Mùa World Cup không phải thời điểm vàng của chứng khoán

Lịch sử thị trường tài chính toàn cầu cho thấy, mỗi mùa World Cup thường đi kèm một “biến số mùa vụ” khá đặc biệt: Thanh khoản suy giảm, tâm lý giao dịch thận trọng hơn và các chỉ số chứng khoán có xu hướng vận động kém tích cực trong ngắn hạn. Báo cáo chiến lược tháng 6/2026 của Công ty Chứng khoán MB (MBS) cũng nhận định, World Cup có thể trở thành yếu tố khiến dòng tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục suy yếu trong giai đoạn đầu tháng 6.

Theo dữ liệu tổng hợp từ các kỳ World Cup 2014, 2018 và 2022, MBS cho biết thanh khoản thị trường thường giảm khoảng 12% trong thời gian diễn ra giải đấu do sự phân tán chú ý của nhà đầu tư cá nhân. Đồng thời, thanh khoản có xu hướng tạo đáy vào tuần thứ hai sau khai mạc World Cup.

Hiện tượng này không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) từng chỉ ra rằng khối lượng giao dịch trên các thị trường tài chính giảm đáng kể trong thời điểm diễn ra các trận đấu lớn của World Cup, đặc biệt khi có bàn thắng được ghi. Một số nghiên cứu quốc tế còn ghi nhận thanh khoản thị trường có thể giảm từ 30-50% trong các khung giờ thi đấu quan trọng, khi dòng tiền đầu cơ ngắn hạn tạm thời “rời sàn” để theo dõi bóng đá.

Goldman Sachs cũng từng thống kê hiện tượng được gọi là “Losing Nation Blues”, hiệu ứng tâm lý tiêu cực sau thất bại của đội tuyển quốc gia. Theo đó, thị trường chứng khoán của các quốc gia có đội tuyển bị loại thường ghi nhận mức giảm ngắn hạn do tâm lý bi quan lan rộng trong cộng đồng nhà đầu tư.

Tại Việt Nam, “hiệu ứng World Cup” từng nhiều lần xuất hiện trong các mùa giải trước. MBS cho biết VN-Index đang bước vào tháng 6 trong bối cảnh khá nhạy cảm khi thị trường vừa trải qua hai tuần điều chỉnh liên tiếp, thanh khoản suy giảm mạnh và khối ngoại duy trì chuỗi bán ròng kéo dài.

Cụ thể, tuần cuối tháng 5/2026, VN-Index giảm 13,64 điểm, tương đương 0,73%, xuống còn 1.863,49 điểm. Thanh khoản toàn thị trường giảm 25% so với tuần trước, trong khi giá trị khớp lệnh sụt tới 33%, còn khoảng 16.990 tỷ đồng.

Theo MBS, sự kết hợp giữa áp lực bán ròng của khối ngoại, xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ tại châu Á và mùa World Cup chuẩn bị khởi tranh đang khiến tâm lý dòng tiền trở nên thận trọng hơn. Công ty chứng khoán này cho rằng thị trường có khả năng tiếp tục dao động trong biên độ hẹp để tìm vùng cân bằng mới trước khi thu hút được lực cầu quay lại.

Dù vậy, World Cup không hoàn toàn mang màu sắc tiêu cực đối với thị trường chứng khoán. Trong bối cảnh dòng tiền chung suy yếu, một số nhóm ngành tiêu dùng lại thường hưởng lợi rõ nét từ nhu cầu chi tiêu tăng cao mùa bóng đá.

Theo thống kê của MBS, doanh số TV và điện máy thường tăng khoảng 18% trước thềm World Cup, trong khi ngành thực phẩm – đồ uống (F&B) có thể ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu 8-10% trong thời gian giải đấu diễn ra.

Xu hướng này từng xuất hiện khá rõ trong các mùa World Cup trước, khi nhu cầu mua sắm TV màn hình lớn, thiết bị giải trí, cùng hoạt động tụ tập xem bóng đá tại nhà hàng, quán cà phê tăng mạnh. Nhóm cổ phiếu bán lẻ điện máy, thực phẩm, đồ uống và dịch vụ giải trí thường ghi nhận diễn biến tích cực hơn mặt bằng chung thị trường trong giai đoạn này.

Trong bối cảnh thanh khoản trên thị trường đang ở mức thấp nhất trong vòng một năm, MBS khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên chiến lược “thận trọng và kiên nhẫn”, duy trì tỷ trọng tiền mặt cao và chủ động chốt lời từng phần nhằm giảm rủi ro danh mục.

Theo giới phân tích, “hiệu ứng World Cup” có thể không đủ mạnh để quyết định xu hướng dài hạn của thị trường, nhưng vẫn là một biến số tâm lý đáng chú ý trong ngắn hạn, đặc biệt ở những thị trường mà tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân lớn như Việt Nam. Khi sự chú ý của dòng tiền bị chia sẻ bởi “bữa tiệc bóng đá” toàn cầu, chứng khoán thường khó duy trì trạng thái hưng phấn mạnh như các giai đoạn thông tin hỗ trợ dày đặc.