NSRP - Mắt xích quan trọng trong chiến lược tự chủ năng lượng quốc gia

Từ những cú sốc nguồn cung đến yêu cầu tự chủ năng lượng

Những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu trong thời gian gần đây đã khiến nhiều quốc gia nhìn nhận lại tầm quan trọng của việc bảo đảm an ninh năng lượng. Đại dịch COVID-19, xung đột địa chính trị, đặc biệt là biến động tại Trung Đông và những đợt gián đoạn chuỗi cung ứng cho thấy, một nền kinh tế không thể phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung nhiên liệu từ bên ngoài.

Đối với Việt Nam, khi nền kinh tế tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, nhu cầu xăng dầu cho sản xuất, giao thông, logistics và đời sống dân sinh được dự báo tiếp tục gia tăng. Điều đó đặt ra yêu cầu phải củng cố năng lực tự chủ nguồn cung, không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động của thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, phát triển năng lực lọc hóa dầu trong nước không đơn thuần là bài toán sản xuất hay hiệu quả kinh doanh. Đây còn là một cấu phần quan trọng của chiến lược tự chủ năng lượng. Khi thị trường thế giới xuất hiện biến động hoặc nguồn cung bị gián đoạn, các nhà máy lọc hóa dầu trong nước sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu thành phẩm, tạo dư địa để cơ quan quản lý điều hành thị trường linh hoạt hơn, góp phần ổn định hoạt động sản xuất và đời sống dân sinh.

NSRP tạo nền tảng quan trọng cho hệ thống cung ứng nhiên liệu trong nước (Ảnh: NMLHD Nghi Sơn)

Trong bức tranh đó, NSRP giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Với công suất thiết kế khoảng 10 triệu tấn dầu thô/năm (tương đương khoảng 200.000 thùng/ngày), đây là một trong hai tổ hợp lọc hóa dầu lớn nhất cả nước. Cùng với NMLD Dung Quất, NMLHD Nghi Sơn tạo nền tảng quan trọng cho hệ thống cung ứng nhiên liệu trong nước, góp phần nâng cao tính chủ động của nền kinh tế trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp các sản phẩm như xăng, dầu diesel, nhiên liệu phản lực, LPG hay polypropylene, NSRP còn tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của các ngành hóa dầu, hóa chất, logistics, cảng biển và công nghiệp phụ trợ. Đây cũng là xu hướng phát triển của các tổ hợp lọc hóa dầu hiện đại trên thế giới, khi giá trị của một nhà máy không chỉ nằm ở sản lượng nhiên liệu mà còn ở khả năng hình thành chuỗi giá trị công nghiệp.

Với lợi thế về quy mô, vị trí địa lý và hạ tầng đồng bộ của Khu kinh tế Nghi Sơn, NSRP được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò quan trọng trong chuỗi công nghiệp lọc hóa dầu, góp phần bảo đảm nguồn cung nhiên liệu, nâng cao năng lực tự chủ năng lượng và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam.

Kỳ vọng mới trong chiến lược tự chủ năng lượng

Trao đổi với PetroTimes, Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh (CEGR) cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, vai trò của các nhà máy lọc, hóa dầu cần được nhìn nhận rộng hơn dưới góc độ năng lực tự chủ của hệ thống năng lượng quốc gia.

Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh (CEGR): Trong giai đoạn phát triển mới, vai trò của các nhà máy lọc, hóa dầu cần được nhìn nhận rộng hơn dưới góc độ năng lực tự chủ của hệ thống năng lượng quốc gia.

Theo ông Hà Đăng Sơn, an ninh năng lượng không chỉ được đánh giá thông qua sản lượng khai thác dầu khí hay công suất phát điện, mà còn phụ thuộc vào khả năng bảo đảm nguồn cung nhiên liệu trong mọi tình huống. Một nền kinh tế chỉ thực sự có sức chống chịu khi vẫn duy trì được hoạt động sản xuất, lưu thông hàng hóa và bảo đảm đời sống dân sinh ngay cả trong những giai đoạn thị trường năng lượng thế giới xuất hiện các cú sốc về nguồn cung hoặc biến động giá.

