Miền Tây Nghệ An chuyển mình trong xu thế du lịch xanh ​

*Chuyển mình trong xu thế du lịch xanh

Tại bản Nưa, xã Con Cuông - nơi được mệnh danh là “cái nôi” của dệt thổ cẩm người Thái, du khách giờ đây không chỉ đến để ngắm nhìn mà còn để “sống như người bản địa”. Các chủ homestay tại đây đã bắt đầu đầu tư nâng cấp hệ thống phòng nghỉ theo hướng "hiện đại trong lòng truyền thống": giữ nguyên kiến trúc nhà sàn cổ nhưng trang bị đầy đủ tiện nghi, đồng thời thiết kế các tour trải nghiệm làm nông nghiệp sạch, thực hành nghề truyền thống và học nấu ăn làm cơm lam, bánh sừng trâu… ngay tại bếp của gia đình.

Chị Lô Thị Hoa, chủ homestay Hoa Thụ, bản Nưa, xã Con Cuông cho biết: Du khách quốc tế có xu hướng “du lịch chậm”, họ muốn sống và hòa mình vào đời sống bản địa, trải nghiệm sâu sắc về văn hóa, lịch sử và thiên nhiên; yêu thích những hành trình dài ngày, thân thiện với môi trường và tôn trọng bản sắc địa phương. Để chuẩn bị cho mùa du lịch cao điểm năm 2026, cơ sở đầu tư nâng cấp hệ thống phòng nghỉ theo hướng giữ nguyên kiến trúc nhà sàn truyền thống nhưng trang bị đầy đủ tiện nghi hiện đại. Du khách bây giờ không chỉ muốn xem, họ muốn sống như người bản địa. Vì vậy, chị thiết kế thêm các tour trải nghiệm làm nông nghiệp sạch và học nấu các món ăn dân tộc ngay tại bếp của gia đình; đa dạng các sản phẩm do chị em trong bản làm ra để làm quà cho du khách như thổ cẩm, mây tre đan… Chuẩn bị cho dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương và 30/4, đến thời điểm này homestay đã nhận khách đặt phòng đến 90%.

Sức hấp dẫn còn lan tỏa đến "Sa Pa của xứ Nghệ" - xã Mường Lống. Ở độ cao trên 1.400m, Mường Lống đã khai thác lợi thế khí hậu ôn đới để phát triển mô hình Eco-resort với vườn hoa quả địa phương. Sự kết hợp giữa cảnh sắc thiên nhiên mây phủ và nét văn hóa đặc trưng, nghề giấy dó truyền thống, trải nghiệm mua sắm chợ vùng biên của đồng bào Mông đã tạo nên một sản phẩm du lịch có tính cạnh tranh cao.

Tương tự, tại Tương Dương và Quế Phong, du lịch lòng hồ gắn với trải nghiệm văn hóa đang ghi nhận những tín hiệu rất tích cực. Sau khi trải nghiệm du thuyền trên lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ hay chiêm ngưỡng thác Bảy Tầng, du khách có thể dừng chân tại các bản làng ven sông để thưởng thức đặc sản cá lăng, gà đen và hòa mình vào điệu khắc luống, nhảy sạp truyền thống.

Một trong những bước tiến quan trọng của du lịch cộng đồng miền Tây Nghệ An thời gian qua là sự thay đổi trong tư duy của người dân và chủ cơ sở lưu trú. Thay vì chờ đợi khách, họ đã chủ động kết nối với các công ty lữ hành, sử dụng mạng xã hội để quảng bá và đặc biệt chú trọng đến chất lượng dịch vụ.

Anh Nicolas Martin, một du khách từ Pháp chia sẻ sự ấn tượng về sự vệ sinh, ngăn nắp và thái độ thân thiện của người dân bản địa. Đặc biệt, cách người dân kể về nguồn gốc từng món ăn, từng hoa văn trên chiếc khăn piêu đã tạo nên giá trị chiều sâu cho chuyến đi, giúp du khách cảm nhận được linh hồn của di sản.

*Chiến lược liên kết vùng và "số hóa" để phát triển bền vững

Để thu hút du khách, công tác chuẩn bị cơ sở vật chất và nguồn nhân lực đang được các địa phương đẩy mạnh. Tại nhiều xã như Mường Lống, Con Cuông, Quế Phong…, chính quyền đã hỗ trợ các nhóm hộ gia đình cải tạo cảnh quan, xây dựng hệ thống xử lý rác thải nông thôn và tập huấn kỹ năng giao tiếp, nghiệp vụ buồng phòng. Các homestay, bản du lịch cộng đồng đang được khuyến khích đưa thông tin lên các nền tảng trực tuyến, sử dụng bản đồ du lịch thông minh, ứng dụng đặt phòng trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này không chỉ giúp du khách dễ dàng tiếp cận dịch vụ mà còn chuyên nghiệp hóa quy trình đón khách quốc tế.

