Thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn sàng lọc

Thị trường chứng khoán duy trì trạng thái phân hóa sau nhịp phục hồi mạnh.

Chỉ số chứng khoán tăng trong tháng 5, nhưng cơ hội đang thu hẹp

Tháng 5 khép lại với một nghịch lý đáng chú ý trên thị trường chứng khoán Việt Nam: VN-Index vẫn tăng 0,51% so với cuối tháng trước, nhưng diễn biến của phần lớn cổ phiếu lại không đồng thuận với đà tăng của chỉ số.

Theo thống kê của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), có tới 18 trong số 22 nhóm ngành giảm điểm trong tháng 5 (xem bảng hiệu suất các nhóm ngành trong tháng 5/2026). Sắc xanh của VN-Index vì thế chủ yếu được duy trì bởi một số nhóm cổ phiếu riêng lẻ, thay vì sự cải thiện trên diện rộng của thị trường.

Bức tranh phân hóa thể hiện khá rõ qua diễn biến các nhóm ngành. Năng lượng tăng 18%, tiện ích tăng 9,5% và dịch vụ tiêu dùng tăng 9%. Ở chiều ngược lại, tiêu dùng lâu bền giảm 9,2%, y tế giảm 7,7%, còn hàng cá nhân và gia dụng giảm 6,5%.

So với những tháng đầu năm, sự phân hóa của thị trường hiện rõ hơn đáng kể. Nếu nhịp hồi phục từ vùng đáy tháng 4 được dẫn dắt bởi kỳ vọng và sự lan tỏa của dòng tiền, thì ở thời điểm hiện tại, cơ hội tăng giá đang tập trung nhiều hơn vào từng nhóm ngành và từng doanh nghiệp cụ thể.

Sau đợt điều chỉnh mạnh hồi đầu quý II, hàng loạt kỳ vọng liên quan đến tăng trưởng kinh tế, đầu tư công, bất động sản hay triển vọng nâng hạng thị trường đã góp phần kéo mặt bằng giá cổ phiếu đi lên. Tuy nhiên, khi các thông tin tích cực dần được phản ánh vào giá, khả năng tạo ra mức sinh lời vượt trội từ sự lan tỏa của thị trường cũng thu hẹp theo.

Thanh khoản là một trong những tín hiệu phản ánh rõ sự thay đổi này. Giá trị giao dịch bình quân trên HOSE trong tháng 5 đạt khoảng 20.800 tỷ đồng/phiên, giảm mạnh so với mức hơn 31.400 tỷ đồng/phiên của tháng 1 và là vùng thấp nhất kể từ đầu năm.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền có xu hướng tập trung vào những doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận rõ ràng hoặc được kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ các động lực tăng trưởng của nền kinh tế như đầu tư công, tiêu dùng hay xuất khẩu. Sự khác biệt giữa các nhóm cổ phiếu vì thế cũng ngày càng rõ hơn so với giai đoạn đầu năm, khi dòng tiền còn mang tính lan tỏa rộng.

Khi dư địa tăng giá dựa trên kỳ vọng dần thu hẹp, kết quả kinh doanh và triển vọng lợi nhuận đang trở thành yếu tố có sức nặng lớn hơn trong quyết định của nhà đầu tư.

Hiệu suất các nhóm ngành trong tháng 5/2026. Nguồn: VDSC.

Những lực đẩy chưa đủ mạnh

Thanh khoản suy giảm trong những tháng gần đây phản ánh việc thị trường vẫn chưa xuất hiện một lực đẩy đủ mạnh để hình thành xu hướng tăng mới.

Sau nhịp hồi phục từ vùng đáy tháng 4, nhiều kỳ vọng tích cực đã được phản ánh vào giá cổ phiếu. Tuy nhiên, các yếu tố có khả năng hỗ trợ thị trường trong giai đoạn tiếp theo vẫn chưa thực sự rõ nét.

Từ đầu năm đến nay, Ngân hàng Nhà nước phải đồng thời theo đuổi nhiều mục tiêu, từ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đến ổn định tỷ giá và thanh khoản hệ thống. Trong bối cảnh đó, dư địa để hình thành một chu kỳ giảm lãi suất mạnh như giai đoạn 2023 không còn nhiều.

Theo đánh giá của VDSC, bối cảnh hiện nay đã khác đáng kể so với hai năm trước. Đồng USD vẫn duy trì sức mạnh trên thị trường quốc tế, áp lực tỷ giá chưa hoàn toàn hạ nhiệt, trong khi nhập siêu có xu hướng gia tăng. Kỳ vọng về một chu kỳ nới lỏng tiền tệ nhanh và mạnh vì thế cũng trở nên kém chắc chắn hơn.

