Quảng Ngãi: Tỷ lệ lấp đầy cụm công nghiệp tăng nhưng chưa vững

Tỷ lệ lấp đầy tăng nhưng chưa đồng đều

Những năm gần đây, nhiều cụm công nghiệp tại Quảng Ngãi ghi nhận tỷ lệ lấp đầy tăng khá nhanh, đặc biệt ở các khu vực có vị trí thuận lợi, hạ tầng tương đối hoàn chỉnh và gần trục giao thông chính.

Tỷ lệ lấp đầy cụm công nghiệp tại Quảng Ngãi đang tiệm cận mức 70-75%, phản ánh sức hút đầu tư cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực vẫn còn không ít điểm nghẽn về hạ tầng, giải phóng mặt bằng và chất lượng dòng vốn.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ngãi cho biết, trên địa bàn tỉnh hiện có 31 cụm công nghiệp đầu tư từ ngân sách nhà nước đã được thành lập, với tổng diện tích trên 800 ha. Trong đó, có 23 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động. Sau khi thực hiện sắp xếp địa giới hành chính, không gian phát triển công nghiệp của tỉnh được mở rộng, tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng về đất đai, tài nguyên và lao động.

Thực tế cho thấy, nhiều cụm công nghiệp đã và đang phát huy vai trò trong thu hút doanh nghiệp, đặc biệt ở các lĩnh vực chế biến nông, lâm sản; vật liệu xây dựng; dệt may; cơ khí và công nghiệp hỗ trợ... Một số cụm công nghiệp đạt tỷ lệ lấp đầy cao, như cụm công nghiệp Quán Lát hơn 97%, cụm công nghiệp - Trung tâm công nghiệp làng nghề Đăk Hà gần 99%, Thạch Trụ gần 100%, Phổ Phong 100%, Phổ Hòa 100%...

Tính chung, các cụm công nghiệp đi vào hoạt động trên địa bàn tỉnh đã thu hút được 139 dự án sản xuất, kinh doanh, 388 cơ sở sản xuất đang hoạt động, với tỷ lệ lấp đầy trung bình khoảng 68,72%, tạo việc làm cho khoảng hơn 6.000 lao động.

Các cụm công nghiệp nằm gần Khu kinh tế Dung Quất hoặc dọc Quốc lộ 1 thường có lợi thế rõ rệt. Nhà đầu tư ưu tiên những nơi có thể kết nối nhanh với cảng biển, khu công nghiệp lớn và chuỗi cung ứng sẵn có. Nhờ đó, có cụm công nghiệp đạt tỷ lệ lấp đầy trên 70-80% chỉ sau vài năm đưa vào khai thác.

“Những cụm công nghiệp định hướng thu hút ngành chế biến, cơ khí, vật liệu xây dựng… phù hợp với nền tảng công nghiệp địa phương thường dễ lấp đầy hơn. Ngược lại, các cụm công nghiệp quy hoạch ngành nghề chưa rõ ràng hoặc thiếu liên kết chuỗi giá trị thì thu hút đầu tư chậm”- ông Mân lý giải.

Một điểm đáng chú ý là xu hướng doanh nghiệp nhỏ và vừa dịch chuyển từ khu công nghiệp lớn sang cụm công nghiệp để tiết giảm chi phí. Điều này góp phần đẩy nhanh tỷ lệ lấp đầy, nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cấp hạ tầng và dịch vụ tại cụm công nghiệp.

Chuyển từ số lượng sang chất lượng đầu tư

Tuy tỷ lệ lấp đầy tăng, nhưng thực tế cho thấy, không phải cụm công nghiệp nào cũng đạt hiệu quả như kỳ vọng. Vẫn còn nhiều cụm công nghiệp có tỷ lệ lấp đầy thấp, thậm chí kéo dài nhiều năm chưa thu hút được dự án thứ cấp.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạ tầng chưa hoàn thiện, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải, điện, giao thông nội bộ. Một số cụm công nghiệp còn vướng giải phóng mặt bằng, khiến quỹ đất sạch không sẵn sàng bàn giao cho nhà đầu tư.

“Hiện nay, không ít cụm công nghiệp mới chỉ hoàn thiện một phần các hạng mục như giao thông nội bộ, san nền, trong khi các công trình thiết yếu như hệ thống xử lý nước thải tập trung, cấp thoát nước, phòng cháy, chữa cháy chưa được đầu tư hoặc còn thiếu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút nhà đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp có quy mô lớn, yêu cầu cao về hạ tầng và môi trường”- ông Nguyễn Thanh Mân cho hay.

Thực tế, ở một số địa phương của Quảng Ngãi bắt đầu chuyển hướng, không chạy theo tỷ lệ lấp đầy bằng mọi giá mà chú trọng chọn lọc dự án, ưu tiên ngành nghề thân thiện môi trường, có liên kết sản xuất và đóng góp ngân sách tốt.

Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp trong thời gian tới để nâng cao hiệu quả hoạt động của các cụm công nghiệp.

Theo đó, cần tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách về quản lý, phát triển cụm công nghiệp. Đồng thời, chủ động rà soát, nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách triển khai phù hợp. “Thêm vào đó, phải đẩy mạnh đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp. Ưu tiên đầu tư hạ tầng kết nối, đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu cụm công nghiệp đang hoạt động và các cụm công nghiệp đầu tư hạ tầng dở dang, nhất là hạ tầng giao thông, điện, cấp thoát nước…”- ông Mân nói.

Bên cạnh đó, cần tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục đầu tư dự án. Đẩy mạnh phối hợp giữa các sở ngành, địa phương trong trong công tác quản lý, đầu tư, phát triển cụm công nghiệp. Kịp thời hướng dẫn, giải quyết các thủ tục liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp triển khai dự án.

“Quan trọng là phải rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định pháp luật của các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp. Ưu tiên lựa chọn nhà đầu tư có năng lực tài chính, kinh nghiệm, bảo đảm đầu tư đồng bộ, hiệu quả”- ông Mân khẳng định.

Quảng Ngãi chuyển từ “lấp đầy nhanh” sang “lấp đầy hiệu quả”; ưu tiên dự án có công nghệ, giá trị gia tăng và thân thiện môi trường; hạ tầng đồng bộ là điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn tốt.