Giá đất: Điều tiết nguồn lực, không làm giảm quyền lợi người bị thu hồi
Ngày 21/8, thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ hơn cơ chế để Nhà nước điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất do quy hoạch, đầu tư kết cấu hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị tạo ra; lưu ý việc điều tiết giá đất cần được tách bạch với cơ chế bảo đảm quyền lợi của người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Làm rõ phần giá trị tăng thêm từ đất
Góp ý về cơ chế điều tiết giá trị tăng thêm từ đất, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) đồng tình với quy định tại Điều 12 dự thảo. Theo đó, Nhà nước có thẩm quyền quyết định chính sách tài chính về đất đai và điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không do đầu tư của người sử dụng đất mang lại.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng Điều 71 của dự thảo hiện chủ yếu quy định các khoản thu ngân sách về đất đai, trong khi cơ chế cụ thể để điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất chưa thật rõ.
Đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên phát biểu (ảnh QH).
Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế điều tiết đối với phần giá trị tăng thêm từ đất hình thành từ quy hoạch, đầu tư kết cấu hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị. Theo đại biểu, việc này nhằm bảo đảm Nhà nước và xã hội được hưởng một phần hợp lý giá trị tăng thêm do đầu tư công và các quyết định quản lý nhà nước tạo ra.
Đại biểu Nguyễn Đại Thắng đồng thời đề nghị đánh giá tác động của bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất quy định tại Điều 76 dự thảo đối với chi phí sản xuất, kinh doanh và khả năng tiếp cận đất đai của doanh nghiệp.
Không đồng nhất giá đất với mọi mục tiêu
Từ một góc nhìn khác, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cho rằng dự thảo cần tách bạch rõ hơn chức năng điều tiết kinh tế của giá đất với chức năng bảo đảm quyền lợi của người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo định hướng chính sách, giá đất phải góp phần bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, dự thảo lại sử dụng cùng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh để tính nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước và tiền bồi thường khi thu hồi đất. Theo đại biểu, hai mục tiêu này không hoàn toàn đồng nhất.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga phát biểu (ảnh QH).
Giá đất, khi được sử dụng như một công cụ kinh tế, có thể được Nhà nước điều tiết để thúc đẩy đầu tư, sản xuất. Nhưng khi Nhà nước bắt buộc thu hồi đất, mức bồi thường lại liên quan trực tiếp đến quyền tài sản và khả năng tái thiết cuộc sống của người dân.
“Tôi không cho rằng nhất thiết phải xây dựng hai bảng giá đất, nhưng Luật nên có cơ chế áp dụng khác nhau, bảo đảm việc điều tiết giá đất để giảm chi phí cho nền kinh tế không đồng thời làm giảm mức bảo vệ đối với người bị thu hồi đất”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu.
Đại biểu cũng lưu ý trong trường hợp dự thảo bỏ giá đất cụ thể và bỏ cơ chế tư vấn xác định giá đất, yêu cầu về công khai dữ liệu, kiểm soát, phản biện và trách nhiệm giải trình trong xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh càng phải được đặt ra chặt chẽ hơn.
