Ông Phạm Văn Thịnh: Bắc Ninh đang viết lại câu chuyện nông sản bằng công nghệ và bản sắc

Mỗi sản phẩm là một “câu chuyện”, kết tinh từ chiều sâu văn hóa địa phương

Sáng 28/5, UBND tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội nghị xúc tiến tiêu thụ vải thiều và các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc trưng, sản phẩm OCOP tỉnh Bắc Ninh năm 2026.

Hội nghị có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, ông Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, ông Vương Quần, đại diện lâm thời Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam, cùng đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo các tỉnh, thành phố bạn như thành phố Sùng Tả, thị xã Bằng Tường (tỉnh Quảng Tây) và huyện Hà Khẩu (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc), cũng như các tập đoàn bán lẻ Central Retail, MM Mega Market, các doanh nghiệp, thương nhân trong và ngoài nước, cùng toàn thể các bạn sáng tạo nội dung số. 

Giữa không khí sôi động của mùa thu hoạch mới, hội nghị không đơn thuần là hoạt động xúc tiến thương mại thường niên, mà còn cho thấy một tầm nhìn lớn hơn: Đưa nông sản Bắc Ninh vượt khỏi tư duy “tiêu thụ mùa vụ”, tiến tới xây dựng thương hiệu nông sản hiện đại, có bản sắc, có giá trị gia tăng và có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Trong bài phát biểu đầy cảm xúc tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh đã mở đầu bằng những câu thơ cổ nổi tiếng về quả “lệ chi” của thi hào Đỗ Mục, gợi nhắc về lịch sử hàng nghìn năm của trái vải trong văn hóa phương Đông.

Nếu trước đây, trái vải từng vượt núi băng sông để trở thành sản vật quý hiếm trong chốn cung đình, thì hôm nay, chính trái vải lại trở thành “sứ giả” kết nối những dòng chảy thương mại, công nghệ và văn hóa giữa Bắc Ninh với thị trường trong nước và quốc tế.

Điều đặc biệt nằm ở chỗ, câu chuyện về vải thiều Bắc Ninh không chỉ còn là câu chuyện của nông nghiệp. Đó còn là câu chuyện của một địa phương đang chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên công nghệ cao nhưng vẫn gìn giữ được chiều sâu văn hóa và bản sắc vùng đất Kinh Bắc.

Bắc Ninh hiện được biết đến là trung tâm sản xuất công nghiệp điện tử, bán dẫn và công nghệ cao hàng đầu cả nước; là nơi hiện diện của các “ông lớn” toàn cầu như Apple, Samsung, NVIDIA, Huawei hay Tesla. Kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh lần đầu tiên chạm mốc 200 tỷ USD, đứng đầu cả nước.

Tuy nhiên, giữa những khu công nghiệp hiện đại, Bắc Ninh vẫn giữ nguyên “phần hồn” của một miền quê trù phú với những vùng cây trái bạt ngàn, nơi mỗi mùa vải đến lại đỏ rực triền đồi.

Sự song hành giữa công nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đặc sản đang tạo nên một diện mạo rất riêng cho Bắc Ninh, một mô hình phát triển không đánh đổi bản sắc để lấy tăng trưởng.

Theo lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, tình yêu của người dân địa phương dành cho trái vải không chỉ được đo bằng giá trị kinh tế mà còn bằng sự gắn bó văn hóa và niềm tự hào truyền đời. Chính tình yêu ấy đã tạo nên những quy trình sản xuất ngày càng chuyên nghiệp, khắt khe và hiện đại hơn.

Hiện nay, Bắc Ninh có khoảng 17.500 ha vải đạt tiêu chuẩn VietGAP, nhiều vùng mở rộng theo tiêu chuẩn GlobalGAP và mô hình canh tác hữu cơ. Đặc biệt, địa phương đã xây dựng được 243 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, giúp quả vải Bắc Ninh vượt qua nhiều hàng rào kỹ thuật khắt khe để tiếp cận các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc hay Canada.

"Việc được bảo hộ chỉ dẫn địa lý tại 8 quốc gia không chỉ khẳng định chất lượng sản phẩm mà còn phản ánh bước tiến quan trọng trong tư duy xây dựng thương hiệu nông sản", Phó Chủ tịch Phạm Văn Thịnh khẳng định. 

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, nông sản không thể chỉ bán bằng giá rẻ hay sản lượng lớn. Điều quyết định vị thế trên thị trường quốc tế nằm ở uy tín, truy xuất nguồn gốc, câu chuyện thương hiệu và khả năng tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng. Đó cũng là lý do Bắc Ninh đang chuyển từ tư duy “tiêu thụ nông sản” sang “xây dựng hệ sinh thái giá trị cho nông sản”.

Không dừng ở trái vải, tỉnh hiện có 56 sản phẩm nông sản chủ lực, đặc trưng cùng 722 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Theo lãnh đạo tỉnh, mỗi sản phẩm OCOP không đơn thuần là một mặt hàng thương mại mà còn là một “câu chuyện văn hóa”, kết tinh từ điều kiện tự nhiên, kỹ năng canh tác và chiều sâu văn hóa địa phương.

Cách tiếp cận này cho thấy Bắc Ninh đang từng bước chuyển đổi từ mô hình bán sản phẩm sang bán giá trị văn hóa và trải nghiệm. Đây cũng là xu hướng tất yếu trong bối cảnh thương mại điện tử, kinh tế số và tiêu dùng xanh đang định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu.

