Sóng tăng vốn và “room ngoại” tái định hình sức mạnh tài chính ngân hàng

BIDV dự kiến phát hành riêng lẻ 263,3 triệu cổ phiếu cho 31 nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Cơ chế mới mở đường cho tăng vốn

Nhu cầu tăng vốn của hệ thống ngân hàng đang gia tăng rõ rệt trong bối cảnh tín dụng mở rộng nhanh những năm gần đây. Đến cuối năm 2025, theo báo cáo tài chính của 30 ngân hàng thương mại trong nước, tổng dư nợ cho vay đạt khoảng 15,8 triệu tỷ đồng, tăng gần 19% so với đầu năm và vượt xa mục tiêu điều hành ban đầu. Quy mô tài sản và dư nợ tăng mạnh kéo theo áp lực nâng cao bộ đệm vốn, đặc biệt khi các chuẩn mực an toàn ngày càng siết chặt.

Mức tăng trưởng tín dụng cao trong bối cảnh chuẩn mực an toàn vốn ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế đang đặt hệ thống ngân hàng trước yêu cầu cấp thiết phải củng cố năng lực tài chính. Đây cũng là bối cảnh thúc đẩy các điều chỉnh chính sách nhằm tháo gỡ nút thắt tăng vốn.

Với các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước, sự ra đời của Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước cho phép giữ lại lợi nhuận sau thuế để tăng vốn điều lệ và tái đầu tư. Theo đánh giá của các chuyên gia, cơ chế mới không chỉ giúp cải thiện hệ số an toàn vốn một cách bền vững mà còn tăng năng lực tài chính để tham gia tài trợ các dự án hạ tầng quy mô lớn trong giải ngân đầu tư công giai đoạn 2026-2030.

Tại các kỳ Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) dự kiến diễn ra từ cuối tháng 3 đến hết tháng 4/2026 của các ngân hàng, nhiều ngân hàng quốc doanh được cho là sẽ bàn thảo và cụ thể hóa chiến lược tăng vốn dài hạn.

Song song đó, khối ngân hàng thương mại cổ phần vẫn duy trì lộ trình tăng vốn thông qua chia cổ tức bằng cổ phiếu hoặc phát hành riêng lẻ. Những cái tên như ACB, ABBank, LPBank hay Nam A Bank đều được dự báo sẽ tiếp tục trình cổ đông phương án tăng vốn trong năm nay nhằm củng cố năng lực tài chính và tạo dư địa tăng trưởng tín dụng.

Một số ngân hàng quy mô lớn cũng đang triển khai các kế hoạch huy động vốn đáng chú ý. Đơn cử, BIDV dự kiến phát hành riêng lẻ 263,3 triệu cổ phiếu cho 31 nhà đầu tư chuyên nghiệp, với giá 38.900 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động trên 10.243 tỷ đồng. BIDV cũng thông tin, tại thời điểm ngày 31/12/2025, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại BIDV là 17,13% và dự kiến tăng lên khoảng 18,1% sau phát hành, vẫn nằm trong giới hạn 30% theo quy định.

Hội đồng quản trị BIDV cam kết thực hiện phân phối cổ phiếu cho nhà đầu tư sẽ không dẫn tới tỷ lệ sở hữu nước ngoài của ngân hàng vượt quá tỷ lệ sở hữu tối đa này. Toàn bộ nguồn vốn thu được sẽ được sử dụng để bổ sung vốn cho hoạt động tín dụng cho các doanh nghiệp có tiềm năng phát triển; cũng như đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng xanh, tín dụng bán lẻ.

Động thái này phản ánh xu hướng các ngân hàng quy mô lớn chủ động tìm kiếm nguồn vốn bổ sung từ thị trường nhằm duy trì dư địa tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh yêu cầu an toàn vốn ngày càng khắt khe.

Áp lực vốn ngày càng gia tăng cũng xuất phát từ các quy định mới về chất lượng vốn cốt lõi. Thông tư số 14/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã đưa ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với vốn cấp 1, buộc các ngân hàng phải rà soát lại chiến lược vốn trung và dài hạn. Báo cáo của FiinRatings cho rằng, nếu không kịp thời bổ sung vốn chủ sở hữu, tỷ lệ an toàn vốn của một số ngân hàng có thể suy giảm đáng kể vào cuối năm 2026, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng tín dụng.

Trong bối cảnh đó, tăng trưởng tín dụng năm 2026 được định hướng ở mức khoảng 15%, thấp hơn mức thực hiện năm trước nhằm giảm áp lực lên hệ thống tài chính. Đây được xem là bước điều chỉnh cần thiết sau giai đoạn tăng trưởng nóng, đồng thời tạo dư địa để các ngân hàng tập trung củng cố nền tảng vốn và chất lượng tài sản.

