Đầu tư công tăng tốc: Đưa nguồn lực lớn vào nền kinh tế, tạo đà cho tăng trưởng

Lũy kế đến hết ngày 20/8/2026, cả nước đã giải ngân 477.177,9 tỷ đồng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước, đạt 46,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Ảnh: Lê Toàn

Đổi mới phương thức điều hành, giải ngân tăng tốc

Trong năm 2026, đầu tư công tiếp tục được đặt trong tổng thể các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, với yêu cầu xuyên suốt là tổ chức thực hiện quyết liệt, linh hoạt, bảo đảm nguồn vốn ngân sách được chuyển nhanh thành khối lượng đầu tư thực tế.

Điểm đáng chú ý trong phương thức điều hành năm nay là tiến độ giải ngân ngày càng được quản lý theo hướng cụ thể hóa trách nhiệm, tăng cường theo dõi bằng dữ liệu và điều hành theo tiến độ thực tế. Thay vì chỉ đánh giá kết quả vào cuối kỳ, tình hình giải ngân được cập nhật thường xuyên, qua đó tạo cơ sở để các bộ, cơ quan trung ương và địa phương chủ động điều chỉnh kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn.

Việc theo dõi tiến độ gắn với hệ thống KPI, chấm điểm giải ngân cũng tạo thêm một công cụ để đánh giá thực chất hơn kết quả tổ chức thực hiện. Các số liệu được cập nhật thường xuyên giúp cơ quan quản lý có thể nhận diện những nơi đang có tốc độ giải ngân tốt, đồng thời chia sẻ cách làm hiệu quả, từ công tác chuẩn bị đầu tư, tổ chức thi công đến nghiệm thu, thanh toán.

Cùng với đó, yêu cầu công khai tiến độ giải ngân được duy trì, giúp tạo sự minh bạch trong điều hành nguồn vốn và cung cấp thông tin kịp thời về tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công.

Một hướng điều hành quan trọng khác là tăng tính linh hoạt trong phân bổ và sử dụng vốn. Nguồn vốn được rà soát thường xuyên để bảo đảm phù hợp với nhu cầu và tiến độ thực tế của từng dự án; những nguồn lực chưa có nhu cầu sử dụng ngay được xem xét điều chỉnh, trong khi các dự án có khả năng triển khai và hấp thụ vốn tốt được ưu tiên bố trí nguồn lực.

Những giải pháp này đang tạo chuyển động rõ hơn về tiến độ giải ngân. Theo báo cáo nhanh hàng tuần của Bộ Tài chính, lũy kế đến hết ngày 20/8/2026, cả nước đã giải ngân 477.177,9 tỷ đồng, đạt 46,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Đặc biệt, tốc độ giải ngân trong tháng 8/2026 có sự cải thiện rõ rệt. Riêng tuần từ ngày 6 - 13/8, số vốn giải ngân phát sinh thêm 30.079 tỷ đồng. Trong tuần tiếp theo, từ ngày 13 - 20/8, cả nước tiếp tục giải ngân thêm 13.645 tỷ đồng. Như vậy, chỉ trong 2 tuần giữa tháng 8, đã có thêm khoảng 43.724 tỷ đồng vốn đầu tư công được đưa vào nền kinh tế.

So với thời điểm hết ngày 06/8, khi tổng giải ngân đạt 433.453,9 tỷ đồng, đến ngày 20/8, con số này đã tăng thêm 43.724 tỷ đồng. Diễn biến này cho thấy yêu cầu tăng tốc đang từng bước được chuyển hóa thành khối lượng giải ngân thực tế.

Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương, tương đương 32.511,3 tỷ đồng, được thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đến hết ngày 20/8 đạt 48,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Cùng với quy mô giải ngân, số lượng các bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung trở lên cũng cho thấy sự tham gia ngày càng rộng của các đơn vị trong việc đẩy nhanh tiến độ. Đến ngày 20/8, có 8 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung cả nước trở lên.

Đáng chú ý, một số đơn vị, địa phương đang có quy mô giải ngân rất lớn. Bộ Quốc phòng đạt khoảng 45.600 tỷ đồng, Bộ Công an 26.000 tỷ đồng; Hà Nội đạt 81.600 tỷ đồng, TP. Hồ Chí Minh 67.000 tỷ đồng, Hải Phòng 19.700 tỷ đồng, Tây Ninh 17.700 tỷ đồng, Hưng Yên 16.800 tỷ đồng và Đồng Nai 15.200 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy đầu tư công đang tiếp tục tạo ra một lượng vốn lớn được đưa vào các dự án, công trình trên phạm vi cả nước, trong đó các địa phương có quy mô kinh tế và danh mục đầu tư lớn đang đóng góp đáng kể vào tổng lượng giải ngân chung.

