Bạo loạn ảnh hưởng tới 3.000 cửa hàng tại Pháp: Ai trả chi phí?

Theo số liệu được Chính phủ Pháp công bố hôm thứ Hai (19/10), số cửa hàng bị ảnh hưởng bởi bạo loạn đã tăng gấp đôi chỉ sau một ngày, lên ít nhất 3.000 cơ sở. Trước đó, ông Alexandre Bompard, Giám đốc điều hành Carrefour kiêm Chủ tịch Liên đoàn Bán lẻ Pháp (FCD), ước tính thiệt hại của ngành lên tới hàng trăm triệu euro.

Riêng Carrefour ghi nhận 50 cửa hàng bị hư hại, trong đó 20 cửa hàng bị cướp phá. Một cửa hàng Louis Vuitton tại Marseille cũng bị đột nhập.

Bất ổn gây sức ép lên thị trường tài chính. Ngày 19/10, chỉ số CAC 40 của Pháp giảm 1,1%, cổ phiếu Carrefour mất 2,2% và LVMH giảm 1,8%. Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,94%, khiến chênh lệch lợi suất với Đức nới rộng lên khoảng 148 điểm cơ bản.

France Assureurs, liên đoàn bảo hiểm quốc gia Pháp, cho biết các công ty thành viên đang hỗ trợ khách hàng nhưng chưa thể ước tính tổng thiệt hại hoặc số yêu cầu bồi thường.

Thiệt hại có thể vượt xa chi phí sửa chữa

Các cuộc bạo loạn tại Pháp năm 2023 cho thấy quy mô tổn thất có thể rất lớn. Theo France Assureurs, các vụ bạo loạn trong tháng 6 và tháng 7 năm đó khiến ngành bảo hiểm phải chi trả khoảng 793 triệu euro, với 17.000 yêu cầu bồi thường. Trong đó, khoảng 523 triệu euro liên quan đến cửa hàng và cơ sở kinh doanh.

Tuy nhiên, Thượng viện Pháp ước tính tổng thiệt hại tài sản thực tế lên tới gần 1 tỷ euro, do một số tổn thất không được khai báo hoặc chỉ được bảo hiểm bồi thường một phần.

Đợt bạo loạn mới có thể gây thiệt hại lớn hơn khi số cửa hàng bị ảnh hưởng đã vượt mức khoảng 2.500 cơ sở ghi nhận năm 2023, theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp (CCI France).

Ngoài chi phí sửa chữa, doanh nghiệp còn phải chịu tổn thất do đóng cửa, gián đoạn hoạt động và chi phí bảo đảm an ninh. Đây là những khoản không phải lúc nào cũng được bảo hiểm chi trả.

Theo France Assureurs, phần lớn hợp đồng bảo hiểm cửa hàng và tòa nhà tại Pháp có điều khoản bảo vệ trước thiệt hại do bạo loạn, bao gồm hỏa hoạn, trộm cắp và phá hoại. Tuy nhiên, bồi thường doanh thu bị mất thường phụ thuộc vào bảo hiểm gián đoạn kinh doanh, vốn là loại hình tùy chọn.

Loại bảo hiểm này thường bồi thường phần lợi nhuận gộp bị mất, thay vì toàn bộ doanh thu, và chỉ áp dụng khi thiệt hại vật chất thuộc phạm vi bảo hiểm buộc cửa hàng phải ngừng hoạt động. Một số hợp đồng có phạm vi rộng hơn nhưng chỉ chi trả trong những trường hợp được quy định cụ thể.

Cơ chế hỗ trợ mới chưa có hiệu lực

Sau đợt bạo loạn năm 2023, Pháp đưa ra cơ chế bảo hiểm mới trong luật ngân sách năm 2026. Theo đó, bảo hiểm thiệt hại do bạo loạn sẽ trở thành điều khoản bắt buộc trong một số hợp đồng bảo hiểm tài sản, đồng thời một quỹ quốc gia được thành lập để hỗ trợ các công ty bảo hiểm khi tổn thất quá lớn.

Các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ đóng góp vào quỹ với mức tối đa tương đương 1,5% phí bảo hiểm liên quan, trong khi nhà nước dự kiến cung cấp các khoản bảo lãnh lên tới 4 tỷ euro mỗi năm.

Tuy nhiên, cơ chế này vẫn cần sự phê duyệt của Ủy ban châu Âu và nghị định triển khai từ chính phủ. Vì vậy, các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trong đợt bạo loạn hiện nay vẫn phải dựa vào hợp đồng bảo hiểm hiện có.

Đầu tuần này, Thủ tướng Sébastien Lecornu thông báo tới các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi bạo loạn có thể áp dụng chế độ làm việc gián đoạn từ thứ Ba (20/10). Theo cơ chế này, nhà nước sẽ hỗ trợ một phần thu nhập cho người lao động khi doanh nghiệp buộc phải tạm ngừng hoặc cắt giảm hoạt động.

Tuy nhiên, ngân sách nhà nước cũng đang chịu áp lực khi thâm hụt dự kiến tương đương 5,4% GDP trong năm nay, trong khi đó, tỉ lệ nợ công lên tới 119% GDP.

Trong khi tổng thiệt hại vẫn chưa được xác định, gánh nặng tài chính sẽ được chia sẻ giữa doanh nghiệp, công ty bảo hiểm và nhà nước. Những khoản tổn thất không thuộc phạm vi bảo hiểm có thể tiếp tục đè nặng lên các cửa hàng, ngay cả khi tình trạng bạo loạn đã chấm dứt.