Ứng dụng công nghệ vào gìn giữ văn hoá và sinh kế bền vững cho bà con người Mông

Văn hóa mở lối sinh kế

Sinh ra và lớn lên ở vùng quê nghèo Sà Phìn (nay thuộc xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang), lại là người dân tộc Mông, anh Sùng Mạnh Hùng (hiện là Ủy viên Ủy ban Hội LHTN Việt Nam tỉnh Tuyên Quang, Cán bộ Trung tâm dịch vụ công xã Đồng Văn) sớm mang trong mình tình yêu, niềm tự hào với văn hóa dân tộc.

Tuy nhiên, càng trưởng thành, anh càng trăn trở khi nhận ra giá trị truyền thống đó đang dần mai một. Âm vang tiếng khèn réo rắt của ông hay làn điệu dân ca êm ả của bà, của mẹ vốn quen thuộc với tuổi thơ anh, nay chỉ thường xuất trong những dịp lễ hội mà thưa vắng trong cuộc sống thường nhật.

“Tôi tự hỏi tại sao không quảng bá văn hóa địa phương tới cộng đồng để vừa giữ gìn, vừa tạo thêm nguồn sinh kế cho bà con thay vì đứng yên, nhìn giá trị quý báu mà ông cha truyền đời phai mờ?”, anh Hùng trải lòng.

Chính nỗi băn khoăn đó đã trở thành động lực để anh không ngừng tìm kiếm hướng phát triển bản sắc văn hóa riêng cho quê hương mình.

Từ năm 2022, sáng kiến “Hoạt động Văn hóa cộng đồng gắn với phát triển du lịch, văn hóa và kinh tế trên địa bàn xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang” do anh Sùng Mạnh Hùng trực tiếp xây dựng, tổ chức chính thức ra đời sau một thời gian dài chuẩn bị. Đây là sân chơi được thiết kế phù hợp cho mọi lứa tuổi, tiêu biểu như chương trình sinh hoạt lửa trại.

Khi những hoạt động đầu tiên nhận lại sự quan tâm, phản hồi tích cực từ du khách và người dân bản địa, anh Hùng có thêm cảm hứng đổi mới nội dung và cách thức tổ chức chương trình, mạnh dạn kết hợp trình diễn, giao lưu văn nghệ. Song song với đó, đẩy mạnh trải nghiệm thực tế giúp khách du lịch tìm hiểu văn hóa các dân tộc vùng cao.

Đáng chú ý, xuyên suốt quá trình thực hiện sáng kiến, anh Hùng luôn tập trung vào tính tương tác thay vì trưng bày, biểu diễn văn hóa thông thường.

Lý giải về điểm sáng trên, anh chia sẻ: “Là một thanh niên trẻ, tôi hiểu bản thân có vai trò cầu nối giữa truyền thống và hiện đại. Vì vậy, tôi rất mong du khách khi ghé thăm quê hương Đồng Văn sẽ có không gian thân thiện, cởi mở để trò chuyện, giao lưu và kết bạn với người dân, đoàn viên, thanh niên địa phương, đồng thời nâng cao tình hữu nghị giữa cộng đồng du lịch trong nước và quốc tế”.

Tới nay, mô hình du lịch do anh Sùng Mạnh Hùng khởi xướng hoạt động ổn định, tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng, góp phần xây dựng hình ảnh Đồng Văn là điểm đến giàu bản sắc, thân thiện và hấp dẫn. Mỗi năm, địa phương duy trì tổ chức khoảng 300 buổi giao lưu văn hóa, mỗi buổi thu hút 1.000 lượt khách tham quan và trải nghiệm.

Bên cạnh hiệu quả quảng bá du lịch, sáng kiến đã tạo thêm việc làm, sinh kế, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm địa phương; từ đó giúp người dân nâng cao thu nhập và khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Đặc biệt với thanh thiếu niên dân tộc thiểu số, đây còn là cơ hội mở rộng hiểu biết và tự tin thể hiện bản thân trước đám đông.

Anh Sùng Mạnh Hùng cho biết, anh đã thành lập 3 nhóm biểu diễn nghệ thuật dân gian lấy tên gọi chung là “Lửa trại” là nơi tập hợp học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Thông qua giao lưu văn hóa, các em thêm nguồn kinh phí trang trải sinh hoạt và tiếp tục theo đuổi ước mơ tới trường.

Trước đây, thiếu thốn về kinh tế, không đủ điều kiện đầu tư cho học tập và đặc thù của ngôn ngữ địa phương khiến nhiều em nhỏ tự ti, ngại sử dụng tiếng Anh. Song, khi Đồng Văn phát triển và được nhiều du khách quốc tế biết tới sẽ tạo điều kiện để người trẻ trau dồi kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ.

“Tôi rất thấu hiểu nỗi lo lắng của các em, vì bản thân tôi cũng từng giấu dốt, sợ nói tiếng Anh sai sẽ bị chê cười. Tuy nhiên, va chạm thường xuyên với khách quốc tế giúp tôi tự tin, thoải mái hơn khi giao lưu ngôn ngữ. Nhiều bạn trẻ trong “Lửa trại” cũng như vậy, một số em sau khi tiếp xúc với môi trường mới đã lựa chọn học, phát triển tiếng Anh theo hướng chuyên sâu để tự thay đổi cuộc đời của chính mình”, anh Sùng Mạnh Hùng kể.

Phát huy tính chủ động, sáng tạo

Khi lượng khách tìm đến ngày một đông đúc, bài toán đặt ra cho người làm du lịch như anh Hùng là làm như thế nào để duy trì sức hút đang có, mặt khác khiến sức hút đó tự động lan tỏa xa hơn trong cộng đồng.

Nhìn lại thời điểm bắt đầu, anh nhận thấy hạn chế lớn nhất của đồng bào vùng cao là về kỹ năng truyền thông, còn phụ thuộc nhiều vào các kênh quảng bá truyền thống như truyền hình, phát thanh.

Để giải bài toán trên, anh Sùng Mạnh Hùng chủ động sử dụng nền tảng truyền thông và mạng xã hội để đưa hình ảnh văn hóa, du lịch địa phương đến đông đảo công chúng.

Ngoài ra, khuyến khích người dân sử dụng chính chiếc điện thoại thông minh để ghi lại những thước phim về sinh hoạt đời thường, giao lưu,... để nâng cao mức độ nhận diện của điểm đến.

“Chuyển đổi số là cơ hội cho bà con người dân tộc thiểu số phát huy sự sáng tạo riêng giúp kinh tế và du lịch được phát triển dễ dàng và toàn diện hơn. Tự tạo nội dung truyền thông không chỉ giúp tiết kiệm chi phí quảng bá mà còn mang đến cái nhìn chân thực, gần gũi nhất về bản sắc văn hóa”, anh Sùng Mạnh Hùng nhận xét.

Mặt khác, đẩy mạnh quảng bá trên không gian mạng đặt ra yêu cầu xây dựng nội dung nghiêm túc và có trách nhiệm. Vì vậy, anh Hùng bày tỏ mong muốn các thanh thiếu niên sẽ đóng góp nội dung trong sáng, mới mẻ nhưng không xuyên tạc, bóp méo để nét đẹp văn hóa được truyền tải với đúng tinh thần vốn có.