Quy mô kế hoạch vốn cũng được cập nhật tăng so với các báo cáo trước. Theo số liệu mới nhất, tổng kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026 được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao là 1.022.607 tỷ đồng. Cộng thêm 14.709,6 tỷ đồng kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, tổng kế hoạch được giao đến nay đạt 1.037.316,6 tỷ đồng.

Việc nguồn lực đầu tư công được bổ sung, đồng thời tiến độ giải ngân tiếp tục tăng, tạo dư địa để các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các dự án trong những tháng cuối năm.

Tăng tốc từng tuần, từng tháng, bám sát kế hoạch

Để hoàn thành giải ngân 100% kế hoạch, khối lượng vốn còn phải giải ngân khoảng 545.429 tỷ đồng. Đây là khối lượng nguồn lực rất lớn cần tiếp tục được đưa vào nền kinh tế trong những tháng còn lại của năm. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ hiện nay mà cần tiếp tục tăng tốc theo từng tuần, từng tháng, bảo đảm tiến độ giải ngân bám sát kế hoạch đã đề ra.

Trong giai đoạn này, trọng tâm điều hành cần tiếp tục chuyển mạnh từ “giao vốn” sang tổ chức thực hiện và tạo khối lượng hoàn thành. Mỗi dự án cần được xác định rõ tiến độ thực hiện, khối lượng hoàn thành, thời điểm nghiệm thu và khả năng thanh toán, từ đó chủ động bố trí nguồn lực phù hợp.

Một nhiệm vụ quan trọng là nhanh chóng hoàn thiện việc phân bổ phần vốn còn lại. Theo số liệu mới nhất, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết 1.007.199,3 tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, số vốn đã phân bổ chi tiết đạt 992.489,7 tỷ đồng, tương đương 97,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Như vậy, hiện còn 30.117,3 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương chưa được phân bổ chi tiết, tương đương 2,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thuộc 7 bộ, cơ quan trung ương và 26 địa phương. Phần vốn này chủ yếu là nguồn vốn mới được giao bổ sung từ đầu tháng 8/2026, cần thêm thời gian để hoàn thiện thủ tục đầu tư; đồng thời có phần vốn các đơn vị đề xuất điều chỉnh giảm do không còn nhu cầu để điều chuyển cho các bộ, cơ quan, địa phương có nhu cầu sử dụng.

Vì vậy, trong thời gian tới, một trong những yêu cầu trọng tâm là hoàn tất nhanh thủ tục phân bổ số vốn còn lại, bảo đảm vốn được đưa vào đúng dự án, đúng nhu cầu và có khả năng triển khai. Cùng với đó, việc rà soát, điều chuyển vốn cần tiếp tục được thực hiện linh hoạt. Nguồn vốn tại những dự án chưa có nhu cầu sử dụng ngay cần được xem xét để điều chuyển sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn. Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng trong việc tối ưu hóa khả năng hấp thụ vốn của toàn hệ thống.

Nếu nguồn lực được điều chuyển kịp thời, các dự án có khả năng tạo khối lượng lớn sẽ có thêm điều kiện để tăng tốc thi công, đồng thời hạn chế tình trạng nguồn vốn đã được bố trí nhưng chưa thể chuyển hóa thành khối lượng đầu tư trong năm kế hoạch.

Bên cạnh điều chuyển vốn, yêu cầu tiếp theo là đẩy nhanh toàn bộ chu trình từ thi công đến thanh toán. Khi khối lượng xây dựng hoàn thành, chủ đầu tư cần nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán; các cơ quan liên quan phối hợp xử lý thủ tục kịp thời để dòng vốn không bị ngắt quãng.

Đây là điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong những tháng cuối năm, bởi thời gian thực hiện kế hoạch đang được rút ngắn trong khi khối lượng vốn cần giải ngân còn lớn. Việc chủ động lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành sẽ giúp phân bổ đều dòng vốn qua các tháng, thay vì tập trung quá lớn vào thời điểm cuối năm.

