90 năm truyền thống ngành than: Viết tiếp bản hùng ca vùng mỏ

Khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế

Ngày 12/11/1936, cuộc Tổng bãi công của hàng vạn công nhân vùng mỏ giành thắng lợi, trở thành dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử phong trào công nhân Việt Nam. Từ cuộc đấu tranh ấy, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” được hun đúc, trở thành giá trị xuyên suốt trong quá trình xây dựng và phát triển ngành than. Qua các thời kỳ, tinh thần ấy được thể hiện bằng ý chí vượt khó, sự thống nhất trong tổ chức sản xuất và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Trong nền kinh tế, than giữ vị trí quan trọng trong việc bảo đảm nguồn nhiên liệu cho sản xuất điện và nhiều ngành công nghiệp. Vì vậy, kết quả hoạt động của ngành than không chỉ được phản ánh qua sản lượng khai thác, tiêu thụ, mà còn gắn trực tiếp với khả năng cung ứng năng lượng, hoạt động sản xuất công nghiệp và nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Những kết quả sản xuất, kinh doanh 10 tháng năm 2026 của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cho thấy, quy mô và nhịp độ hoạt động của một trong những doanh nghiệp chủ lực trong lĩnh vực năng lượng, khoáng sản. Theo báo cáo giao ban điều hành sản xuất ngày 28/10/2026, sản lượng than nguyên khai của Tập đoàn ước đạt 30,78 triệu tấn; than sạch đạt 31,77 triệu tấn. Sản lượng than tiêu thụ đạt 44,06 triệu tấn, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, lượng than cung cấp cho sản xuất điện đạt 35,44 triệu tấn.

Với hơn 35 triệu tấn than cung cấp cho các nhà máy điện trong 10 tháng, hoạt động của TKV có ý nghĩa trực tiếp đối với việc duy trì nguồn nhiên liệu phục vụ sản xuất điện. Đây cũng là cơ sở để nhìn nhận vai trò của ngành than trong bảo đảm an ninh năng lượng: năng lực khai thác phải gắn với khả năng chế biến, điều phối nguồn hàng và tổ chức tiêu thụ, đáp ứng yêu cầu của các hộ sử dụng than, nhất là các nhà máy điện.

Kết quả sản xuất kinh doanh của TKV còn được thể hiện qua các chỉ tiêu tài chính. Trong 10 tháng năm 2026, doanh thu toàn Tập đoàn ước đạt 156.061 tỷ đồng, bằng 90,9% kế hoạch năm và tăng 15% so với cùng kỳ. Lợi nhuận tăng 9,8% so với kế hoạch năm. Số nộp ngân sách Nhà nước đạt 21.765 tỷ đồng, bằng 91% kế hoạch năm và tăng 3% so với cùng kỳ.

Các chỉ tiêu này phản ánh đóng góp của TKV trên cả phương diện hoạt động doanh nghiệp và nguồn lực cho ngân sách. Doanh thu tăng cho thấy quy mô hoạt động kinh doanh được mở rộng; khoản nộp ngân sách hơn 21.765 tỷ đồng là đóng góp cụ thể đối với nguồn thu Nhà nước. Đặt trong tương quan với sản lượng than tiêu thụ, những kết quả đó cho thấy vị trí của ngành than trong chuỗi cung ứng năng lượng và hoạt động kinh tế.

Bên cạnh than, TKV duy trì sản xuất ở nhiều lĩnh vực công nghiệp, khoáng sản. Trong 10 tháng năm 2026, sản lượng alumin đạt khoảng 1,177 triệu tấn; tinh quặng đồng đạt hơn 91.196 tấn; đồng tấm đạt 25.586 tấn và kẽm thỏi đạt hơn 7.276 tấn. Sản lượng điện sản xuất đạt 8.739,3 triệu kWh, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Tập đoàn cũng sản xuất 59.263,8 tấn thuốc nổ và 150.964 tấn amoni nitrat.

