Cơ hội cuối cùng cho hòa bình ở Iran!?

Một vòng đàm phán khác giữa Mỹ và Iran dự kiến ​​sẽ được tổ chức trong những ngày tới.

Với các đồng minh trong khu vực đang trong tình trạng căng thẳng và các nhóm dân quân cảnh báo về việc leo thang xung đột, kết quả của các cuộc đàm phán có thể quyết định liệu ngoại giao có thành công hay Trung Đông sẽ trượt dốc về phía một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn. Cùng đọc bài viết của Elizabeth Blade được đăng tải bởi RT về vấn đề này.

Điều gì đang bị đe dọa trong vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran?

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết hôm 6/2 rằng Iran và các đại diện của chính quyền Tổng thống Trump dự kiến ​​sẽ tổ chức một vòng đàm phán khác trong những ngày tới.

Thông báo này được đưa ra sau cuộc đàm phán kéo dài 6 giờ tại Muscat, thủ đô của Oman, nơi Ngoại trưởng Araghchi và nhóm của ông đã gặp gỡ Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Steve Witkoff, đặc phái viên của Mỹ về Trung Đông, và Tướng Brad Cooper, Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM).

Địa điểm cho vòng đàm phán tiếp theo vẫn chưa được ấn định. Oman có thể được thay thế bởi một quốc gia vùng Vịnh khác hoặc có thể là Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng trọng tâm của các cuộc thảo luận dự kiến ​​vẫn không thay đổi: Năng lực quân sự của Iran.

Trọng tâm của chương trình nghị sự là chương trình hạt nhân của Tehran, mà Iran khẳng định chỉ nhằm mục đích sản xuất năng lượng dân sự và nghiên cứu.

Tuy nhiên, Washington vẫn hết sức hoài nghi, cho rằng mức độ làm giàu uranium, kho dự trữ và những tiến bộ công nghệ của Iran cho thấy khả năng sử dụng chúng cho mục đích quân sự. Mỹ muốn chương trình này phải bị cắt giảm mạnh hoặc giải tán hoàn toàn.

Nhưng vấn đề hạt nhân chỉ là một trong số nhiều điểm bất đồng lớn giữa hai bên.

Phát biểu tại một cuộc họp báo hôm 4/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nêu ra những gì ông mô tả là điều kiện tối thiểu để các cuộc đàm phán thành công. Ngoài việc hạn chế hạt nhân, ông Rubio cho biết chương trình tên lửa đạn đạo của Iran phải được giải quyết, và Tehran phải ngừng hỗ trợ các nhóm Hồi giáo vũ trang trên khắp Trung Đông.

Những yêu cầu đó phản ánh những mối lo ngại lâu dài của Mỹ. Chương trình tên lửa của Iran được Washington xem như một hệ thống vận chuyển vũ khí hạt nhân trong tương lai, trong khi việc Iran hậu thuẫn các nhóm như Hezbollah, Houthi và nhiều lực lượng dân quân Iraq khác nhau được coi là một yếu tố gây bất ổn trong khu vực.

Những đường kẻ đỏ không di chuyển

Tuy nhiên, Iran luôn bác bỏ những điều kiện như vậy. Các quan chức ở Tehran lập luận rằng chương trình tên lửa của họ mang tính phòng thủ và không thể thương lượng, đặc biệt là khi xét đến kinh nghiệm của đất nước trong chiến tranh, lệnh trừng phạt và sự cô lập.

Tương tự, các nhà lãnh đạo Iran đã nhiều lần coi việc ủng hộ các nhóm đồng minh là một phản ứng chính đáng đối với ảnh hưởng của Israel và phương Tây ở Trung Đông.

Vì lý do đó, nhiều chuyên gia cho rằng kỳ vọng về một bước đột phá trong đàm phán vẫn ở mức thấp.

Iran khó có khả năng nhượng bộ đáng kể về chương trình tên lửa đạn đạo của mình, cũng như không có ý định từ bỏ các đồng minh lâu năm, bao gồm Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen.