Đối với các dự án quy mô lớn, cần tiếp tục tập trung nguồn lực vào những công trình có tác động lan tỏa cao, nhất là các dự án giao thông chiến lược, hạ tầng liên vùng và các công trình quan trọng quốc gia.

Trong quá trình đó, các địa phương cần chủ động phối hợp để bảo đảm các điều kiện triển khai dự án, từ mặt bằng, vật liệu, tổ chức thi công đến kết nối hạ tầng. Các bộ quản lý ngành tiếp tục theo dõi sát tiến độ những dự án trọng điểm, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ các vấn đề thuộc thẩm quyền và tổng hợp những nội dung cần cấp có thẩm quyền xem xét.

Đối với nguồn vật liệu xây dựng, việc bảo đảm nguồn cung ổn định cho các công trình tiếp tục là một giải pháp quan trọng để duy trì nhịp thi công. Các địa phương cần phối hợp với cơ quan chuyên môn rà soát năng lực cung ứng, khai thác hợp lý các nguồn vật liệu và chủ động chuẩn bị cho nhu cầu của những dự án lớn.

Giải phóng mặt bằng cũng cần tiếp tục được tổ chức theo hướng chủ động, đồng bộ, bảo đảm mặt bằng cho nhà thầu tổ chức thi công liên tục. Đối với các dự án đi qua nhiều địa bàn, sự phối hợp giữa các địa phương có vai trò đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm tiến độ chung của toàn tuyến.

Một yêu cầu khác là tiếp tục phát huy hiệu quả của phân cấp, phân quyền trong đầu tư công. Những vấn đề thuộc thẩm quyền cần được xử lý nhanh tại cấp được giao trách nhiệm; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan để rút ngắn thời gian xử lý những nội dung cần liên thông.

Cùng với đó, hệ thống dữ liệu về đầu tư công, KPI và chấm điểm giải ngân cần tiếp tục được cập nhật đầy đủ, chính xác. Khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, công tác điều hành có thể bám sát thực tế hơn, từ đó xác định đúng dự án cần tăng tốc, nguồn vốn cần điều chỉnh và nhiệm vụ cần ưu tiên trong từng thời điểm.

Điều quan trọng trong những tháng cuối năm là không chờ đến cuối kỳ mới xử lý tiến độ, mà phải điều hành ngay từ từng tuần, từng tháng. Kết quả giải ngân cần được cập nhật thường xuyên, trên cơ sở đó các bộ, ngành và địa phương chủ động điều chỉnh phương án thực hiện.

Với mục tiêu hoàn thành 100% kế hoạch, bình quân trong khoảng thời gian còn lại, cả nước cần đưa vào nền kinh tế một lượng vốn rất lớn. Vì vậy, cùng với việc đẩy nhanh giải ngân, cần tiếp tục phát huy các mô hình triển khai hiệu quả, chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương, đồng thời tập trung nguồn lực cho những dự án có khả năng tạo giá trị đầu tư lớn.

Từ 477.177,9 tỷ đồng đã giải ngân đến ngày 20/8, mục tiêu phía trước là tiếp tục đưa hơn 545 nghìn tỷ đồng còn lại vào các công trình, dự án trong những tháng cuối năm. Đây vừa là yêu cầu về tiến độ, vừa là cơ hội để đầu tư công phát huy mạnh hơn vai trò dẫn dắt đầu tư xã hội, hoàn thiện kết cấu hạ tầng và mở rộng không gian phát triển.

Cùng với việc tăng tốc về lượng, phương thức điều hành đầu tư công đang ngày càng chú trọng hơn tới chất lượng phân bổ và khả năng hấp thụ vốn. Vốn phải được bố trí cho đúng dự án, đúng thời điểm; dự án phải tạo được khối lượng; khối lượng hoàn thành phải nhanh chóng được nghiệm thu, thanh toán.

Khi những yếu tố này được vận hành đồng bộ, hơn 1 triệu tỷ đồng kế hoạch đầu tư công năm 2026 sẽ không chỉ được nhìn nhận qua tỷ lệ giải ngân, mà quan trọng hơn là qua những công trình được hoàn thành, năng lực hạ tầng được nâng lên và tác động lan tỏa tới hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư của toàn nền kinh tế. Từ đó, biến nguồn lực ngân sách thành động lực trực tiếp cho tăng trưởng và nền tảng phát triển trong giai đoạn 2026-2030.