Quảng Trị: Tham vấn chuyên gia, hoàn thiện đề án chuyển đổi số văn hóa, du lịch

Sáng 14/10, tại phường Đồng Hới, UBND tỉnh Quảng Trị đã tổ chức Hội thảo khoa học - Tham vấn chuyên gia nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học cho Đề án “Chuyển đổi số và phát triển văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Hội thảo có sự tham gia của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân; ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị; đại diện các doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân cho biết, Quảng Trị là vùng đất có bề dày lịch sử, hội tụ những giá trị đặc sắc về văn hóa, thiên nhiên và con người. Từ hệ thống di tích chiến tranh cách mạng, Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đến kho tàng di sản văn hóa phi vật thể và bản sắc của các cộng đồng dân tộc, tất cả đã tạo nên một nguồn tài nguyên văn hóa quý báu, đồng thời là nguồn lực nội sinh quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh.

Theo Phó Chủ tịch Hoàng Xuân Tân, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong đời sống kinh tế - xã hội, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản cũng đứng trước những yêu cầu mới. Vì thế, vấn đề đặt ra đó là làm thế nào để những giá trị di sản không chỉ được bảo tồn, lưu giữ mà còn được kết nối, khai thác và chuyển hóa thành nguồn lực phát triển bền vững trong kỷ nguyên số. Đây không đơn thuần là bài toán ứng dụng công nghệ, mà còn là vấn đề về tư duy phát triển, phương pháp khoa học, quản trị dữ liệu và cơ chế khai thác, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế xã hội.

Xuất phát từ yêu cầu đó, tỉnh Quảng Trị đang xây dựng Đề án Chuyển đổi số và Phát triển Văn hóa, Thể thao và Du lịch giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045.

Với phạm vi gồm 13 dự án thành phần và một nhiệm vụ khoa học công nghệ độc lập, triển khai trong giai đoạn mười năm, Đề án đặt ra yêu cầu cao về tính khoa học, tính pháp lý và khả năng thực hiện.

Chính vì vậy, hội thảo được tổ chức nhằm tạo ra một diễn đàn tham vấn khoa học có chiều sâu, nơi các cơ quan quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và các bên liên quan cùng trao đổi, phản biện và làm rõ những vấn đề cốt lõi của Đề án trước khi hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền. “Để đạt được mục tiêu đó, Ban Tổ chức mong muốn hội thảo được triển khai trên tinh thần khoa học, khách quan, thẳng thắn và xây dựng, tập trung vào những vấn đề thực sự cần có ý kiến chuyên môn”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân nhấn mạnh.

Phát biểu tại Hội thảo, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị Lê Minh Tuấn cho biết, chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội bảo tồn, phát huy di sản, song dữ liệu số phải phản ánh đúng giá trị, bối cảnh lịch sử và ý nghĩa văn hóa, thay vì chỉ tái hiện hình thức bên ngoài.

Trong quá trình nghiên cứu Đề án, nguyên lý Cultural DNA được đề xuất nhằm nhận diện, tổ chức và diễn giải các giá trị di sản thông qua mối quan hệ giữa các chiều cạnh giá trị và không gian lịch sử - văn hóa. Khung nghiên cứu gồm 5 chiều cạnh giá trị và 7 không gian lịch sử - văn hóa, tạo thành ma trận 35 ô tham chiếu để tổ chức thông tin theo cấu trúc thống nhất.

Tuy nhiên, một di sản có thể mang nhiều giá trị và gắn với nhiều không gian văn hóa. Vì vậy, quy tắc mã hóa cần bảo đảm tính thống nhất nhưng không làm giản lược tính đa chiều của di sản. Bộ tiêu chí Cultural DNA chỉ hỗ trợ diễn giải, tổ chức dữ liệu, không thay thế việc kiểm kê, ghi danh, phân loại hay xếp hạng di sản theo quy định pháp luật.

Ông Lê Minh Tuấn cũng lưu ý, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để tái dựng không gian, sự kiện, nhân vật lịch sử phải dựa trên căn cứ khoa học và được kiểm chứng. Đối với ngôn ngữ, tri thức của cộng đồng dân tộc thiểu số, trong đó có tiếng Chứt, cần nghiên cứu phương pháp ghi chép, phiên âm và kiểm chứng phù hợp nhằm bảo tồn lâu dài các giá trị văn hóa đặc trưng.

Tại Hội thảo, các chuyên gia và nhà khoa học đã trình bày các tham luận liên quan đến 6 vấn đề: Hình thức ban hành Bộ tiêu chí mã hóa di sản; Nguyên tắc thiết kế quy tắc gán ô trong ma trận 35 ô; Tiêu chí nghiệm thu bảng ánh xạ CIDOC-CRM; Ngưỡng độ phân giải và sai số hình học được phép cấp cho bên thứ ba; Mức độ căn cứ khoa học trong tái hiện không gian, sự kiện và nhân vật lịch sử và Chuẩn ký âm cho tiếng dân tộc thiểu số và quy mô đội ngũ chuyên môn.

Qua những ý kiến tham luận được trình bày và ý kiến thảo luận của các đại biểu, Hội thảo có ý nghĩa hết sức quan trọng không chỉ đối với việc hoàn thiện nội dung Đề án, mà còn góp phần nhận diện những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu, làm rõ để bảo đảm tính khoa học, tính pháp lý và khả năng triển khai trong thực tiễn.

Hội thảo khoa học và tham vấn chuyên gia nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học cho Đề án “Chuyển đổi số và phát triển văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045” diễn ra trong 1 ngày với 2 phiênchính. Phiên thứ nhất có chủ đề: “Khoa học di sản, bộ tiêu chí mã hóa di sản (cultural dna) và chuẩn mã hóa di sản”, diễn ra vào sáng 14/10. Và phiên thứ 2 diễn ra vào chiều cùng ngày với chủ đề: “Mô hình kinh tế, thương mại hoá tài sản số sở hữu trí tuệ và huy động nguồn lực”.