Vốn ngoại sẽ không chỉ chảy vào 27 cổ phiếu trong rổ FTSE

Ông Thomas Nguyễn: Đây là sự kiện mang tính bước ngoặt đối với SSI, nhưng có lẽ không phải vì lý do mà phần lớn mọi người thường nghĩ tới.

Việc SSI được thêm vào rổ chỉ số là sự ghi nhận quan trọng từ quốc tế đối với quy mô, thanh khoản, khả năng đầu tư cũng như vị thế dẫn dắt của chúng tôi trên thị trường vốn Việt Nam. Sự kiện này sẽ đưa SSI tiếp cận với một cộng đồng nhà đầu tư hoàn toàn mới, những người đang sử dụng các chỉ số FTSE làm thước đo chuẩn mực hoặc làm nền tảng cho các sản phẩm đầu tư thụ động. Dòng vốn trực tiếp chảy vào cổ phiếu SSI chắc chắn sẽ rất đáng kể. Tuy nhiên, đó chỉ là góc nhìn hẹp nhất về những gì đang diễn ra.

Tôi đã có nhiều năm làm việc tại các trung tâm tài chính toàn cầu, như London hay New York. Ở Tập đoàn Vốn quốc tế Trung Quốc (CICC), tôi được chứng kiến quá trình Trung Quốc phát triển thị trường vốn và hội nhập vào hệ thống tài chính toàn cầu. Qua đó, tôi nhận thấy khi một thị trường dịch chuyển từ vị trí ngoại vi đến gần hơn với dòng vốn toàn cầu, vốn đầu tư không đến một mình mà kéo theo cả một hệ sinh thái tài chính.

Các công ty môi giới quốc tế, quỹ ETF, quỹ định lượng, quỹ chủ động, ngân hàng lưu ký, công ty công nghệ và ngân hàng đầu tư đang tích cực chuẩn bị để tham gia sâu hơn vào thị trường Việt Nam. Điều này kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về dịch vụ giao dịch, phân tích, kết nối doanh nghiệp, thanh toán và các dịch vụ thị trường vốn. Với SSI, cơ hội từ làn sóng này lớn hơn nhiều so với dòng vốn thụ động trực tiếp vào cổ phiếu của chúng tôi.

Mà xu hướng này đã hiện hữu rõ tại SSI: Khách hàng tổ chức hiện đóng góp khoảng 30% hoạt động kinh doanh. Từ đầu năm, SSI mở mới 185 tài khoản tổ chức, tăng 65% so với cùng kỳ; trong đó, các quỹ định lượng chiếm khoảng một nửa giao dịch của khối tổ chức nước ngoài.

Hệ sinh thái tài chính thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ vào Việt Nam và SSI định hướng trở thành cổng kết nối hàng đầu đưa dòng vốn đó vào thị trường.

Phóng viên: Việc trở thành thành phần của một bộ chỉ số toàn cầu đặt ra yêu cầu gì đối với SSI về quản trị, công bố thông tin, free-float và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế?

Ông Thomas Nguyễn: Cơ hội lớn thì tất nhiên luôn đi kèm những yêu cầu cao hơn. Với SSI, sự quan tâm và theo dõi từ cộng đồng đầu tư quốc tế không phải đến ngày 21/9 mới bắt đầu, mà đã diễn từ trước rồi.

Việc FTSE nâng hạng đang thúc đẩy các định chế tài chính và công ty môi giới quốc tế mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Để hợp tác với các ngân hàng đầu tư hàng đầu thế giới, SSI phải trải qua quy trình thẩm định hoạt động, tuân thủ và xác minh khách hàng (KYC) nghiêm ngặt.

Các định chế này không lựa chọn đối tác chỉ dựa trên uy tín, mà thẩm định toàn diện từ cơ cấu sở hữu, quản trị, tuân thủ pháp lý, năng lực tài chính đến phòng chống rửa tiền, an ninh mạng, hệ thống giao dịch – thanh toán, khả năng vận hành liên tục và quản trị rủi ro.

Họ cũng đặt ra tiêu chuẩn cao về thực hiện lệnh, báo cáo, tốc độ phản hồi, xử lý sự cố và dịch vụ khách hàng, tương đương với các thị trường lớn như London, New York, Hong Kong hay Singapore. Không đơn thuần là yêu cầu về thủ tục đâu, đây cũng chính là bước chuẩn bị để SSI hoàn thiện hệ thống vận hành, cơ chế kiểm soát và chất lượng dịch vụ.