Bài toán lãi suất vì thế vẫn chưa thể xem là đã khép lại. Khi chi phí vốn chưa giảm đáng kể, áp lực lên hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vẫn hiện hữu. Trong khi đó, lợi suất từ các kênh đầu tư như tiền gửi hay trái phiếu vẫn tạo ra sự cạnh tranh nhất định đối với dòng vốn trên thị trường cổ phiếu.

Ngoài những yếu tố trong nước, áp lực còn đến từ xu hướng bán ròng kéo dài của khối ngoại.

Theo thống kê của VDSC, riêng trong tháng 5, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 417 triệu USD trên thị trường Việt Nam, tập trung ở nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn như FPT, ACB, HPG hay VHM.

Việt Nam không phải trường hợp cá biệt. Tại nhiều thị trường mới nổi trong khu vực, dòng vốn quốc tế cũng đang có xu hướng dịch chuyển thận trọng hơn trong bối cảnh đồng USD duy trì sức mạnh và chính sách tiền tệ toàn cầu còn nhiều biến động.

Việc khối ngoại liên tục bán ròng vẫn tạo ra áp lực nhất định lên tâm lý thị trường. Trong nhiều giai đoạn trước đây, dòng vốn ngoại thường đóng vai trò chất xúc tác cho các nhịp tăng mạnh của VN-Index. Khi động lực này chưa quay trở lại, thị trường cũng thiếu đi một lực đẩy đáng kể.

Ở chiều ngược lại, lực bán của khối ngoại vẫn được hấp thụ tương đối tốt bởi dòng tiền trong nước. Nhà đầu tư cá nhân và các tổ chức nội tiếp tục là lực lượng nâng đỡ thị trường trong nhiều tháng qua.

Thanh khoản chưa cải thiện rõ rệt, trong khi xu hướng bán ròng của khối ngoại vẫn kéo dài. Ít nhất ở thời điểm hiện tại, những yếu tố đủ sức tạo ra một nhịp tăng tốc mới của thị trường vẫn chưa thực sự xuất hiện.

Sự phân hóa ngày càng rõ nét

Dù thanh khoản suy giảm và khối ngoại tiếp tục bán ròng, bức tranh thị trường không hoàn toàn thiếu những điểm tựa.

Khu vực sản xuất tiếp tục duy trì đà mở rộng, dòng vốn FDI vẫn là điểm sáng của nền kinh tế, trong khi nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn đang được thúc đẩy. Cùng với đó, các chính sách tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, bất động sản và đầu tư công đang từng bước phát huy tác dụng.

Những chuyển động này chưa phản ánh ngay vào diễn biến của thị trường chứng khoán, nhưng là cơ sở cho kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp trong những quý tới.

Ở góc độ định giá, thị trường Việt Nam hiện vẫn đang ở vùng tương đối hấp dẫn. Theo số liệu của VDSC, P/E của VN-Index khoảng 14,1 lần, thấp hơn đáng kể so với nhiều thị trường lớn trên thế giới.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở mặt bằng định giá chung mà ở sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các nhóm cổ phiếu.

Nếu giai đoạn đầu năm là câu chuyện của kỳ vọng và sự lan tỏa, thì thị trường hiện nay đang cho thấy dấu hiệu quay trở lại với những yếu tố cơ bản. Sau nhịp hồi phục mạnh từ vùng đáy tháng 4, mặt bằng giá của nhiều cổ phiếu đã tăng đáng kể, khiến dư địa tăng trưởng dựa thuần vào kỳ vọng không còn nhiều như trước. Trong bối cảnh đó, kết quả kinh doanh, triển vọng lợi nhuận và năng lực tăng trưởng của doanh nghiệp đang trở thành những yếu tố có sức nặng lớn hơn trong quyết định của dòng tiền.

Trong ngắn hạn, VN-Index có thể vẫn tiếp tục vận động trong trạng thái tích lũy khi thanh khoản chưa cải thiện rõ rệt và dòng vốn ngoại chưa cho thấy dấu hiệu quay trở lại mạnh mẽ. Nhưng nhìn từ một góc độ khác, chính quá trình sàng lọc đang diễn ra cũng góp phần định hình lại mặt bằng cơ hội trên thị trường.

Khi sự phân hóa ngày càng rõ nét, câu chuyện của thị trường không còn nằm ở việc VN-Index tăng hay giảm bao nhiêu điểm, mà ở việc doanh nghiệp nào có thể chuyển những kỳ vọng tăng trưởng thành kết quả kinh doanh thực tế.