Hoạt động của TKV đã hình thành một hệ thống sản xuất với nhiều nhóm sản phẩm, từ khai thác, chế biến than đến khoáng sản, luyện kim, điện và hóa chất. Đối với thành phố Quảng Ninh, địa bàn gắn bó lâu đời với ngành than, vai trò kinh tế của hoạt động khai thác và sản xuất than tiếp tục được khẳng định trong quá trình phát triển địa phương. Tại lễ kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ - Truyền thống ngành than, ông Quản Minh Cường, Bí thư Thành ủy thành phố Quảng Ninh nhấn mạnh, ngành than là một trụ cột quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo số liệu được Bí thư Thành ủy Quảng Ninh nêu tại buổi lễ, tốc độ tăng trưởng GRDP của địa phương năm 2025 đạt 11,89%; 9 tháng năm 2026 đạt 12,54%, cao nhất cả nước. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Những dấu mốc này đặt hoạt động của ngành than trong mối liên hệ với yêu cầu phát triển mới của địa phương, nơi công nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế.

Phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”

Kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ - Truyền thống ngành than là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử, đồng thời khẳng định trách nhiệm tiếp nối những giá trị đã được các thế hệ thợ mỏ vun đắp. Các hoạt động hướng tới ngày kỷ niệm được triển khai trong toàn ngành, gắn với việc ôn lại truyền thống, biểu dương thành tích và thúc đẩy phong trào thi đua lao động, sản xuất.

Tại Công ty Tuyển than Cửa Ông, hoạt động hướng tới kỷ niệm 90 năm gắn với nhiệm vụ duy trì sản xuất, chế biến và tiêu thụ than. Là đơn vị đảm nhiệm các khâu tiếp nhận than nguyên khai từ các mỏ, sàng tuyển, pha trộn, lưu kho, vận chuyển ra cảng và giao hàng, Công ty giữ vị trí kết nối giữa hoạt động khai thác với thị trường tiêu thụ. Trong 10 tháng năm 2026, đơn vị mua hơn 10,47 triệu tấn than từ các mỏ, sản lượng than tiêu thụ đạt hơn 10,24 triệu tấn. Riêng tháng 10, sản lượng than xuất khẩu đạt trên 100.000 tấn.

Khối lượng than tiếp nhận và tiêu thụ lớn đặt ra yêu cầu tổ chức sản xuất chặt chẽ, phối hợp đồng bộ giữa các công đoạn, bảo đảm chất lượng và tiến độ giao hàng. Trong chuỗi sản xuất của TKV, kết quả của Tuyển than Cửa Ông góp phần đưa sản phẩm từ các mỏ đến các hộ tiêu thụ, đáp ứng yêu cầu về chủng loại và chất lượng. Đây cũng là một biểu hiện cụ thể của tinh thần kỷ luật trong tổ chức sản xuất, khi từng khâu phải vận hành nhịp nhàng để bảo đảm hiệu quả chung.

Tại Công ty Than Uông Bí - TKV, việc tiếp nối truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” được thể hiện qua nỗ lực nâng cao năng lực khai thác, đẩy mạnh cơ giới hóa và đầu tư các dự án hầm lò. Trong 10 tháng năm 2026, Công ty khai thác hơn 1,62 triệu tấn than, đạt 87,9% kế hoạch năm; tiêu thụ hơn 1,27 triệu tấn, đạt 96% kế hoạch; doanh thu đạt 2.323 tỷ đồng, bằng 91,3% kế hoạch.

Đáng chú ý, sản lượng than khai thác bằng cơ giới hóa trong 10 tháng đạt hơn 327.000 tấn, bằng 86,3% kế hoạch năm. Công ty dự kiến cả năm đạt 395.000 tấn, tương đương 104% kế hoạch. Kết quả này cho thấy cơ giới hóa đang được đẩy mạnh trong hoạt động khai thác hầm lò, từng bước nâng cao tỷ trọng sản lượng khai thác bằng thiết bị cơ giới. Cùng với đó, Công ty tiếp tục triển khai các dự án trọng điểm, hoàn thiện hệ thống đường lò và hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất; ứng dụng công nghệ thông tin, ký số điện tử trong quản lý, điều hành.

Tối 7/11, tại thành phố Quảng Ninh đã diễn ra lễ kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ - Truyền thống ngành than và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba. Dự buổi lễ có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Tại đây, TKV được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba, ghi nhận những thành tích xuất sắc trong lao động, sản xuất, đóng góp vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.