Kiệt tác 'Đêm đầy sao' của Van Gogh lấy cảm hứng từ bầu trời có thật?

Bức tranh “Đêm đầy sao” từ lâu được xem là sự kết hợp giữa trí tưởng tượng, ký ức và những quan sát của danh họa vĩ đại Vincent van Gogh trong thời gian ông điều trị tại một bệnh viện tâm thần ở miền nam nước Pháp.

Nghiên cứu mới trên tạp chí Scientific Reports cho thấy bầu trời trong tranh có thể gắn với một khung cảnh thực tế cụ thể.

Nhóm khoa học thuộc công ty SLLAB và Đại học Kyung Hee ở Hàn Quốc đã mô phỏng bầu trời tại khu vực Van Gogh lưu trú. Họ nhận thấy vị trí Mặt trăng, Sao Kim và cụm sao Hyades trước bình minh ngày 22/7/1889 có nhiều điểm giống bố cục bức tranh.

Đáng chú ý, năm ngôi sao ở phần trung tâm tác phẩm có cách sắp xếp gần giống một nhóm sao thuộc Hyades. Khi so sánh, các nhà nghiên cứu đã tính đến việc họa sĩ có thể phóng to, thu nhỏ hoặc xoay nghiêng nhóm sao để phù hợp với ý đồ nghệ thuật.

Từ kết quả này, nhóm cho rằng Van Gogh có thể đã cách điệu một bầu trời ông từng nhìn thấy, thay vì hoàn toàn vẽ theo trí tưởng tượng.

Tuy nhiên, giả thuyết mới khác với niên đại được công nhận lâu nay. Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại ở New York, nơi lưu giữ tác phẩm, xác định “Đêm đầy sao” được vẽ vào giữa tháng 6/1889, dựa một phần vào thư Van Gogh gửi em trai Theo.

Nhóm nghiên cứu lập luận rằng hình dạng Mặt trăng vào tháng 6 không giống vầng trăng lưỡi liềm trong tranh, trong khi bầu trời ngày 22/7 phù hợp hơn.

Các chuyên gia độc lập vẫn thận trọng. Phó giáo sư Yongxiang Huang lưu ý tranh của Van Gogh không phải ảnh chụp. Họa sĩ có thể thay đổi vị trí, kích thước các thiên thể để thể hiện cảm xúc và tạo bố cục.

Nhà thiên văn học Ulrike Kuchner cũng cho rằng Van Gogh có thể đơn giản chọn vẽ trăng lưỡi liềm vì sở thích nghệ thuật, dù thực tế khi ấy là trăng tròn.

Nhóm tác giả thừa nhận nghiên cứu chưa thể xác định thời điểm Van Gogh bắt đầu vẽ và những lần ông chỉnh sửa tác phẩm. Bức tranh cũng có thể kết hợp quan sát từ nhiều đêm. Vì vậy, ngày 22/7/1889 hiện chỉ là một manh mối mới để tìm hiểu nguồn cảm hứng phía sau kiệt tác.