong bối cảnh 2 nhà máy có chủ đầu tư, tiến độ và phương thức đầu tư khác nhau, trong khi Nghị quyết số 41/2009/QH12 năm 2009 chưa có căn cứ pháp lý xác lập 2 nhà máy là các dự án độc lập. Việc tách sẽ tạo cơ sở pháp lý để từng chủ đầu tư thực hiện thủ tục đầu tư, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, nguồn vốn, phương thức đầu tư và tiến độ của từng dự án.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ rà soát và chịu trách nhiệm bảo đảm việc tách không ảnh hưởng đến quá trình triển khai, tuyệt đối không để xảy ra khoảng trống pháp lý hoặc phát sinh điểm nghẽn mới trong quá trình chuyển tiếp từ chủ trương cũ sang các quyết định đầu tư mới.

Về lập, thẩm định, quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và tổ chức triển khai các dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, Ủy ban cơ bản tán thành việc giao thẩm quyền Chính phủ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thực hiện việc lập, thẩm định, quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và tổ chức triển khai hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 sau khi tách theo quy định của pháp luật.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi báo cáo thẩm tra. Ảnh: VPQH

Uỷ ban cũng đề nghị rà soát xác định rõ phạm vi tiếp tục áp dụng, nội dung được kế thừa, nội dung hết hiệu lực hoặc cần sửa đổi bổ sung của từng nghị quyết của Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sau khi dự án được tách, bảo đảm không chồng chéo, mâu thuẫn hoặc tạo khoảng trống pháp lý, không làm phát sinh điểm nghẽn mới, hoàn thiện cơ chế chuyển tiếp.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bổ sung quy định bảo đảm kế thừa hợp pháp các quyết định, hồ sơ, hợp đồng, tài sản, quyền và nghĩa vụ đã phát sinh, không làm gián đoạn công việc. Đồng thời, rà soát việc tiếp tục áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt đối với từng dự án sau khi tách.

Một yêu cầu quan trọng khác được cơ quan thẩm tra đặt ra là phải có cơ chế quản lý, điều phối thống nhất giữa 3 dự án. Trách nhiệm về tiến độ, nguồn lực, bàn giao mặt bằng, công trình và các hạng mục dùng chung cần được phân định rõ. Đặc biệt, việc tách dự án không được làm phân tán trách nhiệm về an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân, bảo vệ môi trường, ứng phó sự cố, quốc phòng và an ninh.

Đối với dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Ủy ban đề nghị bảo đảm tính liên tục, thực hiện dứt điểm, không để kéo dài gây thất thoát, lãng phí; đồng thời đáp ứng đúng, đầy đủ yêu cầu tiến độ của hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, xử lý đầy đủ số vốn, khối lượng và tài sản đã hình thành trước khi tách.