Hơn 4 năm xung đột Ukraine, châu Âu vẫn nhập kim loại và năng lượng từ Nga
Bất chấp hơn 4 năm xung đột tại Ukraine và hàng loạt lệnh trừng phạt nhằm cô lập Moskva, Liên minh châu Âu (EU) vẫn duy trì hoạt động nhập khẩu nhiều mặt hàng chiến lược từ Nga, đặc biệt là năng lượng và kim loại.
Theo số liệu mới nhất của Eurostat, trong 5 tháng đầu năm 2026, Nga xuất khẩu sang EU lượng hàng hóa trị giá gần 10 tỷ euro (11,4 tỷ USD). Dù kim ngạch thương mại đã giảm mạnh so với giai đoạn trước chiến sự, Nga vẫn tiếp tục cung cấp khí đốt, dầu mỏ, kim loại và nhiều sản phẩm công nghiệp thông qua các lĩnh vực chưa bị áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt hoặc được hưởng cơ chế miễn trừ.
Năng lượng tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Nga sang EU, trong đó khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giữ vai trò chủ đạo, tiếp theo là dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ.
Nhà máy LNG Sakhalin-2 của Nga được miễn trừ khỏi phần lớn các lệnh trừng phạt nhờ vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng của Nhật Bản. Ảnh: Gazprom.
Tuy nhiên, quy mô thương mại năng lượng giữa hai bên đang dần thu hẹp khi các lệnh trừng phạt mới từng bước được triển khai. EU đã cấm phần lớn dầu thô của Nga được vận chuyển bằng đường biển và dự kiến áp dụng lệnh cấm hoàn toàn đối với LNG của Nga vào năm 2027. Hiện LNG vẫn chiếm khoảng 3,7 tỷ euro, tương đương 55% giá trị thương mại năng lượng còn lại giữa Nga và EU.
Ở lĩnh vực lọc dầu, hai nhà máy cuối cùng thuộc sở hữu của Nga tại châu Âu – các cơ sở của Lukoil tại Romania và Bulgaria – cũng đang trong quá trình chuyển nhượng sau khi tập đoàn này bị Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt vào năm ngoái.
Nếu lĩnh vực năng lượng đang dần bị siết chặt, thì kim loại vẫn được xem là một trong những khoảng trống lớn trong cơ chế trừng phạt của EU.
Theo Eurostat, trong 5 tháng đầu năm, Nga xuất khẩu hơn 700 triệu euro thép và trên 70 triệu euro nhôm sang khối này.
Tập đoàn nhôm Rusal – do tỷ phú Oleg Deripaska sáng lập – vẫn vận hành các nhà máy tại Ireland, Thụy Điển và Đức, dù cơ sở tại Italy đã tạm dừng sản xuất từ năm 2025. Các nhà máy này cung cấp hợp kim nhôm phục vụ ngành ô tô cùng nhiều vật liệu cho lĩnh vực xây dựng tại châu Âu.
Dù ông Deripaska nằm trong danh sách trừng phạt của EU, Rusal hiện không bị áp đặt các biện pháp trừng phạt trực tiếp do tỷ phú này không còn nắm quyền sở hữu trực tiếp doanh nghiệp.
Ở lĩnh vực thép, NLMK Group – tập đoàn do tỷ phú Vladimir Lisin kiểm soát – vẫn duy trì hoạt động tại Bỉ, Italy và Đan Mạch. Các nhà máy của doanh nghiệp này tiếp tục nhập phôi thép bán thành phẩm từ Nga để chế biến thành sản phẩm hoàn thiện, cung cấp cho các ngành đóng tàu và hạ tầng năng lượng tại châu Âu.
Một trong những nguyên nhân khiến dòng thương mại này chưa bị gián đoạn là giá phôi thép Nga vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều nguồn cung cạnh tranh. Theo số liệu của Eurostat, EU đã nhập khoảng 1,66 triệu tấn phôi thép từ Nga trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5, dù khối lượng nhập khẩu trong tháng 5 đã giảm mạnh so với các tháng trước.
Trong bối cảnh EU tiếp tục siết chặt các biện pháp trừng phạt đối với Nga, kim loại cùng một số mặt hàng công nghiệp vẫn được xem là những lĩnh vực còn nhiều tranh cãi, phản ánh sự phụ thuộc nhất định của các ngành sản xuất châu Âu vào nguồn nguyên liệu từ Nga.
