Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định: 'Đại học không phải là chỗ để học đại'

Sẽ theo dõi sinh viên từ nhập học đến việc làm

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2025, cả nước có gần 681.700 thí sinh nhập học đại học, đạt khoảng 90% chỉ tiêu tuyển sinh. Trong số này, phương thức xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn chiếm tỷ lệ lớn nhất với 50,32%, song đã giảm 1,86% so với năm trước.

Trong khi đó, xét tuyển bằng học bạ tiếp tục tăng lên mức 29,24%. Đáng chú ý, số thí sinh trúng tuyển thông qua các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực, đánh giá tư duy lần đầu vượt mốc 5%, đạt 5,08%. Điều này cho thấy cánh cửa vào đại học đang ngày càng đa dạng, không còn phụ thuộc vào duy nhất một kỳ thi như trước.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Lê Quân, điều quan trọng không chỉ là tuyển được bao nhiêu sinh viên, mà là đào tạo ra những người học có năng lực thực sự, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Ông dẫn số liệu của Bộ Nội vụ cho biết, thu nhập bình quân của người lao động năm 2025 khoảng 8,31 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, tổng chi phí học tập và sinh hoạt cho một sinh viên có thể không dưới 100 triệu đồng mỗi năm. Như vậy, với thời gian đào tạo 4 năm, đây là khoản đầu tư rất lớn đối với nhiều gia đình.

“Chi phí học tập ngày càng cao, tổng 4 năm là con số không nhỏ. Vì vậy, đại học không phải là chỗ để học đại”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, nếu sinh viên ra trường không đáp ứng được yêu cầu công việc, thiếu kỹ năng nghề nghiệp hoặc không thích nghi được với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, đó sẽ là sự lãng phí nguồn lực của gia đình, xã hội và cả nền kinh tế.

Từ thực tế này, Bộ yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học phải coi trọng chất lượng đầu ra, gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động, nâng cao trách nhiệm trong tuyển sinh, đào tạo và hỗ trợ việc làm cho sinh viên sau tốt nghiệp.

“Quan điểm của lãnh đạo Bộ là phải từng bước hướng tới chuẩn đầu ra cao hơn”, ông Lê Quân khẳng định.

Để đánh giá thực chất hiệu quả đào tạo, thời gian tới Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan đồng bộ dữ liệu người học từ khi nhập học đến khi tốt nghiệp, tham gia thị trường lao động và đóng bảo hiểm xã hội. Đây được xem là cơ sở quan trọng để phản ánh chính xác tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp, thay vì chỉ dựa vào báo cáo riêng lẻ của các trường như hiện nay.

Bên cạnh yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, Bộ cũng đang xây dựng Quỹ học bổng quốc gia nhằm hỗ trợ sinh viên xuất sắc, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và ưu tiên một số lĩnh vực chiến lược như sư phạm, STEM, công nghệ cao.

Tuyển sinh 2026 tiếp tục có nhiều biến động

Mùa tuyển sinh năm 2026 có thể tiếp tục chứng kiến những thay đổi mạnh hơn. Theo quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi trường đại học chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển, thay vì có nơi áp dụng tới 17 phương thức như trước đây.

Với xét học bạ, điều kiện cũng được siết chặt hơn. Thí sinh phải có điểm trung bình 6 học kỳ của ít nhất 3 môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn, đồng thời điểm thi tốt nghiệp THPT phải đạt từ 15/30 trở lên.

Nhiều trường đại học cũng giảm hình thức xét riêng bằng học bạ, chuyển sang kết hợp nhiều tiêu chí để nâng chất lượng đầu vào. Trong khi đó, lượng thí sinh đăng ký dự thi các kỳ thi riêng tiếp tục tăng cao, lập kỷ lục mới.

Về lựa chọn ngành học, nhóm Kinh doanh và Quản lý tiếp tục dẫn đầu khi thu hút hơn 146.000 thí sinh nhập học, chiếm 21% tổng số tân sinh viên. Trung bình cứ 5 thí sinh vào đại học thì có 1 em chọn nhóm ngành này.

Các ngành phổ biến gồm Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, Kế toán - Kiểm toán, Marketing... Tuy nhiên, tỷ lệ lựa chọn nhóm ngành này đã giảm 4% so với năm trước.

Đứng thứ hai là nhóm Công nghệ kỹ thuật với hơn 72.500 thí sinh, chiếm 10,6%, tăng hơn 1%. Tiếp theo là các nhóm Nhân văn (9,6%), Máy tính và Công nghệ thông tin (9,2%), Sức khỏe (7,8%).

Riêng nhóm công nghệ chiến lược - gồm 44 ngành thuộc nhiều lĩnh vực tuyển được hơn 150.400 sinh viên, chiếm 22% tổng số nhập học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá đây là tín hiệu “khởi sắc”, cho thấy xu hướng dịch chuyển sang các ngành gắn với nhu cầu phát triển mới của nền kinh tế.