Nhà đầu tư chứng khoán sắp không phải ký hợp đồng giấy

Theo khoản 4 Điều 89 Luật Chứng khoán hiện hành, khi cung cấp dịch vụ cho khách hàng, công ty chứng khoán phải “ký hợp đồng bằng văn bản với khách hàng”. Quy định này có thể dẫn tới cách hiểu hợp đồng phải được lập và ký trên giấy, trong khi nhiều thao tác thực tế đã được thực hiện trực tuyến.

Để tháo gỡ vướng mắc, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đề xuất cho phép công ty chứng khoán và chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam giao kết hợp đồng với khách hàng bằng văn bản hoặc hình thức phù hợp theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Nếu đề xuất được thông qua, hợp đồng giấy vẫn được duy trì, nhưng không còn là lựa chọn duy nhất. Nhà đầu tư có thể xác nhận việc giao kết bằng thông tin sinh trắc học, mã OTP, chữ ký điện tử hoặc thao tác trên ứng dụng, tùy theo quy trình của công ty chứng khoán và quy định pháp luật liên quan.

Dự thảo cũng bổ sung khoản 4a Điều 50, quy định giao dịch điện tử và việc bảo đảm an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán được thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính và pháp luật về giao dịch điện tử. Đây sẽ là cơ sở để xây dựng các quy định chuyên ngành phù hợp với đặc thù của thị trường chứng khoán.

Pháp luật về giao dịch điện tử đã quy định các nguyên tắc chung liên quan đến giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu, hợp đồng điện tử, chữ ký điện tử, xác thực và lưu trữ dữ liệu. Việc bổ sung quy định vào Luật Chứng khoán nhằm bảo đảm tính đồng bộ, đồng thời khắc phục khoảng trống giữa hoạt động thực tế và quy định chuyên ngành.

Đề xuất trên có thể giúp rút ngắn quá trình mở tài khoản và sử dụng dịch vụ. Thay vì phải đến quầy giao dịch hoặc chuyển phát hồ sơ, khách hàng có thể hoàn tất các bước ngay trên thiết bị điện tử nếu đáp ứng yêu cầu xác thực.

Đối với công ty chứng khoán, hợp đồng điện tử giúp giảm chi phí in ấn, chuyển phát, lưu kho và kiểm tra hồ sơ giấy. Thời gian xử lý được rút ngắn cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trực tuyến trên phạm vi rộng hơn, nhất là với khách hàng ở xa điểm giao dịch.

Bởi, việc duy trì yêu cầu “ký hợp đồng bằng văn bản” trong một số trường hợp còn làm gia tăng chi phí vận hành, lưu trữ hồ sơ, kéo dài thời gian xử lý, chưa phù hợp với xu hướng cung cấp dịch vụ trực tuyến toàn trình.

Thay đổi này còn tạo thêm dư địa phát triển các sản phẩm, dịch vụ chứng khoán số. Khi cơ sở pháp lý cho việc xác lập quan hệ với khách hàng được hoàn thiện, công ty chứng khoán có thể xây dựng quy trình trực tuyến thống nhất từ định danh, giao kết hợp đồng đến cung cấp dịch vụ và chăm sóc khách hàng.

Việc giao kết hợp đồng điện tử có nhiều thuận lợi hơn, tuy nhiên, yêu cầu về bảo mật cũng cao hơn. Do đó, nhà đầu tư nên kiểm tra kỹ nội dung trước khi xác nhận, bảo vệ mã OTP và dữ liệu sinh trắc học, không cung cấp thông tin tài khoản cho người khác hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Bên cạnh đó, công ty chứng khoán phải tăng cường mã hóa dữ liệu, kiểm soát quyền truy cập và xây dựng quy trình xử lý nhanh khi xảy ra giả mạo, rò rỉ thông tin hoặc giao dịch trái phép.