Đồng thời, với tư cách doanh nghiệp niêm yết, SSI cũng phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về minh bạch, quản trị rủi ro, bảo vệ cổ đông thiểu số và công bố thông tin song ngữ Việt – Anh. Đối với một công ty chứng khoán, nhà đầu tư quốc tế sẽ đặc biệt “soi” tỷ lệ an toàn vốn, thanh khoản, hoạt động cho vay ký quỹ (margin), vị thế tự doanh, giao dịch với bên liên quan và tính bền vững của lợi nhuận.

Free float và room ngoại cũng quan trọng không kém, bởi tỷ trọng trong chỉ số FTSE được tính dựa trên vốn hóa thị trường có thể đầu tư, chứ không đơn thuần là tổng vốn hóa. Do đó, mọi hoạt động doanh nghiệp và thay đổi cơ cấu sở hữu đều phải được đánh giá qua lăng kính về khả năng đầu tư toàn cầu.

SSI đang được đánh giá trên 2 phương diện: vừa là doanh nghiệp niêm yết thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, vừa là định chế trung gian tài chính cung cấp dịch vụ cho các tổ chức nước ngoài tham gia thị trường Việt Nam. Chúng tôi đồng thời phải đáp ứng các chuẩn mực toàn cầu và hỗ trợ nhà đầu tư quốc tế tiếp cận và hoạt động tại thị trường Việt Nam.

Đây là trách nhiệm rất lớn, nhưng cũng mở ra cơ hội đặc biệt để tạo dựng lợi thế cạnh tranh.

Phóng viên: Từ nay đến ngày 21/9, ông dự báo dòng tiền sẽ vận động như thế nào?

Ông Thomas Nguyễn: Trước hết, danh sách công bố ngày 21/8 vẫn mang tính sơ bộ và có thể được điều chỉnh đến ngày 4/9, trước khi chính thức chốt từ ngày 7/9. Trong thời gian này, nhà đầu tư sẽ tiếp tục đánh giá danh mục cổ phiếu, tỷ trọng dự kiến, free-float, thanh khoản cũng như dư địa room ngoại.

Một khi danh sách được chốt, tôi cho rằng các quỹ chủ động và nhà đầu tư giao dịch theo sự kiện sẽ đẩy nhanh việc cơ cấu danh mục. Trong khi đó, các quỹ thụ động sẽ giải ngân quanh kỳ tái cơ cấu tháng 9. Một số quỹ sẽ thực hiện giao dịch sát phiên ATC ngày 18/9 để giảm thiểu tối đa độ lệch so với chỉ số, số khác lại rải lệnh qua nhiều phiên tùy thuộc vào thanh khoản và nhu cầu vận hành riêng. Chúng ta đừng nên mặc định rằng từng đồng vốn ngoại sẽ ồ ạt đổ vào chỉ trong một phiên ATC.

Quy mô của đợt công bố này thực sự rất ấn tượng. Có tới 27 doanh nghiệp Việt Nam được bổ sung ở cả 3 nhóm: vốn hóa lớn, vừa và nhỏ. Điều này cho thấy đây không chỉ là câu chuyện nâng hạng riêng cho một vài “ông lớn” trụ cột quen thuộc, mà là sự thừa nhận rằng, ngày càng nhiều cổ phiếu Việt Nam đang dần trở nên hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư ngoại.

Tuy nhiên, số lượng cổ phiếu được đưa vào chỉ số không đồng nghĩa dòng vốn sẽ phân bổ đồng đều. Vốn thụ động sẽ tập trung chủ yếu vào những doanh nghiệp có vốn hóa có thể đầu tư lớn, thanh khoản cao, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng lớn và tỷ trọng cao trong chỉ số. Các quỹ chủ động cũng khó bỏ qua nhóm này, bởi khi một cổ phiếu chiếm vị trí quan trọng trong chỉ số tham chiếu, việc không nắm giữ cổ phiếu đó cũng trở thành một quyết định đầu tư đáng kể.

