Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý an toàn và môi trường công nghiệp

Nâng cao hiệu quả quản lý các lĩnh vực trọng điểm

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (ATMT) tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, giúp Bộ Công Thương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các lĩnh vực an toàn công nghiệp, an toàn điện, khai thác khoáng sản, vật liệu nổ công nghiệp, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và phòng cháy, chữa cháy. Nhiều nhiệm vụ trọng tâm được triển khai đúng tiến độ, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển công nghiệp theo hướng an toàn, bền vững.

Công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong năm 2026, Cục ATMT chủ trì xây dựng 2 nghị định, 10 thông tư, trong đó có nội dung sửa đổi 57 quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn. Các nhiệm vụ đều được triển khai bảo đảm chất lượng và tiến độ theo kế hoạch được phê duyệt.

Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công Thương về xây dựng quy chuẩn kỹ thuật đối với động cơ điện và các sản phẩm điện, điện tử, Cục đang triển khai xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về động cơ điện nhằm từng bước nâng cao hiệu suất năng lượng, đáp ứng yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Theo kế hoạch, quy chuẩn này sẽ được trình ký ban hành trong quý I/2027.

Cùng với công tác hoàn thiện thể chế, các chương trình, đề án lớn của Chính phủ tiếp tục được triển khai đồng bộ. Đối với Chương trình quốc gia về an toàn trong sử dụng điện giai đoạn 2026 - 2035 theo Quyết định số 609/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã ban hành kế hoạch triển khai và hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện. Đến nay, 10 trong số 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành kế hoạch triển khai chương trình.

Đối với Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030 theo Quyết định số 1894/QĐ-TTg, Cục đã phối hợp xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình năm 2027, tham mưu hoàn thiện cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện chương trình đến năm 2030; đồng thời phối hợp hỗ trợ doanh nghiệp ngành công nghiệp môi trường tham gia Chương trình Thương hiệu quốc gia và xây dựng Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp công nghiệp môi trường vươn ra thị trường quốc tế” trong khuôn khổ Chương trình GoGlobal. 

Hoạt động kiểm tra chuyên ngành tiếp tục được tăng cường. Theo kế hoạch kiểm tra chuyên đề năm 2026 của Bộ Công Thương, Cục đã tiến hành kiểm tra tại 8 trong tổng số 43 đơn vị về công tác an toàn trong khai thác, chế biến khoáng sản, vật liệu nổ công nghiệp, an toàn điện, an toàn đập hồ chứa thủy điện và quản lý vận hành hồ chứa quặng đuôi. Đồng thời hoàn thành kiểm tra công tác đánh giá của chủ đập đối với 21 trong tổng số 43 hồ chứa thủy điện khu vực phía bắc thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Công Thương.

Trên các lĩnh vực quản lý chuyên ngành, Cục tiếp tục phát huy vai trò cơ quan tham mưu của Bộ Công Thương trong bảo đảm an toàn sản xuất và bảo vệ môi trường. Trong lĩnh vực an toàn công nghiệp, Cục đã ban hành hơn 200 văn bản hướng dẫn, chỉ đạo, tháo gỡ vướng mắc trong thực thi các quy định về an toàn kỹ thuật và an toàn vệ sinh lao động; đồng thời triển khai đồng bộ Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động năm 2026.

Trong lĩnh vực an toàn điện và đập thủy điện, Cục đã tham mưu nhiều giải pháp tăng cường bảo đảm an toàn điện, hướng dẫn kiểm định thiết bị điện; theo dõi công tác quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu vận hành hồ chứa phục vụ công tác giám sát, điều hành; đồng thời phối hợp các đơn vị liên quan trong công tác vận hành hồ chứa và bảo đảm cung ứng điện. 

Đối với lĩnh vực khai thác khoáng sản và vật liệu nổ công nghiệp, Cục đã tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình quản lý, sử dụng vật liệu nổ công nghiệp trên phạm vi cả nước; tổ chức đánh giá mức độ nguy hiểm của các mỏ hầm lò do khí metan gây ra; đồng thời ban hành 187 văn bản hướng dẫn, chỉ đạo và thực hiện các nhiệm vụ thẩm định, phê duyệt chương trình quản lý an toàn theo quy định.

Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, Cục tập trung rà soát, đánh giá các thông số phát thải tại các nhà máy nhiệt điện; triển khai các nhiệm vụ về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí; tổ chức thực hiện Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030. Đồng thời, Cục tích cực tham gia các vòng đàm phán về Thỏa thuận toàn cầu về giảm ô nhiễm nhựa và triển khai hợp tác với các đối tác Nhật Bản về quản lý phát thải thủy ngân trong một số ngành công nghiệp sử dụng than. 

Cùng với đó, với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Bộ Công Thương, Cục đã tham mưu triển khai các nhiệm vụ phòng chống thiên tai, theo dõi vận hành hồ chứa thủy điện, bảo đảm an toàn các cơ sở công nghiệp, khai thác khoáng sản và hệ thống điện thuộc phạm vi quản lý. Công tác phòng cháy, chữa cháy tiếp tục được triển khai thông qua việc xây dựng Chương trình hành động của Bộ Công Thương thực hiện các chỉ đạo của Đảng và Chính phủ về tăng cường công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trong tình hình mới. 

Công tác cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền tiếp tục đạt kết quả tích cực. Theo các quy định mới về phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, có 24 nhiệm vụ thuộc chức năng quản lý của Cục được phân cấp cho địa phương thực hiện. Đồng thời, Cục đang phối hợp rà soát, đề xuất sửa đổi Luật Điện lực và các văn bản liên quan nhằm bảo đảm đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Phát huy những kết quả đã đạt được, thời gian tới, Cục ATMT tiếp tục tập trung thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm theo chương trình công tác của Bộ Công Thương và chỉ đạo của Chính phủ.

Trong đó, trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm tiến độ xây dựng 2 nghị định, 10 thông tư và sửa đổi 57 quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn; triển khai hiệu quả Chương trình quốc gia về an toàn trong sử dụng điện giai đoạn 2026 - 2035 và Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030.

Cục sẽ tiếp tục tăng cường hoạt động kiểm tra chuyên ngành theo kế hoạch năm 2026; hoàn thành công tác đánh giá an toàn đập trước mùa mưa bão; đẩy mạnh hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong thực hiện các quy định pháp luật về an toàn kỹ thuật, an toàn vệ sinh lao động; tăng cường hướng dẫn các địa phương thực hiện các nội dung đã được phân cấp.

Trong lĩnh vực an toàn điện và đập thủy điện, trọng tâm là hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; triển khai các giải pháp kỹ thuật, quản lý nâng cao an toàn trong sử dụng điện; phối hợp với các cơ quan liên quan trong sửa đổi, hoàn thiện các quy trình vận hành hồ chứa thủy điện.

Đối với lĩnh vực khai thác khoáng sản, vật liệu nổ công nghiệp và bảo vệ môi trường, Cục tiếp tục hướng dẫn thực hiện các quy định pháp luật; nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý môi trường đối với các ngành công nghiệp có nguy cơ ô nhiễm cao; triển khai các nhiệm vụ thuộc Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường; hoàn thiện cơ sở dữ liệu môi trường ngành Công Thương và nghiên cứu cơ chế liên thông với cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia.

Đồng thời, Cục tiếp tục thực hiện tốt vai trò thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Bộ Công Thương; theo dõi sát diễn biến thiên tai, tăng cường kiểm tra bảo đảm an toàn hồ chứa thủy điện, các cơ sở khai thác khoáng sản và cơ sở công nghiệp thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Lê Thanh Vân