Vietcombank được kỳ vọng sẽ triển khai kế hoạch chào bán vốn cho nhà đầu tư chiến lược.

Room ngoại và làn sóng M&A

Năm 2025, ĐHĐCĐ của các ngân hàng cũng "nóng" về câu chuyện về hoạt động mua bán - sáp nhập (M&A), bên cạnh các thương vụ M&A nội ngành, xu hướng mở rộng sang lĩnh vực chứng khoán, quản lý quỹ nhằm hoàn thiện hệ sinh thái tài chính cũng diễn ra sôi động trong thời gian qua.

Chẳng hạn, ĐHĐCĐ SeABank thông qua việc mua cổ phần của Công ty Cổ phần Chứng khoán ASEAN (Asean Securities); cổ đông MSB và PGBank đều thông qua việc góp vốn, mua cổ phần của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ để các công ty này trở thành công ty con của ngân hàng; Sacombank và OCB cũng mong muốn mua lại công ty chứng khoán để trở thành công ty con...

Vì thế, M&A trong ngành Ngân hàng cũng được dự báo sẽ bước vào chu kỳ sôi động mới với sự tham gia nhiều hơn của vốn ngoài, nên dự báo sẽ được đưa ra bàn thảo, quyết định tại ĐHĐCĐ sắp tới.

Một trong những động lực quan trọng đến từ Nghị định số 69/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2014/NĐ-CP của Chính phủ về nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của tổ chức tín dụng Việt Nam, cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tối đa 49% đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc. Cơ chế này được đánh giá là cú hích lớn, mở ra dư địa thu hút nhà đầu tư chiến lược và nâng cao năng lực tài chính cho các tổ chức tín dụng.

Theo đó, những ngân hàng như MB, HDBank hay VPBank - nhờ tham gia quá trình tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém - có cơ hội được nới room ngoại lên mức cao hơn. Điều này không chỉ giúp cải thiện khả năng huy động vốn mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong việc tiếp cận công nghệ và chuẩn mực quản trị quốc tế.

Trên thị trường, một số thương vụ bán vốn lớn đang thu hút sự quan tâm của giới đầu tư. Vietcombank được kỳ vọng sẽ triển khai kế hoạch chào bán tối đa 6,5% vốn cho nhà đầu tư chiến lược trong giai đoạn 2025-2026, với quy mô ước tính lên tới 1,3 - 1,4 tỷ USD. Động thái chuẩn bị thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành riêng lẻ hồi cuối tháng 1/2026 cho thấy quá trình chuẩn bị kỹ thuật đã bước vào giai đoạn hoàn tất sau nhiều năm trì hoãn.

Bên cạnh đó, thị trường cũng ghi nhận sự chuyển động mạnh về nhân sự cấp cao gắn với các thương vụ tái cấu trúc. Eximbank dự kiến thay đổi phần lớn thành viên Hội đồng quản trị tại đại hội năm nay, trong khi Sacombank đang bước vào giai đoạn chuyển giao lãnh đạo quan trọng trong tiến trình hoàn tất tái cơ cấu... Những biến động nhân sự cấp cao thường gắn liền với các giai đoạn tái cấu trúc chiến lược và chuẩn bị cho các thay đổi về sở hữu hoặc huy động vốn quy mô lớn.

Các chuyên gia cho biết, giai đoạn 2026-2030, hoạt động M&A trong ngành Ngân hàng sẽ mang tính thị trường nhiều hơn, không chỉ tập trung xử lý tổ chức yếu kém mà hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể. Báo cáo về thực hành ESG (môi trường, xã hội, quản trị) của PwC cũng cho thấy, nhà đầu tư nước ngoài ngày càng quan tâm đến ba yếu tố chính gồm chuyển đổi số, mô hình ESG và năng lực quản trị rủi ro. Minh bạch tài chính được xem là điều kiện tiên quyết để các thương vụ có thể thành công.

Trong khi đó, báo cáo ngành Ngân hàng mới đây của VIS Rating đánh giá việc bổ sung vốn cấp 1 sẽ trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nhiều ngân hàng trong giai đoạn tới. Nếu không đáp ứng kịp thời, dư địa tăng trưởng tín dụng có thể bị thu hẹp, ảnh hưởng đến khả năng duy trì vị thế trên thị trường.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, đây được xem là bước chuyển cần thiết để hệ thống ngân hàng Việt Nam nâng cao năng lực chống chịu và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Khi các rào cản về vốn dần được tháo gỡ và dòng vốn ngoại quay trở lại, những tổ chức tín dụng chủ động tái cấu trúc và nâng cao minh bạch sẽ có cơ hội bứt phá, tạo nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng bền vững trong thập kỷ tới.