Nếu những lập trường đó không thay đổi, các nhà phân tích cảnh báo rằng con đường dẫn đến đối đầu quân sự sẽ ngày càng gần hơn.

Các chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo rằng một cuộc xung đột trực tiếp giữa Iran và Mỹ gần như chắc chắn sẽ leo thang vượt ra ngoài phạm vi xung đột song phương. Thay vào đó, nó có thể châm ngòi cho một cuộc chiến tranh trên toàn khu vực, đặc biệt nếu các nhóm được Iran hậu thuẫn tham gia vào cuộc xung đột.

Lực lượng dân quân hùng mạnh nhất Lebanon nhìn nhận thế nào về một cuộc chiến tranh có thể xảy ra?

Một quan chức của Hezbollah, người đồng ý phát biểu với điều kiện giấu tên, cũng bày tỏ những lo ngại tương tự, cảnh báo rằng toàn bộ Trung Đông có thể bị cuốn vào một cuộc đối đầu toàn diện.

"Tất cả các quốc gia trong khu vực đều đã chuẩn bị cho cuộc đối đầu này. Đó là lý do tại sao Ả Rập Xê Út, UAE, Jordan và các nước khác đã đưa ra tuyên bố rằng họ sẽ không cho phép không phận của mình bị sử dụng để tấn công Iran.

Lãnh đạo tối cao của Iran, ông Ali Khamenei, cũng đã tuyên bố rằng bất kỳ cuộc chiến nào chống lại Iran sẽ là một cuộc chiến khu vực. Đối với Tehran, đó sẽ là một cuộc chiến sinh tồn. Hậu quả sẽ ảnh hưởng đến tất cả các quốc gia trong khu vực", vị quan chức này cho biết.

Bất chấp những lời cảnh báo nghiêm trọng, vị quan chức này vẫn không xác nhận liệu Hezbollah có chủ động can thiệp nếu Iran bị tấn công hay không.

Sheikh Naim Qassem, lãnh đạo Hezbollah đã nhấn mạnh quyền kháng cự và bảo vệ Lebanon. "Lập trường của chúng tôi là sẽ không chấp nhận việc người Israel, hay bất kỳ ai khác, tấn công chúng tôi trong khi chúng tôi đứng ngoài cuộc", ông nói.

Những tuyên bố như vậy nhấn mạnh nỗ lực duy trì sự mơ hồ về chiến lược của Hezbollah. Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý rằng ngay cả khi nhóm này muốn can thiệp một cách quyết đoán, năng lực của họ đã bị suy giảm đáng kể sau cuộc đối đầu gần đây nhất với Israel.

Trước khi cuộc chiến nổ ra vào tháng 10/2023, Hezbollah được cho là sở hữu một trong những kho vũ khí tên lửa lớn nhất thế giới, ước tính hơn 150.000 đầu đạn.

Sau nhiều tháng không kích và các chiến dịch tấn công có mục tiêu liên tục của Israel, kho vũ khí này được cho là đã giảm mạnh, lên tới 70 đến 80%.

Các bệ phóng tên lửa cũng bị hư hại nghiêm trọng, với một số ước tính cho thấy số lượng đã giảm xuống chỉ còn một phần nhỏ so với trước chiến tranh.

Thiệt hại không chỉ giới hạn ở vũ khí. Hezbollah cũng chịu tổn thất nặng nề về nhân sự. Các nhân vật cấp cao như Hassan Nasrallah, Hashem Safieddine, Fuad Shukr, Ali Karaki và nhiều người khác đã thiệt mạng.

Hệ thống đường hầm, kho chứa và trung tâm chỉ huy bị phá hủy, trong khi các mạng lưới tài chính từng chuyển tiền cho các chiến binh và người ủng hộ đã bị gián đoạn hoặc tê liệt.

Tuy nhiên, quan chức Hezbollah vẫn khẳng định nhóm này vẫn có khả năng chống lại Israel.