Anh Võ Hồng Sáng, Giám đốc Công ty Du lịch Lữ hành Thái Sơn nhận định: Điểm mới hiện nay là sự liên kết giữa các điểm đến. Công ty không còn làm du lịch đơn lẻ mà hình thành các chuỗi giá trị. Ví dụ, khách đến Con Cuông có thể nối tour sang các xã Tương Dương, Kỳ Sơn (cũ). Việc chuẩn bị cơ sở hạ tầng đồng bộ từ đường giao thông đến hệ thống viễn thông đã giúp vùng sâu, vùng xa xôi không còn là rào cản đối với khách du lịch.



Ông Trần Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Con Cuông nhấn mạnh việc định vị địa phương trở thành đô thị sinh thái, là "trái tim" du lịch của miền Tây xứ Nghệ. Quan điểm của xã là phát triển du lịch phải gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học của Rừng quốc gia Pù Mát và bản sắc văn hóa dân tộc. Xã tập trung nâng cao "chỉ số trải nghiệm" cho du khách bằng cách chuẩn hóa quy trình phục vụ, từ chế biến ẩm thực sạch đến phục dựng các làn điệu dân ca, dân vũ nguyên bản. Mục tiêu là để mỗi người dân đều là một "đại sứ du lịch".

Trong khi đó, tại "cổng trời" xã Mường Lống, ông Phạm Văn Hòa, Chủ tịch UBND xã định hướng biến nơi đây thành trung tâm nghỉ dưỡng gắn với nông nghiệp đặc sản. Mô hình "Du lịch gắn với dược liệu và nông nghiệp đặc sản" đang được đẩy mạnh, thu hút các nhà đầu tư xây dựng khu nghỉ dưỡng sinh thái nhưng phải giữ được kiến trúc nhà trệt của người Mông. Các sản phẩm OCOP như chè san tuyết, gà đen, lợn nít... cũng được gợi mở phát triển để làm quà tặng du lịch, giúp người dân thoát nghèo bền vững trên chính mảnh đất của mình.

Việc phát triển du lịch cộng đồng tại miền Tây Nghệ An không chỉ đơn thuần là bài toán kinh tế, mà còn là chiến lược bảo tồn văn hóa và giữ đất, giữ rừng. Theo Sở Văn, Thể thao và Du lịch tỉnh, định hướng trọng tâm thời gian tới là đẩy mạnh thực hiện các nghị quyết về phát triển du lịch, đặc biệt là hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp nhưng không làm mất đi bản sắc. Ngành sẽ tập trung vào việc quy hoạch lại các vùng điểm nhấn, tránh tình trạng phát triển ồ ạt dẫn đến phá vỡ cảnh quan và bản sắc văn hóa gốc của các dân tộc.

Ngành đã xác định những bước đi chiến lược, giải pháp then chốt là xây dựng các bản du lịch kiểu mẫu, nơi Nhà nước đóng vai trò gợi mở qua việc hỗ trợ hạ tầng, cơ chế, còn người dân là chủ thể vận hành. Ngành cũng khuyến khích việc đưa các giá trị văn hóa phi vật thể như dân ca ví, giặm, các lễ hội truyền thống, nghề thủ công vào phục vụ du khách một cách tinh tế, tránh tình trạng thương mại hóa làm biến dạng di sản.

“Bên cạnh đó, việc đào tạo nguồn nhân lực du lịch tại chỗ là yếu tố sống còn. Các lớp tập huấn về du lịch bền vững, chuyển đổi số trong du lịch và bảo vệ môi trường đang được triển khai sâu rộng đến từng bản làng. Sự tham gia của các chuyên gia và các đơn vị lữ hành lớn trong việc tư vấn, xây dựng sản phẩm cũng là giải pháp để du lịch miền Tây Nghệ An "bắt nhịp" nhanh hơn với xu hướng thế giới”, ông Trần Xuân Cường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An khẳng định.


Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, du lịch cộng đồng miền Tây Nghệ An đang dần định hình một hình ảnh mới: chuyên nghiệp hơn, xanh hơn và đậm đà bản sắc hơn. Những bản làng vùng cao, nơi lưu giữ ký ức văn hóa, đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng biên giới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh./.

Bích Huệ