Cột mốc 21/9 thực chất cũng mới chỉ là phát súng hiệu lệnh. Dự kiến chỉ khoảng 10% tỷ trọng của Việt Nam được thực thi trong đợt đầu tiên, phần còn lại sẽ được chia nhỏ và rải dần qua các kỳ tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027. Theo thông báo hiện tại, Việt Nam dự kiến sẽ chiếm khoảng 0,49% trong chỉ số FTSE Emerging All Cap Index, thu hút dòng vốn thụ động tích lũy ước tính khoảng 2,2 tỷ USD qua 4 đợt.

Thế nhưng, tỷ trọng này vẫn có thể tăng nếu tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và dư địa room ngoại được cải thiện, xuất hiện thêm doanh nghiệp vốn hóa lớn niêm yết và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế tiếp tục được nâng cao.

Và điểm cốt lõi là, Việt Nam không nhất thiết phải trở thành một nền kinh tế lớn hơn ngay lập tức. Điều quan trọng là cần có thêm nhiều doanh nghiệp và cổ phiếu “đáng đầu tư” hơn.

Vì vậy, sự kiện tháng 9 tới chỉ là điểm khởi đầu, còn việc gia tăng tỷ trọng trong chỉ số mới là luận điểm đầu tư lớn hơn rất nhiều. Kỳ cơ cấu tháng 3/2027 sẽ là phép thử quan trọng đầu tiên để xem liệu cột mốc tháng 9 này chỉ là một đợt điều chỉnh nhất thời, hay mở ra một hành trình bứt phá bền vững của Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu. Ngày 21/9 không phải là đích đến. Đó là thời điểm cánh cổng vốn quốc tế bắt đầu mở ra.

Phóng viên: Vậy, các quỹ chủ động có thể lựa chọn thời điểm giải ngân như thế nào trước khi dòng vốn thụ động chính thức cơ cấu danh mục?

Ông Thomas Nguyễn: Các quỹ chủ động linh hoạt hơn nhiều so với quỹ thụ động. Nhà đầu tư theo sự kiện có thể bắt đầu mua đón đầu ngay sau khi danh sách dự kiến được công bố, trong khi các quỹ chủ động truyền thống có thể chờ danh sách chính thức hoặc tích lũy dần khi thị trường điều chỉnh.

Một số nhà đầu tư chắc chắn sẽ đi trước một bước, gom hàng trước khi các quỹ thụ động thực hiện cơ cấu vì họ kỳ vọng lực cầu từ chỉ số sẽ nâng đỡ mặt bằng giá cổ phiếu. Số khác lại chọn cách quan sát, chờ đợi những đợt rung lắc hoặc áp lực chốt lời sau kỳ tái cơ cấu. Với các quỹ đầu tư dài hạn, việc giải ngân có thể kéo dài nhiều tháng thay vì coi ngày 21/9 là “hạn chót” để hoàn tất giao dịch.

Dù có thể xem việc FTSE nâng hạng là một chất xúc tác, các quỹ chủ động vẫn phải chứng minh với khách hàng rằng Việt Nam là một cơ hội đầu tư đủ hấp dẫn cả về kinh tế lẫn nền tảng doanh nghiệp. Nâng hạng giúp thị trường Việt Nam được chú ý hơn trên phạm vi toàn cầu và tháo gỡ nhiều rào cản tiếp cận, nhưng không thể thay thế các yếu tố cốt lõi như tăng trưởng kinh tế, tăng trưởng lợi nhuận, quản trị tốt, thanh khoản và cơ hội đầu tư hấp dẫn.

Đây chính là lợi thế nổi bật của Việt Nam. Nền kinh tế duy trì tăng trưởng GDP cao và ổn định vĩ mô tương đối, đồng thời đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và thu hút FDI. Bên cạnh đó, lợi nhuận của các doanh nghiệp trong VN-Index tăng trưởng tích cực, trong khi thị trường tiêu dùng trong nước ngày càng mở rộng.

Thời còn làm việc tại CICC, tôi đã tận mắt chứng kiến việc được đưa vào chỉ số tham chiếu quốc tế có thể giúp một thị trường bước ra ánh sáng thế giới như thế nào. Thế nhưng, chính tăng trưởng kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp, sự phát triển của khối tư nhân và khả năng tiếp cận thị trường ngày càng mở rộng của Trung Quốc mới là thứ biến sự chú ý ban đầu thành dòng vốn tổ chức gắn bó lâu dài. Việt Nam lúc này cũng đang đứng trước một cơ hội tương tự.