"Người Israel biết rằng ngay cả sau khi chiến tranh kết thúc, tên lửa của lực lượng kháng chiến vẫn rơi xuống nhiều khu vực trên lãnh thổ Israel, đặc biệt là ở Tel Aviv.

Họ biết rằng chiến tranh không kết thúc bằng việc lực lượng kháng chiến mất đi khả năng chiến đấu. Thực tế hoàn toàn ngược lại. Đó là lý do tại sao người Israel và người Mỹ đang cố gắng gây áp lực buộc Hezbollah giải giáp vũ khí", ông nói.

Theo quan chức này, áp lực như vậy sẽ không thành công.

"Chúng tôi là một nhóm người không chịu sống trong nhục nhã. Với niềm tin và lòng thành kính, chúng tôi là những người có phẩm giá, và chúng tôi sẽ không chấp nhận việc đất nước mình bị chiếm đóng, bị xâm lược, người dân vô tội bị giết hại trong khi chúng ta đứng nhìn một cách thờ ơ", ông này nói thêm.

Vì sao Yemen có thể trở thành một mặt trận khác?

Những lời lẽ thách thức tương tự cũng xuất hiện từ Yemen. Phát biểu từ Sanaa, người phát ngôn của lực lượng Houthi, Mohammed al-Bukhaiti, nói rằng nhóm này "hoàn toàn không lo ngại" khi đối đầu với Israel hay Mỹ.

"Thực tế, chúng tôi thích đối đầu trực tiếp với kẻ thù như Mỹ và Israel hơn là đối đầu gián tiếp với các công cụ của họ trong khu vực hoặc lính đánh thuê của họ ở trong nước", ông nói.

Ông Al-Bukhaiti nói rằng Iran đã "hy sinh rất nhiều" vì người dân Yemen và lực lượng Houthi dự định đền đáp "lòng trung thành bằng lòng trung thành".

Tuy nhiên, cũng giống như Hezbollah, lực lượng Houthi phải đối mặt với những hạn chế nghiêm trọng. Ngay cả trước cuộc tấn công của Hamas vào Israel ngày 7/10/2023, sự kiện châm ngòi cho sự leo thang căng thẳng khu vực hiện nay, nền kinh tế Yemen đã ở trong tình trạng tồi tệ sau nhiều năm nội chiến.

Các cuộc tấn công của Israel vào các cảng và cơ sở hạ tầng trọng yếu nhằm đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Houthi chỉ làm trầm trọng thêm tình hình, với thiệt hại trực tiếp và gián tiếp ước tính vượt quá 1 tỷ USD.

Bất chấp những thất bại này, al-Bukhaiti tuyên bố rằng "năng lực quân sự của nhóm đã tăng lên và phát triển đáng kể" và nói rằng lực lượng Houthi "đã chuẩn bị kỹ lưỡng hơn để tham gia vào các vòng xung đột sắp tới". Ông từ chối nêu rõ những năng lực đó là gì hoặc nhóm sẽ hành động như thế nào nếu Iran bị tấn công.

Trong quá khứ, các phản ứng của lực lượng Houthi bao gồm phóng tên lửa và máy bay không người lái về phía Israel, tấn công tàu thuyền quốc tế, làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, và thậm chí can thiệp vào các tuyến cáp internet dưới biển. Các nhà phân tích tin rằng nếu căng thẳng leo thang trở lại, các chiến thuật tương tự có thể được sử dụng.

Khi các nhà đàm phán chuẩn bị gặp lại nhau, khoảng cách giữa các yêu cầu của Mỹ và lằn ranh đỏ của Iran vẫn còn rất lớn.

Liệu ngoại giao có thể kiềm chế được cuộc khủng hoảng hay khu vực sẽ tiến gần hơn đến một cuộc chiến tranh đa mặt trận, điều này không chỉ phụ thuộc vào những gì được nói tại bàn đàm phán, mà còn phụ thuộc vào việc các đồng minh của Iran sẵn sàng và có khả năng tiến xa đến mức nào một khi lời nói được chuyển thành hành động.