Kiến tạo hệ sinh thái tiêu thụ nông sản bằng công nghệ số và chuỗi giá trị toàn cầu

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý tại hội nghị năm nay là vai trò ngày càng lớn của các nền tảng số, KOLs, KOCs và nhà sáng tạo nội dung trong tiêu thụ nông sản. Nếu trước đây, nông sản chủ yếu phụ thuộc vào thương lái và chợ đầu mối, thì hiện nay, livestream, video ngắn và thương mại điện tử đang trở thành “cánh cửa mới” giúp nông dân tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng.

Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh đánh giá, các nhà sáng tạo nội dung đang trở thành “cánh tay nối dài” đưa hình ảnh vườn vải, vùng trồng và sản phẩm OCOP đến gần hơn với hàng triệu người tiêu dùng trong và ngoài nước. Điều này phản ánh sự thay đổi rất lớn trong tư duy xúc tiến thương mại.

Trong nền kinh tế số, một trái vải ngon thôi chưa đủ. Nông sản còn cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn, được truyền tải bằng cảm xúc và được lan tỏa trên nền tảng số bằng ngôn ngữ hiện đại.

Cuộc thi sáng tạo nội dung “Vải thiều Bắc Ninh – Trái ngọt lan tỏa” chính là minh chứng cho cách làm mới này. Thay vì quảng bá theo lối truyền thống, địa phương đang chủ động đưa nông sản bước vào “hệ sinh thái truyền thông số”, nơi người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm mà còn mua niềm tin, trải nghiệm và sự kết nối cảm xúc.

Đáng chú ý, Bắc Ninh không chỉ dừng lại ở mục tiêu tiêu thụ thuận lợi cho niên vụ 2026 mà còn đặt ra tham vọng dài hạn hơn.

Trong bài phát biểu, lãnh đạo tỉnh đã đề cập đến yêu cầu tiếp tục đổi mới giống, ứng dụng công nghệ sinh học, kỹ thuật canh tác tiên tiến, nghiên cứu rải vụ và phát triển vải nghịch mùa chất lượng cao. Đây là hướng đi mang tính chiến lược.

Bởi thực tế cho thấy, “điểm nghẽn” lớn nhất của nhiều loại nông sản Việt Nam hiện nay là tính mùa vụ quá cao, dẫn tới áp lực tiêu thụ tập trung trong thời gian ngắn, dễ xảy ra tình trạng dư cung cục bộ.

Việc kéo dài mùa vụ, đa dạng hóa sản phẩm và ứng dụng công nghệ chế biến sâu sẽ giúp nâng giá trị gia tăng, giảm áp lực logistics và mở rộng khả năng xuất khẩu. Đồng thời, đây cũng là điều kiện để nông sản Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Bắc Ninh xác định vai trò đồng hành của chính quyền là yếu tố then chốt.

Tại hội nghị, tỉnh cam kết tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tối ưu hóa hạ tầng logistics, kho bãi và phối hợp với các cơ quan chức năng của Việt Nam và Trung Quốc để thiết lập “luồng xanh” ưu tiên cho hoạt động thông quan tại các cửa khẩu trọng điểm như Bằng Tường, Hà Khẩu.

Thông điệp này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh chi phí logistics vẫn đang là thách thức lớn với xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Việc xây dựng chuỗi logistics lạnh, hệ thống bảo quản sau thu hoạch và cơ chế thông quan nhanh sẽ quyết định khả năng giữ chất lượng sản phẩm khi tiếp cận thị trường quốc tế.

Không chỉ vậy, lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh cũng đề nghị các Bộ, ngành Trung ương tiếp tục hỗ trợ địa phương trong bảo hộ thương hiệu, quản lý mã số vùng trồng và kết nối ngoại giao kinh tế. Đồng thời kêu gọi doanh nghiệp phân phối, thương nhân và hợp tác xã xây dựng chuỗi giá trị bền vững theo nguyên tắc cùng thắng.

Thực tế cho thấy, để một trái vải đi xa, nỗ lực của riêng người nông dân là chưa đủ. Đó phải là sự cộng hưởng của cả hệ sinh thái gồm chính quyền, doanh nghiệp, nền tảng số, đơn vị logistics, nhà phân phối, cơ quan quản lý thị trường và cả cộng đồng sáng tạo nội dung.

Sự hiện diện của các tập đoàn bán lẻ lớn như Central Retail, MM Mega Market hay đại diện các địa phương, doanh nghiệp Trung Quốc tại hội nghị lần này cho thấy sức hút ngày càng lớn của nông sản Bắc Ninh trên thị trường.

Nhưng sâu xa hơn, điều Bắc Ninh đang hướng tới không chỉ là bán được nhiều vải hơn. Đó là xây dựng hình ảnh một địa phương biết khai thác lợi thế văn hóa để tạo giá trị kinh tế; biết kết hợp công nghệ với nông nghiệp; biết chuyển đổi từ sản xuất sang tư duy thương hiệu; từ xúc tiến thương mại truyền thống sang xúc tiến thương mại số.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, những địa phương làm tốt bài toán thương hiệu nông sản sẽ không chỉ gia tăng giá trị xuất khẩu mà còn góp phần nâng tầm hình ảnh quốc gia.

Từ “lệ chi tiến vua” trong thi ca cổ đến “trái ngọt lan tỏa” trên không gian số hôm nay, hành trình của vải thiều Bắc Ninh đang cho thấy một sự chuyển mình đầy ý nghĩa của nông nghiệp Việt Nam. Đó không còn là câu chuyện mùa vụ ngắn hạn, mà là hành trình xây dựng niềm tin, định vị thương hiệu và khẳng định vị thế của nông sản Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu.