Hiểu thêm về cột mốc lịch sử 40 năm ngày khai thác tấn dầu đầu tiên của Việt Nam

TS Đinh Văn Sơn - Nguyên Thành viên Hội đồng Thành viên Petrovietnam

PV: Thưa TS Đinh Văn Sơn, xin ông cho biết, Petrovietnam tìm ra dòng dầu thô đầu tiên vào thời điểm nào?

TS Đinh Văn Sơn: Về vấn đề này, tôi xin trao đổi trên cơ sở các tư liệu đã được công bố trong bộ sách "Lịch sử ngành Dầu khí Việt Nam" mà trước đây tôi có tham gia Hội đồng Biên soạn và Ban Biên tập. Vì vậy, các mốc thời gian và sự kiện tôi nêu dưới đây chủ yếu căn cứ vào các tài liệu lịch sử chính thức của ngành.

Tại trang 282, tập I đã nêu rõ "Ngày 24/5/1984, sau khi thử vỉa, phát hiện dầu trong trầm tích Miocen (tầng 23), cả nước vui mừng vì lần đầu tiên Việt Nam tìm thấy dầu và dầu chắc chắn sẽ được khai thác trong tương lai gần. Lễ đốt đuốc mừng dòng dầu công nghiệp được tổ chức".

Bên cạnh đó (trang 283) cũng có bức ảnh Tàu khoan Mikhain Mirchin đang thử vỉa tại giếng BH-5 mỏ Bạch Hổ vào ngày 24/5/1984.

Do vậy có thể khẳng định ngày 24/5/1984 là mốc Việt Nam phát hiện dòng dầu công nghiệp đầu tiên tại giếng BH-5 mỏ Bạch Hổ.

Tàu khoan Mikhail Mirchink nhận dòng dầu công nghiệp từ tầng trầm tích của mỏ Bạch Hổ.

PV: Nhiều người thường nhầm lẫn giữa khái niệm "phát hiện dòng dầu" và "khai thác tấn dầu thương mại". Xin TS chia sẻ về hai cột mốc này?

TS Đinh Văn Sơn: Cũng trong cuốn "Lịch sử ngành Dầu khí Việt Nam" tập I, trang 294 đã nêu rõ "Ngày 26/6/1986, tấn dầu thô đầu tiên đã được khai thác lên ở giàn MSP-1 mỏ Bạch Hổ. Sự kiện này đánh dấu sự ra đời của một ngành công nghiệp mới - công nghiệp khai thác dầu khí ở thềm lục địa Việt Nam và đưa đất nước ta trở thành một trong các quốc gia khai thác và xuất khẩu dầu trên thế giới".

Do vậy, khi nói về "dòng dầu đầu tiên", cần phân biệt rõ giữa hai sự kiện lịch sử khác nhau. Ngày 24/5/1984 đánh dấu việc phát hiện dòng dầu công nghiệp đầu tiên tại mỏ Bạch Hổ; còn ngày 26/6/1986 đánh dấu việc khai thác tấn dầu thô thương mại đầu tiên. Đây là hai cột mốc có ý nghĩa khác nhau nhưng đều rất quan trọng đối với lịch sử ngành dầu khí Việt Nam.

Như vậy, ngày 26/6/2026 là kỷ niệm 40 năm ngày khai thác tấn dầu thô thương mại đầu tiên của Việt Nam tại mỏ Bạch Hổ - Đây cũng chính là tấn dầu thô thương mại đầu tiên của đất nước ta.

Hoạt động khai thác dầu khí tại mỏ Bạch Hổ vẫn đang sôi động và có nhiều phát hiện mới.

PV: Xin ông làm rõ hơn về các khái niệm "phát hiện dòng dầu công nghiệp"; "khai thác dầu thô thương mại" và tại sao từ khi phát hiện dòng dầu phải mất tới 2 năm mới khai thác được tấn dầu thô đầu tiên tại mỏ Bạch Hổ?

TS Đinh Văn Sơn: Tôi xin trả lời câu hỏi này không phải như là một định nghĩa chuyên môn sâu mà là từ góc độ chung nhất bằng ngôn ngữ thông thường.

Thứ nhất, về "Phát hiện dòng dầu công nghiệp" là gì? Theo cách hiểu thông thường trong hoạt động tìm kiếm thăm dò dầu khí, phát hiện dòng dầu công nghiệp là việc thử vỉa tại giếng thăm dò cho kết quả có dầu với lưu lượng và các thông số kỹ thuật cho thấy triển vọng khai thác.

Thứ hai, "Khai thác dầu thô thương mại" là gì? Đây là giai đoạn mỏ dầu đã được thẩm lượng, xác định trữ lượng và đầu tư phát triển đầy đủ các công trình khai thác cần thiết. Dầu khai thác từ mỏ được thu gom, xử lý, tồn chứa và vận chuyển theo quy trình công nghiệp, đồng thời được ghi nhận là sản lượng thương mại chính thức.

Nói cách khác, nếu việc phát hiện dòng dầu công nghiệp là cơ sở để khẳng định mỏ có khả năng khai thác, thì khai thác dầu thô thương mại là giai đoạn biến tiềm năng tài nguyên thành sản phẩm hàng hóa và giá trị kinh tế thực tế.

Thứ ba, "Tại sao mất khoảng 2 năm?". Nhìn từ góc độ phát triển mỏ dầu khí, khoảng thời gian hơn 2 năm từ khi phát hiện dòng dầu công nghiệp đến khi khai thác tấn dầu thương mại đầu tiên là một tiến độ rất khẩn trương. Trong khoảng thời gian đó phải hoàn thành đồng thời nhiều công việc về thẩm lượng mỏ, thiết kế, xây lắp công trình biển, khoan khai thác và chuẩn bị hệ thống thu gom, tồn chứa, vận chuyển dầu. So với thông lệ phát triển mỏ dầu khí trên thế giới, đây có thể xem là một kết quả rất đáng ghi nhận của những người làm dầu khí Việt Nam và Liên doanh Vietsovpetro thời kỳ đó.

Điều đáng ghi nhận là toàn bộ khối lượng công việc đó đã được thực hiện trong điều kiện cơ sở vật chất, trình độ công nghệ và kinh nghiệm quản lý của ngành dầu khí Việt Nam khi đó còn rất hạn chế.

Vì vậy, việc đưa mỏ Bạch Hổ vào khai thác thương mại chỉ sau hơn 2 năm kể từ khi phát hiện dòng dầu công nghiệp là một thành tựu đặc biệt của các thế hệ cán bộ, kỹ sư dầu khí Việt Nam và Liên doanh Vietsovpetro.

PV: Xin cảm ơn ông.

Thành Công (thực hiện)

Bùi Công