Thấy gì từ cam kết mua hàng chục tỷ USD nông sản Mỹ của Trung Quốc?
Việc Trung Quốc đồng ý mua tối thiểu 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm đến năm 2028 không chỉ mang ý nghĩa thương mại, mà còn phản ánh nỗ lực cải thiện quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sau nhiều năm căng thẳng.
Khoản mua nông sản mới này được đưa ra bên cạnh cam kết nhập khẩu đậu tương Mỹ mà Bắc Kinh đã thống nhất hồi tháng 10/2025, theo Nhà Trắng.
Thông báo của Nhà Trắng được đưa ra một ngày sau khi Bộ Thương mại Trung Quốc công bố một phần kết quả đạt được trong cuộc gặp giữa hai bên. Theo tuyên bố hôm 16/5, Washington và Bắc Kinh sẽ tiến hành đàm phán giảm thuế thông qua một cơ chế thương mại mới, đồng thời “đồng ý về nguyên tắc” giảm thuế đối với các mặt hàng cùng quan tâm với quy mô tương đương.
Các mặt hàng này bao gồm nông sản, theo phía Trung Quốc. Tuy nhiên, tài liệu của Nhà Trắng công bố sau đó đã hé lộ thêm nhiều chi tiết chưa được Bắc Kinh đề cập.
Theo Nhà Trắng, cơ chế thương mại mới sẽ giúp Mỹ và Trung Quốc “quản lý thương mại song phương đối với các mặt hàng không nhạy cảm”, trong khi một cơ chế đầu tư riêng sẽ tạo diễn đàn đối thoại cấp chính phủ về các vấn đề đầu tư.
Washington cũng tái khẳng định cam kết của Trung Quốc về việc mua 200 máy bay Boeing từ Boeing.
Ngoài ra, Bắc Kinh được cho là sẽ giải quyết các quan ngại của Mỹ liên quan đến chuỗi cung ứng đất hiếm và khoáng sản chiến lược như yttrium, scandium, neodymium và indium, cũng như các hạn chế đối với thiết bị và công nghệ chế biến đất hiếm.
Nhiều nội dung trong tài liệu của Nhà Trắng phản ánh các thỏa thuận thương mại mà hai nước đạt được hồi tháng 10 năm ngoái. Khi đó, Trung Quốc cam kết mua tối thiểu 12 triệu tấn đậu tương Mỹ trong hai tháng cuối năm 2025 và ít nhất 25 triệu tấn mỗi năm trong giai đoạn 2026-2028.
Thỏa thuận tháng 10 cũng bao gồm việc Trung Quốc cấp giấy phép xuất khẩu đất hiếm, gali, germani, antimon và than chì phục vụ người tiêu dùng và các nhà cung ứng của Mỹ.
Theo tài liệu mới công bố, Trung Quốc cũng đã khôi phục quyền tiếp cận thị trường cho thịt bò Mỹ bằng cách gia hạn danh sách hơn 400 cơ sở chế biến thịt bò của Mỹ từng hết hiệu lực, đồng thời bổ sung thêm nhiều cơ sở mới.
Ảnh minh họa: SCMP
“Trung Quốc sẽ phối hợp với các cơ quan quản lý Mỹ để dỡ bỏ toàn bộ lệnh đình chỉ đối với các cơ sở chế biến thịt bò của Mỹ”, Nhà Trắng cho biết.
Bên cạnh đó, Bắc Kinh cũng nối lại nhập khẩu gia cầm từ các bang của Mỹ đã được Bộ Nông nghiệp Mỹ xác nhận không còn dịch cúm gia cầm độc lực cao.
Ở chiều ngược lại, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết Washington sẽ tích cực xem xét các quan ngại lâu nay của Bắc Kinh, bao gồm việc tự động tạm giữ các sản phẩm sữa và thủy sản Trung Quốc, xuất khẩu cây bonsai sang Mỹ và công nhận tỉnh Sơn Đông là vùng không có dịch cúm gia cầm.
Xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc đã lao dốc mạnh kể từ khi hai bên áp thuế trả đũa lẫn nhau trong năm ngoái. Theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), kim ngạch xuất khẩu nông sản Mỹ sang Trung Quốc năm 2025 giảm 65,7% so với cùng kỳ, xuống còn 8,4 tỷ USD.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng quy mô cam kết mới vẫn chưa đủ để đưa thương mại nông sản song phương trở lại thời kỳ đỉnh cao. Với mức giá dự báo hiện nay của USDA, cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương mỗi năm của Trung Quốc tương đương khoảng 10,5 tỷ USD.
Cộng với mục tiêu mua thêm 17 tỷ USD nông sản khác, tổng giá trị khoảng 27,5 tỷ USD mỗi năm vẫn thấp hơn 30% so với mức kỷ lục 40,9 tỷ USD xuất khẩu nông sản Mỹ sang Trung Quốc đạt được vào năm 2022, trước khi ông Trump phát động cuộc chiến thương mại.
Dù Mỹ và Trung Quốc đang cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt căng thẳng thương mại, giới phân tích cho rằng quan hệ kinh tế giữa hai nước khó sớm trở lại như trước. Những bất đồng về thuế quan, công nghệ và chuỗi cung ứng vẫn còn bỏ ngỏ.
Trong bối cảnh các cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Trung tiếp tục diễn ra, nông nghiệp vẫn là một thế mạnh chiến lược của xứ cờ hoa và đồng thời cũng là một lĩnh vực rất dễ bị tổn thương trước những biến động chính sách.
Cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tuần này đã thắp lại hy vọng về mối quan hệ thương mại mạnh mẽ hơn và các cam kết mua hàng nông sản tiềm năng.
Đối với nông dân và chủ trang trại đang phải đối mặt với áp lực kinh tế liên tục, điều quan trọng là liệu cuộc đối thoại được nối lại có dẫn đến doanh số xuất khẩu ổn định và sự chắc chắn hơn của thị trường hay không.
Trong khi đó, việc Trung Quốc tăng mua nông sản Mỹ và nới lỏng một số hạn chế liên quan đến đất hiếm được đánh giá là bước đi tích cực đối với thương mại song phương.