Nâng hạng giúp Việt Nam bước vào tầm ngắm của giới đầu tư toàn cầu, còn nền tảng kinh tế và doanh nghiệp là yếu tố giữ chân dòng vốn. Các quỹ chủ động cũng không bị giới hạn trong danh sách cổ phiếu ban đầu. Khi đã dành nguồn lực nghiên cứu thị trường Việt Nam, họ sẽ tìm kiếm trên toàn thị trường những doanh nghiệp có sự kết hợp tốt nhất giữa tăng trưởng lợi nhuận, định giá, quản trị, thanh khoản và room ngoại

Về dài hạn, dòng vốn chủ động này hoàn toàn có thể đè bẹp dòng vốn thụ động mang tính cơ học. Các quỹ thụ động có thể là người mở cổng, nhưng chính dòng vốn chủ động mới là lực lượng tái thiết lại toàn bộ không gian bên trong.

Phóng viên: Ông nhìn nhận thế nào về mức độ lan tỏa của dòng vốn nâng hạng ra toàn thị trường, đặc biệt với những cổ phiếu không thuộc FTSE Global All Cap?

Ông Thomas Nguyễn: Làn sóng vốn tổ chức sẽ không dừng lại ở 27 doanh nghiệp thuộc chỉ số FTSE Global All Cap.

Dòng vốn thụ động trực tiếp sẽ tập trung vào các cổ phiếu trong rổ chỉ số, đặc biệt là những mã có vốn hóa đáng đầu tư nhất; có thể tạo lợi thế về thanh khoản và định giá trong ngắn hạn. Đó là đặc điểm của dòng vốn toàn cầu phân bổ theo tỷ trọng vốn hóa.

Thế nhưng, các định chế tài chính quốc tế không bỏ công xây dựng hạ tầng giao dịch, kết nối với công ty chứng khoán trong nước, mở rộng báo cáo phân tích, đầu tư công nghệ và gây dựng đội ngũ chỉ để sở hữu 27 cổ phiếu cho một kỳ cơ cấu. Một khi hệ sinh thái tài chính toàn cầu đã cắm rễ tại Việt Nam, họ sẽ tìm kiếm cơ hội trên toàn thị trường.

Các quỹ chủ động sẽ nhìn xa hơn rổ chỉ số, trong khi các quỹ định lượng mang đến nguồn thanh khoản mới. Các công ty môi giới quốc tế mở rộng phạm vi phân tích. Doanh nghiệp sẽ nâng chuẩn quản trị và quan hệ cổ đông (IR). Hạ tầng thị trường được cải thiện sẽ giúp giao dịch, thanh toán thuận lợi hơn; sự tham gia sâu hơn của nhà đầu tư tổ chức sẽ tối ưu hóa cơ chế định giá và tạo lợi thế cho những doanh nghiệp minh bạch, phân bổ vốn hiệu quả.

Đây mới là hiệu ứng lan tỏa thực sự: Không đơn thuần là tiền chuyển từ nhóm cổ phiếu này sang nhóm khác, mà là sự thay đổi hệ điều hành của toàn bộ thị trường.

Các doanh nghiệp chưa có tên trong rổ chỉ số vẫn có thể chuẩn bị cho những kỳ xét duyệt sau bằng cách tăng free-float, nới room ngoại, nâng cao chất lượng công bố thông tin và cải thiện thanh khoản. Càng nhiều doanh nghiệp đạt chuẩn, “dung lượng có thể đầu tư” của Việt Nam càng lớn, giúp tỷ trọng của Việt Nam trên bản đồ quốc tế thêm mở rộng.

Nhiều người vẫn nhìn Việt Nam qua lăng kính thị trường do nhà đầu tư cá nhân chi phối suốt những năm qua. Lăng kính đó đang nhanh chóng lỗi thời. Quỹ thụ động, quỹ định lượng, quỹ chủ động hay môi giới toàn cầu có cách ứng xử rất khác giới đầu tư cá nhân trong nước. Họ sẽ tái định hình thanh khoản, định giá, ứng xử doanh nghiệp, độ tập trung thị trường và cách phân bổ vốn.

Thị trường Việt Nam ngày mai sẽ không vận hành như ngày hôm qua. Việc nâng hạng FTSE chỉ là chất xúc tác, còn sự gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức mới là động lực định hình lại thị trường trong dài hạn.

Phóng viên: Cảm ơn ông đã chia sẻ!