"Trong những giai đoạn thị trường thế giới biến động mạnh, các nhà máy lọc hóa dầu trong nước kết hợp cùng hệ thống kho dự trữ dầu thô chiến lược sẽ giúp giảm đáng kể mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu thành phẩm, đồng thời tạo thêm dư địa để cơ quan quản lý điều hành thị trường linh hoạt hơn. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh", ông Hà Đăng Sơn phân tích.

Theo ông, cùng với NMLD Dung Quất, NMLHD Nghi Sơn sẽ tiếp tục là một trong những trụ cột của hệ thống cung ứng xăng dầu quốc gia khi nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu của Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng. Tuy nhiên, giá trị của NMLHD Nghi Sơn không chỉ nằm ở quy mô công suất hay sản lượng xăng dầu cung ứng cho thị trường. Điều quan trọng hơn là nhà máy cần tiếp tục phát triển theo hướng tích hợp sâu giữa lọc hóa dầu, logistics và các ngành công nghiệp phụ trợ nhằm tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp - năng lượng và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực theo hướng chuyển dịch xanh - phát thải thấp.

Thực tiễn phát triển của ngành lọc hóa dầu thế giới cho thấy, các tổ hợp hiện đại đang chuyển dịch từ mô hình sản xuất nhiên liệu truyền thống sang mô hình trung tâm năng lượng - hóa dầu tích hợp. Xu hướng này không chỉ giúp tối ưu hiệu quả kinh tế mà còn mở rộng danh mục sản phẩm hóa dầu có giá trị cao, gia tăng hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải, qua đó đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Ở góc độ này, những định hướng mà NSRP đang triển khai như tối ưu hóa công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, áp dụng các tiêu chuẩn ESG và xây dựng chiến lược chuyển đổi đến năm 2030 được xem là những bước đi phù hợp với xu thế phát triển của ngành. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo nền tảng để nhà máy thích ứng với các yêu cầu ngày càng cao về môi trường, chuyển dịch năng lượng và năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Ông Hà Đăng Sơn cho rằng, nếu tiếp tục đầu tư nâng cấp công nghệ, đa dạng hóa nguồn dầu thô đầu vào, mở rộng chuỗi sản phẩm hóa dầu và tăng cường liên kết với các ngành công nghiệp phụ trợ, NSRP sẽ không chỉ bảo đảm tốt hơn nguồn cung nhiên liệu trong nước mà còn trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam.

“Năng lực cạnh tranh của một tổ hợp lọc hóa dầu trong giai đoạn tới sẽ không chỉ được đánh giá bằng công suất chế biến, mà còn ở khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghiệp, thích ứng với quá trình chuyển dịch năng lượng và tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế”, ông Hà Đăng Sơn nhấn mạnh.

Có thể nói, sau gần một thập kỷ vận hành thương mại, NSRP đã khẳng định vai trò của một dự án công nghiệp trọng điểm quốc gia. Trong bối cảnh mới, kỳ vọng đối với nhà máy không chỉ là mục tiêu vận hành an toàn hay đóng góp ngân sách, mà còn ở khả năng trở thành hạt nhân của chuỗi công nghiệp lọc hóa dầu hiện đại, góp phần nâng cao năng lực tự chủ năng lượng, tăng sức chống chịu của nền kinh tế và thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa đất nước.

Trong chiến lược tự chủ năng lượng của Việt Nam, sự hiện diện của những tổ hợp công nghiệp quy mô lớn như NMLHD Nghi Sơn vì thế không chỉ mang ý nghĩa về sản lượng xăng dầu, mà còn phản ánh năng lực bảo đảm nguồn cung trong nước, khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu và quyết tâm xây dựng một nền công nghiệp năng lượng hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh cao.

Mạnh Tưởng