Từ Cách mạng Tháng Tám đến khát vọng Việt Nam hùng cường

Mỗi độ Thu về, ký ức về mùa Thu lịch sử năm 1945 lại sống dậy trong lòng mỗi người Việt Nam. Đó là những ngày nhân dân đồng loạt xuống đường giành chính quyền, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên khắp các tỉnh, thành và ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

81 năm đã qua, Cách mạng Tháng Tám vẫn là một trong những dấu mốc vĩ đại của lịch sử dân tộc, mở ra kỷ nguyên độc lập và đặt nền móng cho hành trình xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.

Nắm bắt thời cơ, phát huy sức mạnh toàn dân

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương nhân dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi, nguyên Phó Chủ nhiệm Khoa Lịch sử Đảng, Viện Khoa học Xã hội Nhân văn Quân sự, Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng), cho rằng: thành công của Cách mạng Tháng Tám là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó quyết định là đường lối đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tại Hội nghị Trung ương 8 tháng 5/1941, Đảng xác định giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu. Mặt trận Việt Minh được thành lập, lực lượng chính trị và vũ trang từng bước được xây dựng, tạo nền tảng cho cuộc tổng khởi nghĩa. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai đi đến hồi kết, phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, thời cơ cách mạng xuất hiện. Ngày 13/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng quyết định phát động Tổng khởi nghĩa. Chỉ trong 12 ngày đêm, từ ngày 14 đến 25/8, chính quyền về tay nhân dân ở hầu khắp cả nước. Hà Nội giành chính quyền ngày 19/8, Huế ngày 23/8 và Sài Gòn ngày 25/8.

Theo PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi, điều đặc biệt là cuộc cách mạng diễn ra trong điều kiện đất nước nghèo nàn, không có tiềm lực kinh tế và quân sự lớn. Thành công ấy cho thấy sức mạnh của một đường lối được chuẩn bị lâu dài, khả năng nắm bắt thời cơ và đặc biệt là sức mạnh của quần chúng nhân dân khi được tổ chức, tập hợp dưới một mục tiêu chung.

Bài học ấy vẫn có ý nghĩa trong công cuộc phát triển đất nước hôm nay: thời cơ chỉ trở thành động lực phát triển khi được nhận diện đúng, chuẩn bị đủ và huy động được sức mạnh của toàn xã hội.

Đại đoàn kết - nguồn sức mạnh xuyên suốt

Một trong những bài học lớn của Cách mạng Tháng Tám được PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi nhấn mạnh là xây dựng và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Cách mạng thành công bởi ngọn cờ độc lập dân tộc đã tập hợp được đông đảo các giai cấp, tầng lớp và lực lượng xã hội. Đảng không chỉ xác định đúng mục tiêu mà còn xây dựng phương thức tổ chức, tuyên truyền, vận động phù hợp để biến khát vọng độc lập thành hành động của hàng triệu người.

Tinh thần ấy tiếp tục được khẳng định trong diễn văn tại Lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tối 28/8/2026, tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội. Dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh rằng “đoàn kết là lực lượng vô địch”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, sức mạnh đoàn kết đã góp phần đưa cách mạng Việt Nam vượt qua nhiều thử thách, đạt những thành tựu có ý nghĩa lịch sử trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Từ một đất nước chưa được quốc tế thừa nhận, Việt Nam ngày nay đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 194 quốc gia, xác lập khuôn khổ Đối tác chiến lược và Đối tác toàn diện với 45 đối tác, tham gia 70 tổ chức quốc tế và 17 hiệp định thương mại tự do. Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam trở thành nền kinh tế thu nhập trung bình cao, hội nhập sâu vào kinh tế toàn cầu.

Những thành tựu đó cho thấy, sức mạnh dân tộc không chỉ được tạo nên trong những thời khắc lịch sử đặc biệt, mà còn được phát huy trong quá trình phát triển lâu dài.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường, PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi cho rằng, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là một nội dung căn bản, đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh, được biểu hiện rõ nét trong Cách mạng Tháng Tám.

Tính chất của cuộc cách mạng ấy là giải phóng dân tộc, nhưng đi theo con đường cách mạng vô sản, giành độc lập dân tộc một cách triệt để, đi lên chủ nghĩa xã hội. Lực lượng làm nên cách mạng là sức mạnh toàn dân, nòng cốt là liên minh công nông, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Sau khi cách mạng thành công, chính quyền nhân dân được lập ra và Đảng trở thành đảng cầm quyền, lãnh đạo chính quyền và lãnh đạo xã hội.

Vận dụng tư tưởng này trong bối cảnh hiện nay, theo PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi, cần kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, luôn giữ vững hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, đồng thời giải quyết hài hòa giữa độc lập, tự chủ với mở rộng quan hệ quốc tế.

Kiên định mục tiêu hài hòa độc lập và hội nhập, lấy nhân dân làm trung tâm

Theo PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi, một nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện qua Cách mạng Tháng Tám là gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội.

Cách mạng Tháng Tám trước hết là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, nhưng được tiến hành theo con đường cách mạng vô sản, với lực lượng nòng cốt là liên minh công nhân - nông dân và sức mạnh của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Trong bối cảnh hiện nay, PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi cho rằng, cần tiếp tục kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đồng thời thực hiện hài hòa giữa độc lập, tự chủ với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế. Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc phải được tiến hành đồng thời, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn đến năm 2030 và 2045.

Trong diễn văn kỷ niệm Quốc khánh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, giá trị của độc lập, tự do và khẳng định nhân dân là chủ thể, là trung tâm của sự nghiệp xây dựng đất nước; hạnh phúc, ấm no của nhân dân là mục tiêu phấn đấu.

Sau kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đổi mới, Đại hội XIV của Đảng xác định Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Hai mục tiêu được đặt ra: đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam trở thành nước có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, trở thành nước phát triển, thu nhập cao, phồn vinh và hạnh phúc.

Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, bài học “lấy dân làm gốc” từ Cách mạng Tháng Tám cần được cụ thể hóa trong quản trị và phát triển đất nước. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng thành quả phát triển mà phải thực sự là chủ thể tham gia vào quá trình hoạch định, thực hiện và giám sát chính sách.

PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi cũng nêu rõ, bên cạnh đại đoàn kết và phát huy sức mạnh nhân dân, cần đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Đây là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin và nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý.

PGS.TS. NGƯT Vũ Như Khôi: Nếu năm 1945, khát vọng lớn nhất của dân tộc là giành độc lập, thì hôm nay khát vọng ấy được tiếp nối bằng mục tiêu xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, thịnh vượng, văn minh và hạnh phúc, đó là khát vọng Việt Nam hùng cường.