Nga rút khỏi Công ước chống tra tấn

Theo Kyiv Post, việc Nga rút khỏi Công ước châu Âu về phòng chống tra tấn và đối xử vô nhân đạo hoặc hạ thấp nhân phẩm có hiệu lực từ ngày 1/11, chấm dứt hoạt động giám sát độc lập của Hội đồng châu Âu đối với các cơ sở giam giữ trong nước.

Nga đã là thành viên của công ước này từ năm 1998. Từ đó đến năm 2021, Ủy ban Phòng chống Tra tấn của Hội đồng châu Âu (CPT) đã thực hiện 30 chuyến thăm Nga, kiểm tra hơn 450 địa điểm giam giữ.

Tuy nhiên, Nga là bên duy nhất tham gia công ước duy trì chính sách từ chối cho phép công bố các báo cáo chuyến thăm của CPT và các phản hồi của chính mình, Hội đồng châu Âu cho biết trong tuyên bố được công bố ngày 1/11/2026.

Chỉ có 4 báo cáo chuyến thăm được chấp thuận để công bố, trong khi các báo cáo còn lại bao gồm các cuộc kiểm tra định kỳ và đột xuất, trong đó có 10 chuyến thăm Chechnya và Bắc Caucasus từ năm 2000 đến năm 2017.

Kể từ khi Nga phát động Chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào tháng 2/2022, CPT đã nhận được nhiều báo cáo về cáo buộc tra tấn và ngược đãi của các quan chức Nga tại các cơ sở giam giữ cả ở các vùng lãnh thổ Nga tuyên bố sáp nhập.

Tuy nhiên, theo tuyên bố, Uỷ ban đã không thể đến các cơ sở đó để điều tra các cáo buộc do sự thiếu hợp tác từ phía chính quyền Nga.

Hội đồng châu Âu đã so sánh điều này với sự hợp tác liên tục của Ukraine, cho rằng Ukraine cho phép CPT đến thăm bất kỳ cơ sở giam giữ nào trên lãnh thổ của mình bất cứ lúc nào và tự động công bố các báo cáo của ủy ban.

"Việc Liên bang Nga rút lui đánh dấu sự kết thúc nhiệm vụ giám sát của CPT tại nước này. Điều này cũng đánh dấu sự kết thúc của bất kỳ hoạt động giám sát độc lập nào đối với các cơ sở giam giữ bên trong Liên bang Nga.

Tuy nhiên, phương pháp phòng ngừa của Công ước vẫn quan trọng hơn bao giờ hết: Giám sát độc lập các nơi giam giữ là biện pháp bảo vệ cơ bản chống lại tra tấn và ngược đãi", ông Alan Mitchell, chủ tịch của CPT cho biết.

CPT sẽ tiếp tục hoạt động trên khắp 46 quốc gia thành viên của Hội đồng châu Âu, nhằm tăng cường bảo vệ phẩm giá và quyền của những người bị tước đoạt tự do.

Vào cuối tháng 9/2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký một đạo luật chính thức rút Nga khỏi Công ước châu Âu về phòng chống tra tấn, hoàn tất quá trình diễn ra sau khi Nga rời khỏi Hội đồng châu Âu vào tháng 3/2022.

Mặc dù Nga rời tổ chức, nước này vẫn là một bên tham gia công ước. Các ghi chú giải thích trong luật rút khỏi tổ chức cáo buộc Hội đồng châu Âu "phân biệt đối xử" vì từ chối bổ nhiệm đại diện Nga vào các cơ quan theo quy chế của mình.

Trước đó, Bộ Ngoại giao Nga cho biết việc rút khỏi Hội đồng châu Âu sẽ không "gây hại" cho công dân Nga và khẳng định Nga vẫn cam kết thực hiện các nghĩa vụ nhân quyền quốc tế của mình.